فرهنگی

چگونه پروپاگاندای دولتی را تشخیص دهیم؟

در سراسر دنیا سیاستمداران تلاش می‌کنند با اطلاعات هماهنگ و جهت‌دار افکار عمومی را تحت تأثیر قرار دهند. چه در کشورهای دموکراتیک و چه در دیکتاتوری‌ها. چگونه می‌توان پروپاگاندای دولتی را تشخیص داد؟….

پروپاگاندای دولتی تنها مختص دیکتاتورها نیست. در دموکراسی‌ها و دنیای غرب هم نمونه‌های از آن را می‌توان یافت. مثال نزدیک آمریکاست و اینکه چگونه دولت آمریکا جنگ علیه عراق را در آن زمان به افکار عمومی در کشور “فروخت”.

پروپاگاندا پدیده‌ی تازه‌ای نیست. به تازگی اما ابعاد ویژه‌ای پیدا کرده است. [بورژوازی و همچنین سوسیال دموکرات ها]برای متقاعد کردن مردم به اید‌ئولوژی مورد نظر حاکمیت، ابزار تبلیغاتی را آشکارا به خدمت [می‌گیرند]. امروزه اما پروپاگاندا به طور عمده پنهان است و بیشتر از طریق رسانه‌های جدید مانند شبکه‌های اجتماعی به منظور دستکاری افکار عمومی و عملی همسو با اهداف مبلغ وارد عمل می‌شود.

پروپاگاندا چیست؟

سیاستمداران از پروپاگاندا به‌طور هدفمند برای تأثیر گذاری بر افکار، عمل و احساسات مردم استفاده می‌کنند. پیرز رابینسون، کارشناس علوم سیاسی از سازمان مطالعات تبلیغاتی در مصاحبه با دویچه وله در تعریف پروپاگاندا می‌گوید: «انسان‌ها را به گونه‌ای جهت‌دار برای یک گرایش فکری یا موضع یا واکنشی خاص قانع می‌کند.»

او برای نمونه به جنگ عراق اشاره می‌کند و چگونگی استدلال ضرورت این جنگ برای مردم از سوی سیاستمداران آمریکایی. این پژوهشگر می‌گوید: «در این مورد آنها عراق را به عنوان تهدیدی بزرگ‌تر از آنچه که در واقعیت بود، جلوه دادند.» سیاستمداران آمریکایی که آن زمان در راس قدرت بودند، اعلام کردند صدام حسین سلاح‌های کشتار جمعی در اختیار دارد. سلاح‌هایی که هیچ‌گاه یافته نشد. عکس‌هایی که سازمان “سیا” به عنوان مدرک برای این ادعا به آنها استناد می‌کرد، اخبار جعلی هدفمند و پروپاگاندا بود.

یک پژوهشگر دیگر به نام فلوریان زولمن از دانشگاه هنر و فرهنگ نیوکاسل هم در مصاحبه با دویچه وله به مثال جنگ آمریکا- عراق اشاره می‌کند. او اخبار و اطلاعات جعلی را بخشی از پروپاگاندا می‌داند. زولمن می‌گوید، نمی‌توان به روشنی ادعاها و اطلاعات نادرست را از پروپاگاندا جدا کرد.

در تحقیقی که از سوی پارلمان اروپا انجام شده است هم از پروپاگاندا به عنوان تهدیدی برای زمامداری مبتنی بر قانون (حاکمیت قانون)، دموکراسی و حقوق بنیادین سخن رفته است. افزون بر این، زولمن و رابینسون هر دو معتقدند که نباید فعالیت‌های در حوزه روابط عمومی را دست کم گرفت. به گفته زولمن «در نهایت اینها همه ابزارهای تبلیغاتی هستند.»  او همزمان با تأکید بر این نکته که ” پروپاگاندا همیشه بد نیست” می‌گوید، فقط فرد باید نسبت به این مسئله آگاه باشد که از طریق اقداماتی که در حوزه روابط عمومی انجام می‌شود هم قرار است بر افکار و اعمال و احساسات او تأثیر گذاشته شود.

تبلیغات سیاسی چه اهدافی را دنبال می‌کنند؟

پروپاگاندای سیاسی گاهی نه تنها این هدف را دنبال می‌کند که تصویر مثبتی از کشور خود ارائه دهد که هدف دیگرش همزمان  ارائه تصویری منفی از کشورها، فرهنگ‌ها و ارزش‌های دیگر است.

نقش رسانه‌ها در گسترش پروپاگاندای سیاسی چیست؟

به گفته میر، یکی از کارشناسان سازمان گزارشگران بدون مرز، رسانه‌ها می‌توانند از یک طرف پروپاگاندا را منتقل کنند و از سوی دیگر آن را تقویت کنند.

در این میان رسانه‌ها می‌توانند آگاهانه یا ناخودآگاه پروپاگاندا را به مخاطب خود منتقل کنند. به گفته رابینسون، برای افشای پروپاگاندا رسانه‌ها باید همانند “واچ‌داگ” عمل کنند. چرا که به اعتقاد او مردم هم از رسانه‌ها همین انتظار را دارند و این مسئله یکی از وظایف اصلی خبرنگاری هم به شمار می‌رود.

میر از سازمان گزارشگران بدون مرز هم بر نقش خبرنگاران در برجسته کردن و تمیز دادن پروپاگاندای سیاسی و دولتی تأکید می‌کند. چگونه؟ برای مثال با طرح پرسش‌های انتقادی در گفت‌وگو با سیاستمداران یا مصاحبه با کارشناسان مستقل درباره موضوع‌های مختلف.

چگونه می‌توان پروپاگاندای سیاسی را تشخیص داد؟

اگر چه پروپاگاندای سیاسی اغلب پوشیده و پنهان است اما تشخیص آن غیرممکن نیست.  چند راه و توصیه برای تشخیص پروپاگاندای سیاسی / پروپاگاندای دولتی عبارت است از:

  • به منبع اطلاعات توجه کنید. آیا چندین صفحه ارائه/نمایش داده شده است؟
  • چه کسی، چه گروهی یا چه نهاد و سازمانی در پس منبع اطلاعاتی است؟ وب‌سایت یا رسانه‌ای که پیش روی شماست به چه کسی وابسته/ متعلق است؟
  • اطلاعات پیش‌زمینه درباره یک موضوع را جستجو کنید و بخوانید. به این ترتیب می‌توانید منبع اطلاعات را بهتر طبقه‌بندی کنید.
  • بین “فکت” (اطلاعات بر پایه سند و مدرک) و “نظر” تفاوت قائل شوید.
  • آیا در اطلاعاتی که در پیش روی شماست پیش‌داوری و تعصبی وجود دارد و به ترس و خشم مخاطب دامن می‌زند؟ این یکی از ابزارهای کلاسیک پروپاگانداست. به انتخاب واژه‌ها و هدف از طرح موضوع توجه کنید.

    گزیده هایی از گزارش دویچه وله

    به کانال صدای مردم در تلگرام بپیوندید
    @sedayemardomdotnet

Print Friendly, PDF & Email
نمایش بیشتر
دکمه بازگشت به بالا