فرهنگی

خطر جدی وندالیسم نقاب‌دار برای فرهنگ ایران

در دنیای امروز وندالیسم به‌عنوان یک ناهنجاری اجتماعی مورد تقبیح و نکوهش جوامع قرار داشته و اقدام این افراد یا گروه‌ها که با نیت‌های مختلف به تخریب آثار تاریخی یا هنری می‌پردازند، در زمره انحرافات و بزهکاری اجتماعی قرار می‌گیرند….
ریشه این اصطلاح البته به هجوم قوم وندال در اواسط قرن پنجم میلادی به شهر رم و غارت این شهر و تخریب گسترده شاهکارهای معماری و هنر روم باستان برمی‌گردد. این قوم به رهبری گایسریک بدون هیچ دلیلی پس از شکست امپراتوری روم غربی و فتح شهر رم، بسیاری از آثار میراث فرهنگی را با خاک یکسان کردند و از بین بردند. از اواخر قرن ۱۸ به این‌سو نیز عمل تخریبگران اموال عمومی به‌ویژه میراث فرهنگی و هنری را وندالیسم می‌نامند. این پدیده اما در روزگار فعلی با صورت‌بندی تازه‌ای همچنان مشغول فعالیت‌های مخرب خود است و خطر آن برای کشورهایی مانند ایران که دارای غنا و تنوع فرهنگی و گستردگی هنری هستند، بسیار جدی است. ازآنجاکه به کمک شبکه‌های اجتماعی و فضای مجازی اطلاعات و آگاهی بخشی فراگیری اتفاق افتاده و حساسیت افکار عمومی نسبت به تخریب علنی آثار فرهنگی و هنری بیش از گذشته است، به نظر می‌رسد، وندالیسم جدید با نقاب‌های گوناگونی در حال فعالیت است. این وندالیسم نقاب‌دار شاید به‌طور علنی میراث فرهنگی را تخریب نمی‌کند و به آثار هنری لطمه نمی‌زند، اما با فعالیت‌های غیرمستقیم و طرق غیرعلنی همچنان مشغول تخریب فرهنگ ما است. مصداق‌های مختلف آن‌هم در سال‌های اخیر در قالب رشد عجیب تراکم فروشی در کلان‌شهرها، سوداگری جعلی به اسم رشد فروش و حراج آثار هنری و مداخله در حریم و عرصه آثار تاریخی و … شاهد بوده‌ایم. مقوله خطرناک و حساس که اگر متولیان امر نسبت به کنترل و مهار آن اقدامی عاجل صورت ندهند، نتایج تلخی برای فرهنگ و هنر ایران به همراه خواهد داشت. این وندالیسم نقاب‌دار گاهی در قامت مدیریت فرهنگی مشغول به فعالیت است و در راستای تأمین اهداف شخصی، دست به اقدامات مخربی از قبیل مداخله در قوانین و دستورالعمل‌های رایج می‌زند و گاهی نسبت به اقدامات تخریب گران سکوت پیشه می‌کند. گاهی برای موفق جلوه دادن فعالیت خود آمارها و ارقام غیرواقعی منتشر می‌کند و گاهی با بی‌مسئولیتی فرصت‌های موجود در عرصه فرهنگ و هنر را از بین می‌برد. اتفاقی که شاید مثال بارز آن وضعیت صنایع‌دستی و هنرهای سنتی در دولت گذشته باشد که تبعات منفی آن همچنان دامن‌گیر این عرصه غنی از هنرهای بومی ایران است. مصداق‌های زیادی ازاین‌دست می‌توان مطرح کرد که شاید از حوصله این نوشتار خارج باشد؛ اما آنچه مسلم است مقابله با این پدیده به پیگیری جدی و مواجهه صریح متولیان امر فرهنگ نیاز دارد. مواجهه‌ای که با تحلیل واقعیات و داده‌های میدانی، به‌خوبی می‌توان اثرات تخریبی ازاین‌دست را مهار کرده و با تقویت جایگاه فرهنگ و آموزش عمومی فرصت‌های ارزنده‌ای را برای جامعه مهیا سازد.
همچنین در این میان کنشگران فرهنگی می‌توانند با استفاده از بستر اثربخشی مانند شبکه‌های اجتماعی در برابر این وندالیسم نقاب‌دار به آگاهی بخشی و کنشگری بپردازند. نقد منصفانه و بیان مسائل و کانون‌های بحران و نیز ارائه راهکارهای عملیاتی ازجمله اقداماتی است که می‌تواند با شفاف‌سازی فضای افکار عمومی مانع تخریب و آسیب فرهنگی شود. نباید فراموش کنیم که وندالیسم نقاب‌دار خطری جدی برای فرهنگ و هنر ایران است و مقابله با آن تلاشی ارزشمند است که می‌تواند با کنش جمعی و اقدامات اجرایی مؤثر صورت گیرد. تلاشی که بی‌شک در تاریخ این مرزوبوم به ثبت خواهد رسید و نقشه‌های منفعت طلبانه نئووندال‌های نقاب‌دار را نقش بر آب می‌کند.
همدلی

به کانال صدای مردم در تلگرام بپیوندید
@sedayemardomdotnet

Print Friendly, PDF & Email
نمایش بیشتر
دکمه بازگشت به بالا