ضرورت صلح اکولوژیک باطبیعت و محیط زیست پیرامون!

رشد بی رویه و ناموزون صنعت و کشاورزی صنعتی همراه با گسترش تولید کالاها و مصرف بی رویه تر آن در جهان به شدت ادامه دارد. این روند همراه با رقابت های سرسام آور و بیمار گونه کشور های صنعتی، سرمایه ها و قدرت های کوچک و بزرگ اقتصادی است. آن ها برای کسب سود بیشتر و تسلط هرچه بیشتربر بازارهای جهان و غارت هر چه بیشتر منابع تجدید ناپذیر انرژی و موادخام، برای سود بیشتر خود گوی سبقت از هم می‌ربایند.

این روند معیوب گذشته ازایجاد و گسترش بحران های اقتصادی-اجتماعی، بی عدالتی، نابرابری و فقرعمومی، موجب افزایش بسیار زیاد گازهای گلخانه ای در جو زمین و آلوده سازی فوق العاده فاجعه بار محیط زیست است، که در نهایت برهم زننده تعادل اقلیمی و اکوسیستم کره زمین شده است. این آلوده سازی کمتر از یک جنگ تمام عیار اعلام نشده علیه موجودیت و حیات کره زمین و فرهنگ و تمدن بشری نیست. آلوده سازان بزرگ محیط زیست عمدتا کشور های بزرگ صنعتی و سرمایه داریند. همانطور که حفظ صلح مقدم بر آزادی و یا عدالت است، برنامه حفظ محیط زیست هم که نوعی صلح اکولوژیک با طبیعت و محیط زیست پیرامون است، مقدم بر هر گونه برنامه ریزی اقتصادی-تولیدی بحساب آمده و تبلیغ و ترویج شود. لازم است، درمقابل جنگی که انسانها ازسر سود جویی بویژه در سیستم سرمایه داری پیشرفته کنونی علیه منابع طبیعی کم یاب و تجدید ناپذیر تشکیل دهنده محیط زیست با بهره برداری بیش از حد و آلوده کردن منابع طبیعی، آغاز کرده اند، ایستاد. باید در حفظ محیط زیست کوشید، و از تخریب و آلوده کردن عوامل مهم تشکیل دهنده آن آب، هوا، خاک جلوگیری کرد. حفاظت و نگهداری از آن به طور وسیع و گسترده تبلیغ و ترویج و حمایت شود. در برنامه ریزی های سیاسی اقتصادی اجتماعی دراولویت اول و در راس همه برنامه ها قرار گیرد. باید برای هرنوع فعالیت اقتصادی، ارزیابی و برآورد اثرات زیست محیطی مربوط به آن انجام شود و در نهایت به آن مجوز داده شود. البته این نظارت نه توسط سازمانهایی که شریک دزد و رفیق قافله اند. بلکه توسط نهادهای مردمی باشد.

محیط زیست به همه محیط‌هایی گفته می‌شود که در آن‌ها زندگی جریان دارد. مجموعه‌ای از عوامل فیزیکی خارجی و موجودات زنده که با هم در کنش متقابل هستند محیط زیست را تشکیل می‌دهند.حفاظت از محیط زیست در قرن بیست و یکم به عنوان یکی از هدف های توسعه هزاره و یکی از پایه های توسعهٔ پایدار شناخته می‌شود. علم محیط زیست ترکیبی از دانشهای متفاوت است از مجموعه عوامل زیستی و غیر زیستی (فیزیکی، شیمیایی) که بر زندگی یک فرد یا گونه تأثیر می‌گذارند و از آن تأثیر می‌بینند. امروزه این تعریف غالباً به انسان و فعایت‌های او مرتبط می‌شود و می‌توان محیط زیست را مجموعه‌ای از عوامل طبیعی کرهٔ زمین، همچون هوا، آب، خاک، گیاهان و غیره، که انسان را احاطه می‌کنند خلاصه کرد.تفاوت محیط زیست با طبیعت در این است که تعریف طبیعت شامل مجموعه عوامل طبیعی، زیستی و غیر زیستی می‌شود که منحصراً در نظر گرفته ‌شوند، در حالی که محیط زیست با توجه به ‌کنش‌های متقابل میان انسان و طبیعت و از دیدگاه وی توصیف شده‌است. مهم ترین عوامل تشکیل‌دهندهٔ محیط زیست که تحت تأثیر فعالیت‌های اقتصادی و صنعتی انسان قرار دارند، آب ، هوا و خاک است.

مصرف بیش از حد آب و از بین رفتن منابع آب، و آلودگی آب‌های سطحی و زیرزمینی.گرم شدن زمین نیز در از بین رفتن منابع آب به خصوص در مناطقی چون آسیای مرکزی، آفریقای شمالی و دیگر نقاط جهان است. کیفیت آب‌ نیز بحران دیگری است که برخی کشورها در پیش رو دارند. میزان آلودگی برخی آب‌ها و روند افزایش آن در بسیاری از نقاط کرهٔ زمین بسیار نگران‌کننده است. آب‌های سفره‌های زیرزمینی و رودها و دریاچه‌ها منابع مهم تأمین آب شیرین هستند که مستقیماً در معرض آلودگی فیزیکی (آلودگی گرمایی، رادیو اکتیو) و آلودگی شیمیایی (ورود موادشییایی حاصل ازفعالیت کارخانه های صنعتی، کود و ضد آفت ها و سموم شیمیایی مصرف شده در کشاورزی، فاضلاب های شهری)توسط فعالیت‌های صنعتی و اقتصادی انسان قرار دارند. این موارد موجب از بین رفتن منابع آب، و آلودگی آب‌های سطحی و زیرزمینی است. مصرف مواد شیمیایی ضد آفت و کودها در کشاورزی از علل مهم آلودگی آب‌های زیرزمینی یا سطحی است که مستقیماً موجب مرگ بسیاری از گونه‌ها می‌شود. آلودگی توسط فلزات سنگین چون جیوه، آرسنیک، سرب و روی نیز که حاصل از فعالیت کارخانه‌هاست طی زنجیره‌های غذایی انباشته می‌شود و جان بسیاری از جانوران و نیز انسان را تهدید می‌کند. آلودگی آب‌ها همچنین موجب بارش‌های اسیدی می‌گردد که برای محیط زیست سمی می‌باشند. آلودگی توسط هیدروکربنها (همچون نفت)، پلی‌کلروبی‌فنیلها (که سمی و سرطان‌زا هستند) و سایر مواد شیمیایی چون انواع داروها، مواد شوینده… نیز مثال‌های دیگری از آلودگی شیمیایی آب‌ها هستند. با روند کنونی افزایش جمعیت جهان تأمین آب شیرین برای بسیاری از شهرها و کشورها به یک بحران جدی تبدیل شده است. آلودگی دریاها نیز علاوه بر دخالت مستقیم انسان، تحت تأثیر آلودگی آب‌های شیرین و چرخهٔ آب می‌باشد.

آلودگی هوا در اثر ورود مستقیم یا غیر مستقیم هر عنصری که احتمال ایجاد اثرات نامطلوب بر سلامتی انسان و محیط زیست را داشته باشد، توسط انسانها ایجاد می‌شود. انواع آلودگی‌های هوا عبارت‌اند از:گازهای شیمیایی سمی که غالباً حاصل واکنش‌های سوختن هستند: اوزون، که وجودش در لایه‌های پایینی هواکره تأثیرات خطرناکی بر سلامتی جانداران دارد. گازهای حاصل از سوختن چون دی‌اکسید گوگرد، اکسیدهای ازت، مونوکسید کربن، سولفید هیدروژن و بعضی گازهای گلخانه‌ای چون دی‌اکسید کربن، متان و فلوئوروکربنها، گرد و غبار و ذرات معلق در هوا، فلزات سنگین همچون آرسنیک، سرب، روی، مس، کروم، جیوه و کادمیوم که اکثر این آلودگی ها در اثر فعالیت‌های صنعتی و اقتصادی انسان وارد هوا می‌شوند.

فرسایش خاک و آلودگی زمین‌های کشاورزی مهم‌ترین تاثیر فعالیت‌های تولیدی -اقتصادی انسان بر خاک اند. فرسایش ( در اثرباد، رواناب‌های سطحی و تغییرات دما، زراعت بیش از حد، محصولات تک ‌کشتی، چریدن بیش از حد دام‌ها در مراتع، جنگل‌زدایی و بیابان‌زایی که موجب از بین رفتن تعادل موجود میان روند تخریب و ایجاد خاک، و در نهایت آلودگی و از بین رفتن آن می‌شوند انجام می‌گیرد. مسمومیت خاک (در اثر افزایش نمک‌های خاک توسط ماشین‌آلات کشاورزی و یا آلودگی مستقیم آن توسط افراد یا کارخانه‌ها و سموم و دفع آفات و کود های شیمیایی مانده در خاک ایجاد شود.) که موجب تخریب، ناحاصل‌خیزی و آلودگی خاک و کاهش توان زمین‌های زراعی می‌شود.

در دنیای بحران های ادواری اقتصادسرمایه داری و جنگ هایی که هر از چندی با بهانه های گوناگون برای برون رفت از این بحران ها برپا میکنند، مسمومیت و آلودن خاک و همچنین آب و هوا می‌تواند دراثر این جنگها و مصرف مواد شیمیایی، میکربی و رادیو اکتیو دراین جنگها باشد. که به شدت خطرناک است. این ها علاوه برآلودگی های ناشی از فعالیت تولیدی-اقتصادی افراد یا کارخانه‌ها و کشاورزی است. در بسیاری از سرزمینها و نقاط جنگ زده دنیا ما هنوز شاهد انواع و اقسام بیماریهای ناشناخته و سرطان‌هایی هستیم که در اثر محصولات کشاورزی بدست آمده در این زمین های جنگ زده تولید شده است. مگر نه این است که در جنگها و طبق رویه یی جاافتاده نظامی، طرف مقابل را از دسترسی به منابع و مواد مورد نیازش برای زندگی و تداوم حیات و مبارزه محروم می‌کردند. این شیوه ها را در درسنامه های دانشکده های نظامی می‌نویسند و هنوز هم به دانش جویان آموزش می‌دهند، و به آن عمل میکنند. پس این تخریب محیط زیست و آلودن آن خود جنگی است اعلام نشده برعلیه بشریت به نفع سرمایه های کلان و صاحبانش، بیایید به این جنگ نپیوندیم به این جنگ یاری نرسانیم و در مقابل آن بایستیم.

برگرداندن چرخ تاریخ و بازگشت به گذشته، غیر ممکن است. نفی مدرنیته، صنعت و کشاورزی مدرن و دستاوردهای آن و برگشت به روستا و زندگی ساده روستایی نه تنها امکان پذیر نیست. بلکه تبلیغ آن مانند تبلیغ ایده جریان های سیاسی باستان گرا و گذشته گرا حتی خطرناک هم هست. یعنی با ترویج این ایده مستمسک خوبی در دست گذشته گرایان قرار می‌دهیم. همه مردم باید بدانند که حفظ و نگهداری محیط زیست و حساسیت نسبت به آلوده کردن آن و پیگیری در حفظ و نگهداری آن، داشتن شیوه زندگی زیست محیطی یا تبلیغ و ترویج فرهنگ حفظ محیط زیست، آنقدر که درک و تربیت فرهنگی، ذوقی و انسانی میخواهد، احتیاجی به تخصص و دانستن علم(به ماهوعلم) به مفهوم تخصصی آن ندارد. بسیاری از فعالان حفظ محیط زیست، مثل بسیاری از علاقمندان هنر،موسیقی یا ادبیات، تخصصی دراین زمینه ها ندارند. بیشتر علاقه و ذوق و تربیت اجتماعی و فرهنگی ست. برای وضعیت و شرایط موجود تسلط سرمایه و روابط و برنامه های سرمایه داری بر روندهای محیط زیست و جنگ اعلام نشده علیه طبیعت و منابع محیط زیست، باید چاره جویی کرد. لازم است، برای برون رفت از مشکلات بوجود آمده کنونی فکری کرد. چون حفظ محیط زیست به شیوه زندگی آحاد مردم و نوع مصرف آنها بستگی شدید دارد. بیش از هر چیز تبلیغ و ترویج فرهنگ حفظ و نگهداری محیط زیست و تربیت اجتماعی در این مورد لازم است.

محمدعلی رجایی بروجنی

Print Friendly, PDF & Email