زنان

نقش مشارکت زنان در حفاظت از محیط زیست 

براساس مطالعات صورت گرفته، زنـان از نظـر زیسـت محیطـی نسبت به مردان آگاه تر بوده و نقش بیشـتری در فعالیـت هـای حفاظـت از محـیط زیسـت به واسطه رفتارهایی همچون بازیافت و استفاده مجدد از مواد زاید یا خرید آگاهانه کالاهـای سـازگار بـا محـیط زیست ایفا می کنند. شاید به همین دلیل است که برخی مکاتب معتقدند، ورود هر آسیبی به طبیعت، منجر به آسیب‌های مستقیم و غیر مستقیم به زنان می شود.

مهروش خواجوندی- کارشناس حوزه محیط زیست-خرداد ماه ۱۴۰۱

امروزه حفظ محیط زیست به عنوان مسئله ای جهانى، یکى از مهم‏ترین ارکان توسعه پایدار است که دستیابى به آن بدون مشارکت راستین و آگاهانه مردم اعم از زنان، مردان، کودکان و جوانان ممکن نیست. زنان در میان عموم مردم جامعه، به دلیل نقش‌آفرینی‌های مهمى که در اداره خانه، بهبود الگوی مصرف، حفـظ و سلامت زندگی، تربیت کودکان، انتقال فرهنگ و دانش، انتخاب روش‌های سالم و بهداشتی برای مدیریت تولید، دفع، تفکیک و بازیافت مجدد زباله، فعالیت های کشاورزى، سابقه دیرینه‏ در راه اندازی تشکل‏هاى سنتى محلى و دانـش بومی از طبیعـت دارند، مى‏توانند قدرت قابل توجهى در شکل‌دهی به فعالیت‏هاى گروهى زیست‏محیطى و حفظ منابع طبیعى و به تبع آن، سهم بیشترى در حفظ محیط زیست شهرها و روستاها به نسل‏هاى آینده داشته باشند.

براساس مطالعات صورت گرفته، زنـان از نظـر زیسـت محیطـی نسبت به مردان آگاه تر بوده و نقش بیشـتری در فعالیـت هـای حفاظـت از محـیط زیسـت به واسطه رفتارهایی همچون بازیافت و استفاده مجدد از مواد زاید یا خرید آگاهانه کالاهـای سـازگار بـا محـیط زیست ایفا می کنند. شاید به همین دلیل است که برخی مکاتب معتقدند، ورود هر آسیبی به طبیعت، منجر به آسیب‌های مستقیم و غیر مستقیم به زنان می شود.

در یک رهیافت و فرآیند توسعه از پایین به بالا و حساس به جنسـیت، زنـان در کشورهای در حال توسـعه، می‌توانند نقش کلیـدی در کلان توسـعه و بـه صورت ویـژه در زمینـه حفاظت از محیط زیست ایفا نمایند. زنـان روسـتایی این کشورها به دلیل فعالیت های کشاورزی، نقش مهم و اثرگذاری در حفاظت از منابع آب و خاک دارند. نقش تربیتی زنان درخصوص آموزش اصول حفظ محیط زیست بـه فرزنـدان و آمـوزش عملـی روش‌های جلوگیری از تخریب محیط زیست، تاثیر قابل توجهی بر تربیت نسلی به واسطه آگاهی‌های انتقالی، مبتنی بر حفاظت از طبیعت خواهند داشت.

با توجه به اینکه علت عمده تخریب محیط زیسـت در کشورهای در حال توسعه، فقر و تلاش برای بقـاء به هر طریق ممکن از جمله بهره کشی زیاد از منـابع طبیعـی در دسـترس اسـت؛ برای حفظ محیط‌زیست و منابع طبیعی باید هم راستا با تمرکز بر ریشـه کنـی فقـر، بر پایداری زیست محیطی نیز متمرکز شد. به همین دلیل بسـیاری از کشورها با درک ارزش‌ها و توانمنـدی‌هـای جوامع بومی و محلی، سعی دارند از طریق متناسب نمودن نوع ارائه خدمات با شرایط منطقه ای و محلی، همچنین توانمندسـازی جوامع محلی، گام های قابل قبولی برای بهبود خدمات رسانی و کمک به رهایی مردم از دام فقر بردارند؛ گامی مهم برای کاهش فقر که البته بدون درک نقش‌ها و نیازهای متمـایز زنان ممکن نخواهد بود. از ایـن رو توانمنـدسـازی و کاهش فقر در زنان که طبق آمار، بیش از ۶۰ درصد افراد زیر خط فقر جهان را تشکیل می دهند، می‌تواند سهمی بسیار موثر در پایداری زیست محیطی کشورها داشته باشد.

در واقع باید بپذیریم که زنان با داشتن بیش از نیمی از جمعیت جهان و توانایی انجام نقش‌های گوناگون در جامعه، می‌توانند افزون بر تکالیف خانوادگی، در حرکت‌های اجتماعی که یکی از جنبه‌های مهم آن در دنیای کنونی، همکاری در حفاظت از محیط زیست است، نقش آفرینی کنند. یعنی اگر انسان را محور توسعه پایدار و همه افراد جامعه را دارای ظرفیت برابر توسعه‏پذیرى بدانیم؛ زنان به عنوان نیمى از نیروى انسانی جامعه مى‏توانند نقشى مؤثر در حفاظت از محیط زیست و منابع طبیعى و در نتیجه حصول توسعه پایدار ایفا نمایند.

نمونه های بسیاری از مشارکت موثر زنان برای حفاظت از محـیط زیسـت در پروژه های سازمان‌های بین‌المللی و منطقه ای از قبیل سازمان ملل، بانک جهانی و فائو وجود دارد که نشان دهنده نقش قاطع زنان در روندهای تصمیم‌گیـری و اجرای این پروژه‌ها با هدف حفظ محیط زیست و منابع طبیعی است.

از همین رو، در کشورهای در حال توسعه از جمله ایران که زنان بیشترین تماس مستقیم با محیط زیست را دارند، موفقیت برنامه های حفاظت از محیط زیست به رغم موانع زیاد، تابعی از مشارکت زنان در این حوزه است. لذا، ضرورت دارد که تمرکز ویژه ای بر مشارکت زنان به عنوان عامل اصـلی موفقیت برنامه‌ها وجود داشته باشد تا از این طریق، زنان با احساس تعلق نسبت به برنامه های توسعه در حوزه‌های مختلف در شـکل دادن بـه این برنامـه‌هـا دخالت نمایند./کانال علمی مطالعات زنان

 

 به کانال صدای مردم در تلگرام بپیوندید
@sedayemardomdotnet

Print Friendly, PDF & Email
نمایش بیشتر
دکمه بازگشت به بالا