علی اشرف درویشیان نویسنده مبارز و مردمی ایران چشم از جهان فرو بست

«شهناز دارابیان» همسر علی اشرف درویشیان نیز درگذشت این نویسنده  رنج محرومان را تایید کرده و اعلام کرد وی بر اثر نارسایی ریوی در سن ۷۶ سالگی چشم از جهان فرو بست. علی‌اشرف درویشیان، داستان‌نویس و پژوهشگر حوزه ادبیات عامه، سوم شهریور ماه ۱۳۲۰ در یک خانوادهٔ کارگری در محلهٔ آبشوران شهر کرمانشاه ، همزمان با تاسیس حزب توده ایران چشم به جهان گشود…

او  دوران کودکی خویش را چنین توصیف می کند: «در زندگی پای قصه‌های خیلی از قصه‌ گویان نشسته‌ام،‌ اما مادربزرگم از همه‌ آن‌ها بهتر بود و به آنچه می‌گفت آگاهی کافی داشت‌. افسانه را با آب و تاب و با سود جستن از مثل‌ها و اصطلا‌حات محلی بیان می‌کرد‌. آن‌ها را با مسائل روز و نکته‌های مورد علا‌قه ما می‌آمیخت،‌ آرام و بی‌شتاب قصه می‌گفت و عقیده داشت که گفتن متل در روز سبب کسالت و خستگی می‌شود، ‌بنابراین همیشه شب‌ها و به ویژه پیش از خواب برای ما قصه می‌گفت‌. پدرم هم قصه‌ گوی خوبی بود، اما نه به اندازه مادربزرگم‌. او کم‌ سواد بود و برای ما اشعار حافظ و باباطاهر را می‌خواند‌. نخستین کتاب داستانی که به خانه‌ ما آمد، امیرارسلا‌ن نامدار بود که من در ۹ سالگی در شب‌های زمستان برای خانواده می‌خواندم». پدرش اوسا سیف الله آهنگر بود و در گاراژ کار می‌کرد. مادربزرگش نیز زنی دنیا دیده و با تجربه و سرد و گرم چشیده بود‌‌. در گفتن افسانه‌ها و قصه‌های عامیانه مهارت عجیبی داشت‌‌. درویشیان بسیاری از افسانه‌های او را در کتاب افسانه‌‌ها و متل‌های کردی آورده ‌است».

درویشیان تحصیلات ابتدایی و دبیرستانی خود را در کرمان شاه به پایان رساند. در سال۱۳۳۶ که به دانشسرای مقدماتی کرمانشاه رفت، روز به روز علاقه‌اش به مطالعه بیشتر شد. او در سال ۱۳۳۷ پس از گذراندن دوره‌ دانشسرای مقدماتی کرمانشاه، ۸ سال در روستاهای کرمانشاه و گیلا‌نغرب آموزگار بود. و در سال ۱۳۳۷ دانشسرای مقدماتی را گذراند و سپس برای معلمی به روستاهای اطراف کرمانشاه و گیلانغرب رفت. در سال ۱۳۴۵ تحصیل در رشتهٔ ادبیات فارسی را در دانشگاه تهران آغاز کرد و پس از دریافت مدرک کارشناسی، تحصیلات خود را در مقطع کارشناسی ارشد در رشتهٔ روان‌شناسی تربیتی ادامه داده و همزمان در دانشسرای عالی تهران در رشتهٔ مشاوره و راهنمای تحصیلی به تحصیل پرداخت.
درویشیان در زمان ستم شاهی، از سال ۱۳۵۰ تا ۱۳۵۷ برای نگارش کتاب «از این ولایت» و فعالیت‌های سیاسی، سه بار دستگیر و ممنوع‌القلم شد.

علی اشرف درویشیان در تابستان ۱۳۵۰ در کرمانشاه به خاطر فعالیت‌های سیاسی و نوشتن مجموعه داستان‌های «از این ولایت» دستگیر شد. پس از ۸ ماه آزاد شد و دو ماه بعد دوباره در تهران دستگیر و به هفت ماه زندان محکوم شد. در پی این موضوع از شغل معلمی منفصل و از دانشگاه اخراج گردید. بار سوم در اردیبهشت ۱۳۵۳  ساواک او به خاطر داشتن عقاید سیاسی دستگیر و به یازده سال زندان محکوم کرد؛ این در حالی بود که بیش از سه ماه از ازدواجش  او نمی  گذشت.  اما سرانجام در آبان ماه ۱۳۵۷ که نسیم انقلاب مردمی پایه های استبداد ستم شاهی را لرزانده بود، از زندان بیرون آمد. او در زندان با سرداران حزب توده ایران که بیش از ۲۵ سال عمر خود را در زندان ها سپری کرده بودند آشنا شد . وی  هم سلول بودن با رفیق علی خاوری را یکی از پر ثمرترین روزهای زندگی خود می دانست.

«منصور یاقوتی»  که خود نیز از نویسندگان  مردمی کشور ماست با تایید مرگ این دوست دیرینه خویش چنین می گوید:« این نویسنده پس از یک دوره طولانی بیماری ساعتی پیش در کرج درگذشت». دردا و دریغا گویی انسانها  را برای وداع آفریده اند.

وی با قلم پاک و ساده‌ در بسیاری از آثارش ازجمله در آبشوران، سال‌های ابری، فصل نان و همراه آهنگ‌های بابام به زندگی خودش و سختی‌های آن سالها پرداخته است.

آثار این نویسنده عبارتنداز: «بیستون، آبشوران، فصل نان، همراه آهنگ‌های بابام، گل طلا وکلاش قرمز، ابر سیاه هزار چشم، روزنامه دیواری مدرسه ما، رنگینه، کی برمی‌گردی داداش جان، آتش در کتابخانه بچه‌ها، چون و چرا، داستان‌های محبوب من، سلول ۱۸، سی و دو سال مقاومت در زندان‌های شاه، افسانه‌ها و متل‌های کردی، سال‌های ابری، درشتی، مجموعه ۲۰ جلدی فرهنگ افسانه‌های ایرانی با همکاری رضا خندان مهابادی، واژه نامه گویش کرمانشاهی، یادمان صمد (صمد بهرنگی) شب آبستن، از این ولایت، قصه‌های آن سال‌ها و خاطرات صفر خان (صفر قهرمانیان). را می توان نام برد».

او در تمامی روایت‌های داستانی‌اش به آرمان های مردمی وفادار ماند؛ داستان‌های درویشیان قضاوت گر صادقانه از گذر دردناک جامعه روستایی به جامعه شهری است. جامعه‌ای روستایی در داستان‌های وی تصویری واضح از زندگی پنهان  مردمان تهیدست روستائیان را نمایان می سازد. او صادقانه منادی آزادی و عدالت ، صلح و دوستی و بدون تردید جستجوی تحول بنیادین در زندگی جامعه و سرنوشت خلقهای میهنمان بود.

درویشیان در سال ۲۰۰۶ جایزه «هلمن همت» سازمان دیده بان حقوق بشر را دریافت کرد. این جایزه به نویسندگانی تعلق می‌گیرد که آثارشان سانسور شده و با انواع محدودیت‌ها مواجه بوده‌اند.

جامعه‌ی ادبی- فرهنگی ایران، فداکاری و از خود گذشتگی علی اشرف درویشیان را که در کشاکش زمانه و دشواری‌های عرصه مبارزات سیاسی و قلمی با رژیم های ستم شاهی و  جمهوری اسلامی بود فراموش نه خواهد کرد.

یادش گرامی و راهش پر رهرو باد
مهران مهر آئین

Print Friendly, PDF & Email