فرهنگ‌نامه توران میرهادی را دریابید

شامگاه جمعه، مستند زندگی زنی رونمایی شد که تمام زندگی خود را صرف آموزش کودکان ایران‌زمین کرد و به توصیه مادرش که گفته بود «درد بزرگ را به کار بزرگ تبدیل کنید»، جامه عمل پوشاند و بزرگ‌ترین فرهنگ‌نامه ایران‌زمین را منتشر کرد.

Bildergebnis für ‫اکران مستند «توران‌خانم»‬‎

او توران میرهادی بود که در نخستین سالگرد درگذشتش؛ جمعه، سوم آذر، در پردیس سینمایی «باغ کتاب» فیلم مستند پرتره او به نمایش درآمد. سازندگان فیلم مستند «توران‌خانم»، رخشان بنی‌اعتماد و مجتبی میرطهماسب بودند که سه سال پایانی عمر این زن فرهنگ‌دوست را به تصویر کشیدند.
رخشان بنی‌اعتماد، بعد از نمایش فیلم در جمع حضار با تأکید فراوان و ابراز تأسف عنوان کرد: «برایم بسیار عجیب است که تاکنون فرهنگ‌نامه کودکان و نوجوانان، اثر ماندگار این چهره فرهنگی، در کتابخانه‌های مدارس به‌ندرت یافت می‌شود. نمی‌دانم چرا مسئولان آموزش‌وپرورش به این نکته توجه نکرده‌اند».
کارگردان فیلم «قصه‌ها» ادامه داد: «توران میرهادی بی‌نیاز از تعریف و تمجید و برپرده‌کشیدن است. سرمایه هر ملتی تداوم راه اندیشمندان آن است و ما متأسفانه ید طولایی در نادیده‌انگاشتن نخبگانمان داریم. بااین‌حال این افتخار و سعادت را داشتیم که در چند سال آخر عمرشان با ایشان باشیم و به وظیفه‌ای که در سینما برای ماندگارکردن داریم، برسیم. یکی از بزرگ‌ترین آرزوهای توران‌خانم که در این فیلم مدنظر قرار گرفت، حرف‌زدن درباره فرهنگ‌نامه بود و من در حیرتم که چرا به این نکته توجه نشده و این باعث شرمندگی است».
این کارگردان سینما همچنان درخواست کرد: «امیدوارم از این فیلم حمایت شود تا کمک کند دست‌کم هزینه‌های مربوط به فرهنگ‌نامه تأمین شود. مفتخرم که خانواده فرهنگی امین این فیلم را دیدند و حامی چاپ جلد بیستم فرهنگ‌نامه شدند. امیدوارم این حرکت تداوم داشته باشد و از خانواده میرهادی هم تشکر می‌کنم که به ما اعتماد کردند».
بنی‌اعتماد در پایان، ضمن تشکر از خانواده این پژوهشگر برجسته خاطرنشان کرد: «همکاری خانواده توران میرهادی باعث شده که فیلم‌نامه‌ای بر اساس زندگی او بنویسم و امیدوارم یک روزی ساخته شود».
پیش از نمایش فیلم، سیدمحمد بهشتی در سخنانی بیان کرد: «زمانی که مدرسه می‌رفتم، یکی از درس‌هایمان درباره معرفه و نکره بود و خانم میرهادی از کسانی است که به ما یاد می‌دهد معرفه و نکره چیست، اما الان این پرسش مطرح می‌شود که چطور می‌توان شناخته شده و مَعرفه شد».
او افزود: «برای معرفه‌شدن، یک راه همان است که خانم میرهادی رفت و راه دوم راهی است که این روزها خیلی‌ها می‌روند؛ یعنی می‌توان با مضاف‌الیه‌شدن به معرفه‌شدن برسیم».
این کارشناس فرهنگ و هنر درباره راه‌های مختلف معرفه و ‌نکره‌شدن افزود: «مثلا یکی از این راه‌ها این است که همسایه خانم میرهادی شویم، در پیش‌بردن کار فرهنگ‌نامه کمک کنیم یا به‌نوعی مانع از انجام کار خانم میرهادی شویم. بااین‌حال نکته مهم این است که در طول تاریخ هیچ دورانی نیست که تعداد معرفه‌ها زیاد باشد، چون باید فشار زیادی را تحمل کرد تا الماس شد و گاهی می‌بینیم نسلی آمده و رفته و صد یا ۵٠٠ نفری معرفه باقی مانده است. همیشه معرفه‌شدن زحمت دارد و خانم میرهادی همین کار را کرد و در نسل ما از معرفه‌شدگان بوده و هست».
مدیرعامل اسبق بنیاد سینمایی فارابی ادامه داد: «البته من ترجیح می‌دهم از کَس‌وناکس‌شدن حرف بزنم و خانم میرهادی نشان داد حتی اگر ابر و باد و ماه و فلک دست ‌به ‌دست هم دهند هم نمی‌توانند مانع شوند تا او توران میرهادی نشود».
بهشتی همچنین از بنی‌اعتماد و میرتهماسب که خودشان هم «کَسی» شده‌اند، برای ساخت این فیلم تقدیر کرد.
در ادامه این مراسم، مجتبی میرتهماسب حاضران را به تماشای فیلم مستند «توران‌خانم» دعوت کرد و یادآور شد که برای ساخت این فیلم، گروه سازنده به جمع‌های خصوصی و خانوادگی زنده‌یاد توران میرهادی هم راه یافته و وزارت ارشاد درخواست کرده تا برای نمایش در این مراسم برخی صحنه‌ها با ملاحظاتی پخش شود که این کار انجام شده است. تهیه‌کننده این فیلم همچنین ابراز امیدواری کرد که برای نمایش‌های بعدی این مستند شرایط راحت‌تری فراهم شود.
سپس مستند «توران‌خانم» به نمایش درآمد. در این مراسم سینماگرانی مانند بهمن فرمان‌آرا، مرضیه برومند، ایرج طهماسب، مجید برزگر، محسن امیریوسفی، منوچهر شاهسواری، فرشته طائرپور، باران کوثری، مریم مقدم، بهتاش صناعی‌ها، سعید عقیقی، علیرضا تابش، حبیب رضایی و همین‌طور محمدعلی نجفی، شهردار تهران، حضور داشتند.
بعد از سخنان بنی‌اعتماد، محمدعلی نجفی، شهردار تهران، پشت تریبون رفت و درباره چگونگی آشنایی خود با خانواده میرهادی توضیحاتی ارائه کرد. او گفت: «سابقه آشنایی‌ام با توران میرهادی به قبل از انقلاب و نیز آشنایی‌ام با فرزند او برمی‌گردد. من در دوران دانشجویی در دانشگاه صنعتی شریف با پسر توران‌خانم دوست شدم. بعدها من در دانشگاه ‌ام‌آی‌‌تی تحصیل کردم و فرزندشان در دانشگاه هاروارد و این دوستی ادامه پیدا کرد. بعد از انقلاب هم به‌واسطه مسئولیت‌هایی که داشتم، به‌ویژه در وزارت آموزش‌وپرورش، با تراوشات فکری خانم میرهادی آشنایی و جلساتی با ایشان داشتم. متوجه شدم که ایده‌های نابی داشتند، ولی در شرایط آموزش‌وپرورش ما اجرای همه آن ایده‌ها میسر نبود».
نجفی افزود: «خانم میرهادی ویژگی‌های زیادی داشتند که این فیلم فقط بخشی از آن را به نمایش گذاشت. ایشان اشتیاقی به معرفه‌بودن به تعبیری که آقای بهشتی داشتند؛ نداشت و تشکر می‌کنم از سازندگان این فیلم که خدمات ایشان را با این فیلم به جامعه معرفی می‌کنند».
شهردار تهران افزود: «الان مسئولیتی که در شهرداری به‌عنوان شهردار دارم این است که تلاش کنیم آثار ایشان و فرهنگ‌نامه در سطح وسیع‌تری شناسانده شود و بنده اعلام می‌کنم که شهرداری تهران در رابطه با استفاده از آثار خانم میرهادی، به‌ویژه فرهنگ‌نامه در کتابخانه‌های آموزش‌وپرورش و وابسته به شهرداری اقدام کند و برای ادامه کار فرهنگ‌نامه نیز در صورت نیاز همراهی می‌کنیم».
شهردار تهران همچنین با اشاره به محل سکونت زنده‌یاد توران میرهادی که بارها در فیلم هم نمایش داده شد، گفت: «حیف است منزل ایشان به یکی از برج‌های بلندمرتبه خیابان نیاوران تبدیل شود و اگرچه هنوز درباره نحوه استفاده عمومی آن به نتیجه‌ای مشخص نرسیده‌ایم، ولی تصمیم داریم از فرزندان ایشان بخواهیم این بنا را در اختیار ما بگذارند تا در ارتباط با یکی از کارهای مرتبط دیگر آماده کنیم».
فرانک آرتا

Print Friendly, PDF & Email