رژه صفرها روی خط قرمز/گم‌شدن ٩‌ میلیارد تومان در برگزاری این دو جشنواره فجر

مقایسه بودجه ٢ جشنواره فجر با جشنواره‌های جهانی
ماجرای بودجه جشنواره‌ها، موضوع تازه‌ای نیست. دست‌کم هرازچندگاه به بهانه‌ای، بحث میزان هزینه‌هایی که برای برگزاری جشنواره‌ها در نظر گرفته شده است و خروجی‌ای که مدنظر اهالی سینما بوده خبرساز می‌شود و شاید در سال‌های اخیر با جداشدن بخش بین‌الملل از جشنواره فجر این موضوع کمی داغ‌تر شده است. هرچند این موارد همیشه مورد توجه رسانه‌ها نیز بوده و دست‌کم در چند روز گذشته که موضوع هزینه‌های جشنواره‌ها خبرساز شده، هنوز هم یکی از داغ‌ترین مباحث سینمایی است.

 ١٩‌ میلیارد تومان برای ٢جشنواره 
هفته گذشته خبرگزاری ایلنا به نقل از سامانه «دسترسی آزاد به اطلاعات» رقم جالبی را درباره هزینه‌های جشنواره فیلم فجر اعلام کرد. طبق این گزارش، بودجه و هزینه سی‌وپنجمین دوره جشنواره فیلم فجر در بخش ملی بیش از ۱۱‌میلیارد تومان و در بخش جهانی بیش از هشت‌ میلیارد تومان بوده است.
براساس اطلاعات ارائه‌شده در این سامانه، رقم دقیق بودجه و هزینه سی‌وپنجمین جشنواره فیلم فجر در بخش ملی ۱۱۶/۷۱۴/۹۹۹/۷۳۲ ریال، معادل ١١میلیارد و ۶۷۱‌ میلیون و ۴۹۹‌هزارو ۹۷۳ تومان و هزینه و بودجه سی‌وپنجمین جشنواره فیلم فجر در بخش جهانی نیز ۸۴/۲۵۷/۱۳۹/۴۳۷ ریال، معادل هشت‌میلیارد و ۴٢۵‌ میلیون و ۷۱۳‌هزار و ۹۴۳ تومان بوده است»
پس از رسانه‌ای‌شدن این ارقام، محمد حیدری، دبیر سی‌وپنجمین جشنواره ملی فیلم فجر، در گفت‌وگو با «شرق»، ضمن تأیید ارقام ارائه‌شده در بخش ملی، ارائه اطلاعات دقیق‌تر را به روابط‌عمومی سازمان سینمایی واگذار کرد.
روابط‌عمومی سازمان سینمایی هم در پاسخ به این سؤال که «شائبه گم‌شدن ٩‌ میلیارد تومان در برگزاری این دو جشنواره چقدر صحت دارد»، چنین پاسخ داد: «واقعیت این است که در دولت هیچ بودجه‌ای نه گم می‌شود و نه می‌تواند گم شود. دلیلش هم این است که همه هزینه‌ها در «کتاب قانون بودجه» به‌طور شفاف درج می‌شود و «دیوان محاسبات» بر جزئیات و چگونگی هزینه‌ها اشراف کامل دارد. بنابراین علنی‌شدن چنین ارقام و اعدادی باید مورد استقبال قرار گیرد، چون سازمان سینمایی در مجموعه دولت با شفاف‌سازی‌کردن، اولا می‌خواهد مردم از هزینه‌ها آگاه شوند و دوم اینکه چنین آگاه‌سازی‌ای درباره جریان‌های فرهنگی – هنری می‌تواند پیامدهای مثبتی به همراه داشته باشد.
جلیل اکبری‌صحت درباره میزان بودجه و هزینه‌های این دو جشنواره مهم دولتی عنوان کرد: «بنابراین ارقام ارائه‌شده در همین چارچوب قابل بررسی است». مشاور رئیس سازمان سینمایی در برابر این پرسش که «در مواردی میزان هزینه‌ها از بودجه در نظر گرفته‌شده فراتر می‌رود و در این صورت آیا تمهیداتی در کتاب بودجه لحاظ شده است»، گفت: «به‌طور مثال گاهی در جشنواره‌ها شاهد هستیم فلان سالن برای دیدن فیلمی برای اصحاب رسانه در نظر گرفته می‌شود که قطعا عملی‌شدن چنین مسئله‌ای بدون هزینه نیست و البته در بودجه جاری هم در نظر گرفته نشده که در این‌گونه موارد چنین هزینه‌کردهایی باز هم در شکل‌های مختلف در کتاب قانون بودجه در نظر گرفته شده که بعدا جزء هزینه‌های جشنواره به مسئولان ذی‌ربط ارائه می‌شود». در این مدت بسیاری از اهالی سینما در ارتباط با بودجه اعلام‌شده برای برگزاری بخش ملی و بین‌الملل جشنواره فیلم فجر، واکنش نشان داده‌اند. مهدی کرم‌پور، کارگردان، در گفت‌وگو با بانی‌فیلم درباره هزینه‌های صرف‌شده در برگزاری جشنواره فیلم فجر و مقایسه با جشنواره‌های معتبر دنیا گفت: «درحال‌حاضر اعلام شده که هشت‌ونیم ‌میلیارد تومان صرف بخش بین‌الملل شده است، اما چه دستاوردی برای سینمای ایران داشته است؟ … جز این است که پول خرج کرده و هزینه کردیم؟ … اصلا این هزینه فقط در پردیس کوچک «چارسو» اتفاق می‌افتد و عده‌ای خیلی خاص آنجا می‌آیند و قالیچه، پسته و پول می‌دهند تا از میان آنها برای مقاصد فردی برای جشنواره‌های دیگر داور انتخاب شود! این شیوه‌های قدیمی که مثل باج‌دادن و خریداری چیزهایی است، بیشتر صرف مصارف فردی می‌شود، نه سینمای ایران، اصلا نمی‌دانم امکان این وجود دارد که این میزان هزینه را بتوان در این پردیس کوچک صرف کنیم؟ … جشنواره‌ای به وسعت جشنواره‌ ونیز با یک‌چهارم این بودجه برگزار می‌شود و بزرگ‌ترین سلبریتی‌های دنیا را با بهترین وسایل حمل‌ونقل در هتل‌های پنج‌ستاره می‌آورند، از آنها پذیرایی می‌شود و تا حد بسیاری در سینمای جهان و ایتالیا شناخته‌شده است».
در جشنواره‌های جهانی چه خبر  است؟ 
عمده جشنواره‌ها در سراسر دنیا با پشتیبانی یک نهاد یا مؤسسه برگزار می‌شود و بخشی از هزینه‌ها از وزارت فرهنگ کشور تأمین می‌شود و معمولا از طریق حضور اسپانسرها و همچنین تبلیغات، جشنواره‌ها شروع به کار می‌کنند. ‌همان‌طور که در جدول مطلب حاضر می‌بینید، جشنواره تورنتو از ۴٠ میلیون‌دلاری که هزینه برگزاری جشنواره می‌شود، ٢٠‌ میلیون از فروش بلیت، ١٣‌ میلیون اسپانسر و هفت میلیون از طریق فعالیت‌های انسان‌دوستانه تأمین می‌شود. جشنواره ریندس در ازای یک‌ونیم میلیون‌دلاری که صرف برگزاری‌اش می‌شود، یک‌ونیم‌ میلیون دلار درآمد دارد و یا جشنواره فیلم سیدنی که پنج‌ میلیون دلار هزینه برگزاری آن است، دو میلیون دلار آن از سوی دولت تأمین می‌شود. از ٢۴ میلیون یورو بودجه سالانه جشنواره فیلم برلین، ٧,١‌ میلیون یورو آن به وسیله دولت تأمین می‌شود. از ٢١.٧‌ میلیون دلار بودجه جشنواره فیلم کن، نیمی از آن را شرکای جشنواره و نیمی دیگر را دولت تأمین می‌کند. جشنواره ونیز به‌عنوان اولین جشنواره مهم سینمایی جهان هرسال با بودجه معادل ١٢‌ میلیون یورو برگزار می‌شود، هفت میلیون یورو از هزینه‌هایش را دولت تأمین می‌کند و بقیه این بودجه که مبلغ قابل‌توجهی است از سوی اسپانسرهای خصوصی تأمین می‌شود. شرکت اتومبیل‌سازی ایتالیایی مازراتی اسپانسر اصلی جشنواره ونیز است. اما جشنواره فیلم رم یک جشنواره کاملا خصوصی است که بودجه برگزاری آن ١٠‌ میلیون یورو برآورد شده است، ۵٠ درصد از هزینه‌های خود را از طریق سرمایه‌گذارهای خصوصی به‌ویژه بانک‌ها و ۵٠ درصد دیگر آن را از جانب مؤسسات دولتی بالاخص شهر رم تهیه‌ می‌کند. با همه اینها، مسئله بودجه همیشه جزء چالش‌های جشنواره‌های جهانی بوده است. سال ٢٠٠۵ روبرتو بنینی، فیلم‌ساز سرشناس ایتالیایی، از تصمیم دولت این کشور برای کاهش بودجه جشنواره فیلم ونیز به‌شدت انتقاد و نگرانی خود را از احتمال تعطیلی جشنواره در آینده نه‌چندان دور اعلام کرد. بنینی آن زمان در مصاحبه‌ای گفته بود: «در ایتالیا وقتی پای صرف زمان، پول و انرژی به صورت عملی به میان می‌آید، روزبه‌روز از ارزش و اعتبار فرهنگ کاسته می‌شود. ما در اینجا استعدادهای بسیار زیادی داریم که باید به آنها برسیم و بسیار ناراحت‌کننده است که به دلیل نداشتن بودجه کافی این اتفاق هرگز نمی‌افتد». همان سال سخنگوی جشنواره ونیز دراین‌باره گفت: «اگر کاهش بودجه عملی شود و هیچ جایگزینی هم برای جبران آن در نظر گرفته نشود، جشنواره فیلم ونیز در معرض خطر جدی تعطیلی است. ما خودمان را آماده انجام برنامه‌های بیشتری در دوره‌های آینده ونیز کرده بودیم، اما نه با این میزان بودجه».
منابع: کلر دوبین الیوت گروو (مؤسس ریندنس) استیون فالوز

بهناز شیربانی

 

Print Friendly, PDF & Email