یادمان و رویدادها

پوری سلطانی، از شعر شاملو تا مادری برای کتابداری نوین ایران

پوری سلطانی، زاده ۱ شهریور ۱۳۱۰ تهران بود روز ۱۶ آبان ۱۳۹۴ درگذشت. او پس از ۲۸ مرداد ۱۳۳۲… در سال ۱۳۳۳ با عشقی وافر با مرتضی کیوان، روزنامه­‌نگار و منتقد ادبی، ازدواج کرد. کامیابی زوج جوان بیش از سه ماه دوام نیافت. پوری و همسرش به اتهام فعالیت‌های سیاسی دستگیر شدند و به خاطر عدم افشای مخفیگاه افسران عضو سازمان حزب توده به‌حکم دادگاه نظامی اعدام شد.

همدلی: پوراندخت سلطانی شیرازی از پیشگامان توسعه و آموزش کتابداری نوین در ایران بود که در ۵۰ سال فعالیت خود نقشی تعیین‌کننده در تربیت نیروی انسانی و تهیه ابزارهای فهرست‌نویسی در ایران ایفا کرد. او در خانواده‌ای دانشور به دنیا آمد. مادرش دختر عبداله حایری مازندرانی، ملقب به رحمت علی‌شاه، قطب سلسله درویشان نعمت اللهی گنابادی و پدرش مهدی سلطانی، قاضی دادگستری بود. نخستین مرحله تحصیل دانشگاهی را در رشته ادبیات فارسی در دانشگاه تهران به پایان رساند و به استخدام وزارت فرهنگ درآمد و مأمور تدریس در دبیرستان‌های ساری شد.

پس از ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ به تهران منتقل شد و در سال ۱۳۳۳ با عشقی وافر با مرتضی کیوان، روزنامه­‌نگار و منتقد ادبی، ازدواج کرد. کامیابی زوج جوان بیش از سه ماه دوام نیافت. پوری و همسرش به اتهام فعالیت‌های سیاسی دستگیر شدند و به خاطر عدم افشای مخفیگاه افسران عضو سازمان حزب توده به‌حکم دادگاه نظامی اعدام شد. پوری با آسیب روحی و جسمی، در دی­‌ماه همان‌سال از زندان آزاد شد و پس از دو سال درمان، به توصیه پزشک معالج برای دور شدن از ایران، به انگلستان رفت. در آنجا پس از فراگیری مقدماتی زبان انگلیسی، به توصیه محمدجعفر محجوب و با کمک پروفسور والتر برونو‌هِنینگ، ایران‌شناس نامدار انگلیسی، تحصیل در رشت زبان‌های آرامی (سریانی، عبری و ییدیش) را آغاز کرد اما به دلیل مشکلات مالی به فراگیری زبان و ادبیات انگلیسی رو آورد و آن را تا دریافت گواهینامه «دیپلم کمبریج» ادامه داد و در سال ۱۳۴۳ به ایران بازگشت و به تدریس زبان انگلیسی پرداخت و در همان زمان کتاب هنر عشق ورزیدن اریک فروم را ترجمه کرد؛ اما سرانجام، پس از موفقیت در آزمون استخدامی بانک مرکزی به استخدام کتابخانه آن بانک درآمد.

در تأسیس انجمن کتابداران ایران (۱۳۴۵) تأسیس نخستین دوره کارشناسی ارشد کتابداری در دانشگاه تهران (۱۳۴۵) و تأسیس مرکز مدارک علمی و مرکز خدمات کتابداری (۱۳۴۷) نقش مستقیم و مهم داشت. در سال ۱۳۴۶ وزارت تازه تأسیس علوم و آموزش عالی، به دنبال استخدام متخصص خارجی علوم کتابداری بود تا از مشورت او در تأسیس یک مرکز اطلاع­‌رسانی علمی برای کمک به مراکز تحقیقات علمی و آموزشی بهره­‌مند شود. پوری سلطانی، جان هاروی استاد مدعو بنیاد فولبرایت در دانشگاه تهران و از متخصصان برجسته علوم کتابداری و اطلاع­‌رسانی را به مجید رهنما، وزیر علوم و آموزش عالی و از بستگان نزدیک خود، معرفی کرد. از سال ۵۲ تا ۵۶ در مطالعات و طراحی ساختمان کتابخانه ملی پهلوی نقشی چشمگیر داشت و مشارکت خود را در مطالعات و طراحی ساختمان جدید کتابخانه ملی ایران در دهه ۱۳۷۰ ادامه داد. از سال ۴۹ تا ۵۷ سرپرست کمیته انتشارات و سردبیر نامه انجمن کتابداران ایران بود و پس از بازنشستگی در سال ۱۳۸۰ همکاری‌اش را با کتابخانه ملی، در مقام مشاور ادامه داد.

پوری سلطانی، در آبان ۱۳۹۲ پشت میز کارش بی‌هوش شد و دو ماه در بیمارستان بستری بود. او که زاده ۱ شهریور ۱۳۱۰ تهران بود روز ۱۶ آبان ۱۳۹۴ درگذشت. تألیف کتاب خدمات فنی؛ راهنمای مجله­‌ها و روزنامه­‌های ایران (با همکاری رضا اقتدار) نشانه مؤلف: برای استفاده در رده­‌بندی کتابخانه کنگره (با همکاری زهره علوی) ادبیات فارسی در رده­‌بندی دهدهی دیویی (با همکاری زهره علوی) کتاب‌شناسی ایران­‌شناسی و اسلام­‌شناسی (به سرپرستی پوری سلطانی و کامران فانی) در اسفند ۱۳۹۳ کتابخانه ملی ایران از بیش از نیم‌قرن خدمات کتابداری پوری سلطانی تجلیل کرد و به او لقب «مادر کتابداری مدرن ایران» را داد. او به لطف شعر شاملو حضوری هم در ادبیات ایران دارد؛ ان جا که شاعر در مرگ مرتضی همسر او، سروده بود: سال مرگ مرتضی/ سال اشک پوری….

 

به کانال صدای مردم در تلگرام بپیوندید
@sedayemardomdotnet

Print Friendly, PDF & Email
نمایش بیشتر
دکمه بازگشت به بالا