گوناگون

تشنگی در رگ اصفهان

این روزها کشاورزان قدم‌هایشان را روی زمین ترک‌خورده‌ای می‌گذارند که روزگاری رود و صفت آن زاینده بود. در دوران دبستان دانش‌آموزان ایران‌ همیشه اینکه زاینده‌رود از کدام شهر می‌گذرد و به کجا می‌ریزد یکی از سؤالات امتحانی بود؛ اما حالا نه رودی وجود دارد و نه زاینده‌ای که بخواهد به باتلاق گاوخونی بریزد و سؤال امتحانی شود….

طی روزهای گذشته کشاورزان اصفهان در برابر سی‌وسه‌پل روی زمینی که روزگاری رود بود و برای زندگی‌شان زاینده بود قدم برمی‌داشتند، شعر می‌خواندند و به خشک شدنش اعتراض می‌کردند. این نخستین بار نیست که زاینده‌رود خشک می‌شود. طی ۱۰ سال گذشته کف زاینده‌رود چهار بار از خشکی ترک برداشته است. مسئولان نیز مثل همیشه دنبال مقصر بودند و این بار چه کسی بهتر از طبیعت و خشک‌سالی؟

 ۹۰۰ هزار حلقه چاه در کشور

هرچند که بارش کم هم در این وضعیت دخیل است اما تقریباً همه کارشناسان بر این باورند که عامل انسانی زاینده‌رود نمای سی‌وسه‌پل و پل خواجوی تاریخی را به این روز انداخته است. مرحوم پرویز کردوانی، متخصص علم کویرشناسی، حفر چاه‌های زیرزمینی را عامل اصلی خشک شدن زاینده‌رود می‌دانست و می‌گفت: «جایگزینی چاه به‌جای قنات سبب کاهش شدید سطح آب‌های زیرزمینی، نشست زمین در دشت‌ها، خشک شدن تالاب‌ها و قنات و افزایش میزان آب شور شد. در واقع حفر چاه و سد‌سازی در ذات خود مؤثر و مطلوب است، اما به دلیل سوءمدیریت و بهره‌برداری بی‌رویه سبب نتایج زیان‌بار شده است.»
طبق آماری که در مهرماه سال گذشته منتشر شد، تعداد چاه‌های آب مجاز و غیرمجاز کشور به ۸۹۹ هزار می‌رسد که ۴۲ درصد آن‌ها یعنی ۵۱۹ هزار و ۱۴۷ حلقه چاه غیرمجاز بوده است و این در حالی است که تا پایان سال ۹۸ تعداد چاه‌های غیرمجاز در کشور ۳۸۰ هزار حلقه بوده است و در واقع روزبه‌روز به تعداد چاه‌های غیرمجاز افزوده می‌شود.
این وضعیت باعث شد کشاورزان اصفهانی سال گذشته درآمدی نداشته باشند. حسین محمدرضایی، عضو هیئت‌مدیره نظام صنفی کشاورزی شهرستان اصفهان می‌گوید: اکنون فصل کشت پاییزه کشاورزان است و اگر این کشت به تعویق بیفتد، ناچار به کشت در فصل سرد می‌شویم که این موجب افت تولید می‌شود.

 کشاورزان یک سال گذشته درآمدی نداشته‌اند

او می‌گوید: متأسفانه کشاورزان اصفهان طی یک سال گذشته به دلیل دریافت نکردن آب و کشت نکردن، هیچ درآمدی نداشته‌اند و اگر این دوره نیز کشت نداشته باشند حدود نزدیک دو سال خواهد شد که درآمدی ندارند.
محمدرضایی درباره اینکه امروز ذخیره سد زاینده‌رود مناسب نیست، تأکید کرد: دلیل ذخیره نامناسب سد زاینده‌رود، نگه نداشتن آب پشت سد است، بنابراین امروز کشاورزان اصفهان، آب منطقه‌ای و وزارت نیرو را امین خود نمی‌دانند و معتقدند که اگر حقابه خود را نگیرند، وزارتخانه، آب نگه‌دار نیست. او ادامه می‌دهد: مطابق مصوبات شورای عالی آب و شورای هماهنگی زاینده‌رود ۷۴.۳ آب رودخانه متعلق به کشاورزان و ۲۵.۷ درصد آب رودخانه متعلق به دولت و وزارت نیرو است. به گفته او، کشاورزان می‌گویند اگر حقابه ما در شرایط فعلی داده نمی‌شود باید سهم دیگر بخش‌ها از این رودخانه کاسته شود.

 اگر شهدا بودند احیای حقابه اصفهان را مطالبه می‌کردند

اما پرآب شدن زاینده‌رود فقط مطالبه کشاورزان نیست. این رود در مسیر دو پل تاریخی که از جاذبه‌های گردشگری کشور است قرار دارد و خشک بودن زاینده‌رود دل گردشگران را نیز به درد می‌آورد. در همین رابطه رسول میرباقری رئیس کمیسیون عمران، معماری و شهرسازی شورای اسلامی شهر اصفهان می‌گوید: نه‌فقط شهروندان اصفهان بلکه همه مردم ایران و حتی گردشگران خارجی که پیش‌ازاین به اصفهان آمده‌اند از وضعیت کنونی زاینده‌رود غمگین و خواستار رسیدگی به این معضل بزرگ هستند.
رئیس کمیسیون عمران، معماری و شهرسازی شورای اسلامی شهر اصفهان افزود: همچنین گفته اگر شهدای دفاع مقدس امروز زنده بودند در کنار خانواده‌هایشان و در بستر خشک زاینده‌رود احیای حقابه اصفهان را مطالبه می‌کردند.

 وعده‌ووعید برای حل مشکلات

در این میان‌ هم مسئولان از الگوی سنتی واکنش در برابر اعتراضات معیشتی استفاده می‌کنند که اول‌ازهمه به‌حق دانستن اعتراضات است و دیگری دادن وعده‌ووعید. البته می‌توان در این میان می‌توان جست‌وجوی مقصر در دولت‌های قبلی را هم مشاهده کرد. برای نمونه علی‌اکبر محرابیان، وزیر نیرو در دولت سیزدهم اخیراً در جمع کشاورزان شرق استان اصفهان حاضر شد. در کلام او نیز وعده داد که دولت طرح‌های آبی تعطیل شده را در حوضه آبی زاینده‌رود فعال می‌کند. وزیر نیرو با تأکید بر اینکه وزارتخانه برای اجرای طرح‌ها ایستاده و مصمم است ادامه داد: سدهای خالی ارثی هست که به ما رسیده و سوء مدیریت پروژه‌های تعطیل را رقم‌زده است. همچنین محمدصادق خیاطیان، رئیس مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری از مأموریت ابراهیم رئیسی رئیس دولت به این مرکز برای مطالعات علمی در زمینه احیای زاینده‌رود روایت کرده و گفته بنا داریم با کمک تمامی صاحب‌نظران و استادان دانشگاهی و مراکز علمی کشور به‌صورت علمی و عملیاتی به این موضوع بپردازیم. بااین‌حال باید دید این وعده وعیدها و دیگری را مقصر خواندن‌ها به کجا راه می‌برد. آیا در پس این وعده‌ها رویکرد متفاوتی نسبت به محیط‌زیست وجود دارد یا آنکه تصمیمات گذشته مثل حفر چاه‌ها و انتقال آب و به کارگماردن صنایع‌ آب‌بر در این مناطق همچنان دنبال خواهد شد.

همدلی

به کانال صدای مردم در تلگرام بپیوندید
@sedayemardomdotnet

 

Print Friendly, PDF & Email
نمایش بیشتر
دکمه بازگشت به بالا