|
دختر کشیش در مقبره اژدهای زرد
سفر تاریخی "آنگلا مرکل" صدراعظم آلمان به چین در طی هفته گذشته جدا از ابعاد سیاسی – اقتصادی آن در روابط دوجانبه فی مابین، می بایست در راستای یک درک جدید از تاثیر ضلع قدرت در حال رشد در سامان بخشی به دیگر اضلاع در حال رکود جهت ایجاد ثبات و توازن در عرصه بین المللی نگاه شود. چین در طی یک دهه ی گذشته و به خصوص در جریان بروز بحران اقتصادی سال های اخیر کانون ثبات اقتصاد بین المللی و تا حدودی موتور محرکه ی تجارت جهانی بوده است.
اختلافات همیشگی بین اتحادیه اروپایی، آمریکا و ژاپن به عنوان قدرت های برتر اقتصاد بین المللی با جمهوری خلق چین هرگز نتوانسته است به مفهوم نادیده گرفتن و عدم پذیرش تاثیر تعیین کننده ی پکن در سیستم مالی بین المللی به حساب آید. این واقعیت را قبلا "گرهارد شرودر" صدراعظم سابق آلمان از ائتلاف سوسیال دمکرات – سبز، به درستی درک کرده بود و در طول دوران زمامداری خود به طور سالانه در مهمانی های چینی شرکت می کرد. در دوران حاکمیت سوسیال دمکرات ها در برلین، شرودر توانست بهترین و گسترده ترین روابط قابل تصور با قدرت نوظهور چین را برای آلمان به ارمغان آورد. هر چند که در همان دوران نیز حجم مبادلات بازرگانی واشینگتن نسبت به برلین، با چین بالاتر بود ولی نوع روابط سیاسی – اقتصادی محور پکن – برلین از هارمونی و نزدیکی کیفی تری بهره می برد.
بعد از شکست سوسیال دمکرات ها و شروع دوران زمامداری آنگلا مرکل، این روابط نزدیک تا حدود زیادی تحت تاثیر سیاست جدید دولت راست میانه مرکل در جهت تغییرات سیاسی برلین برای نزدیکی به واشینگتن قرار گرفت و اهمیت روابط با پکن کاهش چشمگیری پیدا کرد. هم زمانی شروع بحران اقتصاد بین المللی در سال 2008 و هم چنین ورود "باراک اوباما" به کاخ سفید موجب شد که یک چرخش عمده در محیط بین المللی به نفع سیاست تعامل در روابط بین المللی و مهار بحران اقتصادی – مالی ایجاد شود و به موازات آن واشینگتن نیز ضرورت نزدیکی بیشتر به پکن را درک کند. انباشت اوراق قرضه دلاری آمریکا در صندوق ذخیره ارزی چین که گفته می شود رقمی معادل 1300 میلیارد دلار را شامل می شود در کنار رشد اقتصادی مستمر چین در همین دوران رکود بزرگ، اوباما را واداشت تا ضمن نزدیکی به پکن از سیاست سنتی برادران دو سوی آتلانتیک تا حدودی فاصله بگیرد.
این تغییر عمده در روابط بین واشینگتن – پکن و بروز فاز دوم بحران مالی به خصوص در حوزه پول واحد اروپایی (یورو) زنگ خطری بود که صدای آن البته با تاخیر یک ساله در برلین نیز شنیده شد. چین با رشد 9 درصدی و حجم عظیم اقتصاد خود که اتفاقا در سبد ذخایر ارزی خویش حجم بزرگی از یورو را هم در ذخیره داشت، ساختارهای اروپایی و آلمان را وادار نمود تا راهی که اوباما رفته بود را دیگران در قاره سبز نیز در پیش گیرند. همین ضرورت بوده است که دختر کشیشی از شرق آلمان که هم اکنون ردای صدراعظمی قدرتمندترین کشور اروپایی را پوشیده است به ناچار مسافر سرزمین های جنوبی در شرق آسیا می کند.
1 – تحولات در روابط بین المللی : بروز بحران ها اقتصادی و سیاسی در طی چند سال اخیر جامعه جهانی و به خصوص ساختارهای اقتصاد محور را به سمت همکاری های نزدیک و بیشتر فراخوانده است. تاثیر ماندگاری بحران های منطقه یی با وجود تنش در روابط بین اضلاع قدرت جهانی به همه بازیگران این میدان اثبات کرده است که بدون تقویت همکاری ها در چارچوب اتخاذ سیاست های متوازن و مشترک بین المللی، ثبات جهانی امکان پذیر نمی باشد. در شرایط جدید تفکیک سازی بین حوزه های زیست اجتماعی از جمله سیاست، اقتصاد، فرهنگ و امنیت در قالب چیدمان دوران جنگ سرد و روابط بین المللی نه تنها ممکن نخواهد بود که حتی نادیده گرفتن این الزام می تواند موجبات آسیب های جدی را نیز فراهم کند. سفر مرکل به چین و استقبال عالی مقامات پکن از وی دقیقا در راستای نگرش جدیدی است که در مورد تعیین و تببین روابط نوین بین المللی هم اکنون در حال شکل گیری می باشد.
2 – ارتقای جایگاه بین المللی با بسط روابط دوجانبه : هر اندازه که یک ساختار بزرگ در عرصه ژئوپلتیک می تواند به نسبت بزرگی خود هویت و جایگاه بالاتری کسب کند به همان نسبت نیز اتحاد قدرت های بزرگ در این میدان رقابت، توازن قدرت را به سمت آنان سنگین تر خواهد کرد. چین و آلمان به عنوان دو بزرگ هرم قدرت بین المللی و شماره 2 و 4 اقتصاد جهانی با توجه به بالندگی اقتصادی یکی و برخورداری تکنولوژیک دیگری می توانند در کنار هم پوشش دهنده ضعف ها و تامین کننده ی قوت های متقابل برای کسب حداکثر منافع ملی و بین المللی باشند. هم چنین آلمان به عنوان شاخص اصلی یورو به جهت بحران مالی در این حوزه هم اکنون زیر فشار زیادی قرار دارد که توافق با چین برای اعتماد به یورو که با سخنان اطمینان بخش "ون جیابائو" نخست وزیر چین مبنی بر ادامه اعتماد پکن به پول واحد اروپایی همراه شد، یک دستاورد بزرگ برای خانم مرکل در این سفر تلقی خواهد شد.
3 – منافع مشترک اقتصادهای متکی بر صادرات : تا چند ماه پیش بزرگترین صادر کننده در اقتصاد بین المللی آلمان بود ولی در ماه مه چین توانست این مقام اولی را از آن خود کند. هر چند که در وهله اول به نظر می رسد که در این رقابت پکن بر برلین پیشی گرفته و در چنین تصویری تنها هیبت دو رقیب نمایان می شود ولی با کمی دقت در پشت این غبار، موقعیت و سرنوشت مشترک این دو غول بزرگ در رقابت با دیگر قدرت های اقتصادی هویدا می گردد. هم اکنون اتحادیه اروپایی و آمریکا به شدت بر چین و آلمان به این بهانه که آنان توازن بین تقاضای مصرف در داخل با صادرات به خارج را اعمال نمی کنند، فشار می آورند. هر چند که نوع برخورد با این دو قدرت صادراتی جهان متفاوت است، برای چین تقاضای بالا بردن ارزش "یوان" مطرح و برای آلمان درخواست استقراض جهت افزایش توان مصرف، اما در اصل دیگر قدرت های اقتصادی منافع مشترک این دو کشور را در مقابل خود می بینند.
اردشیر زارعی قنواتی
26/4/89
|
|
|
