یادمان و رویدادها

پرونده قتلهای زنجیره ای و فهم سیاست عملی

شهیدان داریوش فروهر و  پروانه فروهر به طرز شنیعی کاردآجین شدند. آن همه ضربه چاقو بر تن رنجور این دو پیرو راستین راه مصدق، هزینه ایستادگیشان در برابر استبداد دینی بود. درست مانند بسیاری دیگر از دگراندیشانی که با قلم و نوشته هایشان قلب استبداد دینی را هدف قرار گرفته بودند.

مجتبی نجفی

مروری بر لیست قتلهای زنجیره ای از شهید مجید شریف تا پوینده و مختاری و بسیاری دیگر نشان داد تاریکخانه ترور و وحشت در قلب نهادهای امنیتی اهل فکر و اندیشه را حتی بیشتر از فعالان سیاسی هدف قرار داده بود. یکم آذر از روزهای نکبت جمهوری اسلامی است. روز همانها که به اعتراف خود وضو گرفته بودند تا تکلیف مذهبی شان را ادا کنند. قتلهای زنجیره ای سالها قبل از روی کار آمدن دولت خاتمی آغاز شده بود و بارزترین چهره اش کاظم سامی وزیر بهداری دولت مهندس بازرگان بود که او نیز به طرز وحشیانه ای کاردآجین شده بود.

اگر چه کشف این شبکه مخوف دستاورد مهمی در دولت خاتمی بود اما پرونده خیلی زود به انحراف کشیده شد. آمران اصلی زیر سایه چند مامور معذور پنهان ماندند. رهبر جمهوری اسلامی که از کشف این شبکه مخوف شوکه شده بود در نخستین گام تلاش کرد بسان همیشه عاملان را به قدرتهای خارجی وصل کند تا سنت دیرینه سرپوش گذاشتن بر بحرانهای داخلی را با انتساب آن به خارجی به جای آورد. فاجعه زمانی تکمیل شد که فیلم بازجویی وحشتناک همسر سعید امامی و دیگر متهمان لو رفت. رفتار شنیع با متهمان و به انحراف کشاندن این پرونده ثابت کرد مساله فراتر از اراده دولت منتخب است و زمین سیاست در ایران بسیار سفت تر از افشای شبکه خوفناک ترور است.

در واقع شبکه مخوف نه محو شد نه در سیاستهای کلی نظام تغییری صورت گرفت. بیشتر از هر چیز ما با جابجایی این شبکه در دیگر نهادهای امنیتی مواجه شدیم و آنجا تلنگری بود که اصلاحات با قوه قضاییه سیاسی و باندهای امنیتی ریشه دار در قدرت سخت تر از سیاست پند و اندرز به حاکمان است‌. قدرت را قدرت خنثی میکند و سیاست یعنی  توازن قوا.

در برابر این حجم از سبعیت و قاطعیت، هر جنبش اصلاحی که نیروی مردمی را تزئینی بنگرد محکوم به شکست است. زور در برابر زور. طبیعی است اینجا مراد از زور، خشونت نیست بسیج و سازماندهی نیروهای مردمی برای عقب نشاندن افراطیون است. انحراف پرونده قتلهای زنجیره ای و سرکوب کوی دانشگاه در  تیر هفتاد و هشت شوکی بود بر اصلاح طلبانی که هیچ برنامه مشخصی برای مقابله با قدرت رقیب تا دندان مسلح نداشتند. وقتی که جناح مقابل به پیشروی خود ادامه داد سیاست فتح سنگر به سنگر که قرار بود پروژه اصلی اصلاحطلبان تا تحقق روند دموکراتیزاسیون باشد بر عکس شد و این راست افراطی بود که جریان اصلاح طلب را از بهارستان، پاستور و شورا جارو کرد و به سالهای پر امید میلیونها ایرانی پایان داد. در واقع ماستمالی کردن پرونده قتلهای زنجیره ای و کوی دانشگاه، تداوم تعطیلی نشریات و محدود کردن مطبوعات به ایرانیان امیدوار به تغییر فهماند رقیب قویتر از حد تصور است و از این سو ما با شرایطی پر از سرگردانی مواجهه بودیم به نوعی که رییس جمهور خاتمی معتقد بود او نه رهبر جنبش که رییس دولت است. این همان گزاره سراسر از اشتباهی بود ‌که گمان میکند ایران سوئیس است و راست افراطی ایران جبهه ملی فرانسه است.

هر رییس جمهور اصلاح طلبی که بخواهد از رهبری جنبش مردم خواهان تغییر سرباز بزند در فهم سیاست عملی مشکل دارد چرا که راست ایران پیشرونده و رانتی است و حدیقف ندارد. اگر نبود مقاومت مدنی مردم در بطن جامعه، طالبان افغانستان در برابر طالبان ایران رو سفید میشد و عقب نشینیهای حاکمیت  در برخی موارد بر اساس مصلحت و هراس از نیروی سرگردان در جامعه‌ است.

پرونده قتلهای زنجیره ای و کوی دانشگاه و سرانجام تاسف بار جریان اصلاح طلبی به رغم برخی دستاوردهایش نشان داد سیاست عملی باید آمیزه ای از توان جنبش اجتماعی مردم معترض، صندوق رای، مذاکره و گفتگو باشد و الا هیچ دیکتاتوری برای مخالف خود تره هم خرد نمیکند و هیچ دیکتاتوری برای تقسیم قدرت به مخالفانش بفرما نمیگوید.

اگر فرجام پرونده قتلهای زنجیره ای و کوی دانشگاه و شکستهای سلسله ای اصلاح طلبان در مجلس و دولت و شورا به بازبینی در تعریف سیاست عملی، که اصل مهمش توازن قواست، منجر نشود در بر همان پاشنه سابق خواهد چرخید. مضحک اینجاست که بسیاری از گروههای مخالف اصلاح طلبی در جریان برانداز از همان نفهمیدن سیاست عملی در رنج اند. آنها نیز سیاست عملی را با تندکردن شعارهای بدون پشتوانه اجتماعی و کسب سرمایه نمادین اشتباه گرفته اند و از دایره فهم توازن قوا خارج شده اند. در این بستر است که گزاره “ضرورت بازگشت به مردم” سرمشق مهمی برای تجدیدنظر در باورهای فسیل شده است.

برگرفته از کانال تلگرامیی نویسنده

 

به کانال صدای مردم در تلگرام بپیوندید
@sedayemardomdotnet

Print Friendly, PDF & Email
نمایش بیشتر
دکمه بازگشت به بالا