از هر دری سخنی

آتش بر جان بی‌رمق زاگرس

با شروع فصل گرما جنگل‌های زاگرس شاهد بازگشت آتش‌سوزی‌های سریالی به این مناطق شده است. این ناحیه جنگلی کشور درحالی‌که در هفته‌های گذشته هدف آفت پروانه برگ‌خوار قرار گرفته بود و فعالان محیط‌زیست و ساکنان مناطق استان‌های کهگیلویه‌وبویراحمد و فارس را نگران کرده بود، از روزهای گذشته دوباره عرصه ترک‌تازی شعله‌های مهیب آتش شده که درختان این مناطق را در کام خود فروبرده است….

دور جدید این آتش‌سوزی‌ها که از روز جمعه و در منطقه خائیز در استان‌های کهگیلویه‌وبویراحمد و خوزستان آغاز شد، نگرانی جدی و تازه‌ای را پیرامون این زیستگاه مهم حیات گیاهی و جانوری برانگیخته است.
آن‌گونه که آرش نیکخو یکی از فعالان محیط‌زیست در گفت‌وگو با «همدلی» اعلام کرده است؛ آتش‌سوزی در منطقه حفاظت‌شده پائیز ظهر جمعه ۲۴تیرماه از سمت دهدشت آغاز شد و تا صبح شنبه ادامه یافت. به گفته وی محیط‌بانان، مردم محلی و داوطلبان دست در دست هم در گرمای بالای ۴۵درجه مناطق دهدشت در استان کهگیلویه‌وبویراحمد به دل آتش زده و صبح دیروز موفق شدند جلوی پیشروی آتش را بگیرند.
«امید نوروزی‌اصل» مدرس دانشگاه و فعال محیط‌زیست که در منطقه آتش‌سوزی حضور داشت دراین‌باره به خبرنگار همدلی گفت: «آتش‌سوزی با منشأ نامعلوم از ساعت چهار عصر روز جمعه آغاز شد و به‌تدریج با وزش باد دامنه آن گسترده شد و یال شرقی ناحیه حفاظت‌شده در شمال خاییز را در برگرفت.»
به گفته نوروزی‌اصل این آتش‌سوزی در نزدیک به روستای «پیر بادامی» مشرف‌به آبشار «توف شیرین» درختان جنگلی را دربرگرفت و صدها اصله درخت کهن‌سال و میان‌سال و جوان‌ گونه‌های ارزشمند بلوط، بادام و بنه را از بین برد.
در همین زمینه اسلام جاودان خرد مدیرکل محیط‌زیست استان کهگیلویه بویراحمد در گفت‌وگو با ایسنا دراین‌باره گفت: «آتش‌سوزی روز جمعه در دو مرحله کنترل شد ولی به علت وزش شدید باد دوباره شعله‌ور شد. با تلاش دوباره و کمک اکیپ‌هایی از گچساران و یاسوج حدود ساعت چهار صبح شنبه کاملاً مهار شد.»
این در حالی است که برخی داوطلبان حاضر در صحنه آتش‌سوزی از جمله عباس علی‌نژاد ساعت پنج صبح شنبه ویدئویی از شروع دوباره آتش در منطقه پائیز منتشر کرد و نشان داد که آتش همچنان در مناطقی از زیستگاه ارزشمند پائیز در جریان است.
آرش نیکخو، فعال محیط‌زیست درباره روند خاموش‌سازی آتش و نحوه حضور داوطلبان و مردم بومی و همچنین تلقی مسئولان مربوطه از آتش‌سوزی به «همدلی» می‌گوید: «این نکات به‌خوبی اهمیت پایش در آتش‌سوزی‌ها را نشان می‌دهد و بارها و بارها مسئولان به علت نادیده گرفتن این موضوع و نبود آموزش حرفه‌ای نیروها غافلگیر شدند و فاجعه جبران‌ناپذیری برای جنگل‌ها به وجود آمد.»
نیکخو در توضیح این مطلب افزود: «جلوگیری از پیشروی آتش، همه ماجرا نیست و اطفای کامل آتش بستگی به نوع زیست‌بوم، کوهستانی و شیب منطقه آتش دارد. با حرکت کوچک‌ترین زغال تنه درختان یا حتی سنگ‌های داغ هرلحظه امکان فوران وجود دارد. منطقه‌ای که دچار آتش‌سوزی شده، دارای شیب ۸۵ تا ۹۰درجه، سخت گذر و انبوهی از علف‌های خشک است. علف‌های سیخک خشک همچون بنزین تنها به یک جرقه نیاز دارند و مهم‌ترین بخش اطفای حریق در جنگل پایش است؛ یعنی افرادی که تجربه کافی دارند باید بتوانند بعد از خاموش کردن آتش علفزار، کنده‌های آتش‌گرفته را جابجا و با خاک‌ریزی روی آن‌ها از حرکت به سمت پایین جلوگیری کنند. اگر تیم پایش به‌خوبی از عهده این کار برآید و دود غلیظی از منطقه بلند نشود، می‌توان گفت آتش به‌صورت کامل مهارشده و باید تا ۲۴ساعت بعد افرادی در منطقه برای دیده‌بانی حضورداشته باشند.»
در همین ارتباط اسلام جاودان خرد؛ مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان کهگیلویه‌وبویراحمد در گفت‌وگو با ایسنا گفت: «دیگر دستگاه‌ها آن‌طور که بایدوشاید همکاری ندارند و انتظار داریم که دستگاه‌ها، نیروهای مردمی و تشکل‌های مردم‌نهاد بیش‌ازپیش همکاری داشته باشند.»
جاودان خرد تصریح کرد: «آتش‌سوزی دیروز (عصر جمعه) بعدازظهر آغازشده بود، میزان دقیق خسارات وارد هنوز مشخص نیست در حال ارزیابی و برآورد است، اما برآورد اولیه حاکی از خسارت ۱۴هکتار در پی این آتش‌سوزی دارد. البته آتش‌سوزی تا کامل به اتمام نرسد نمی‌توان گفت چه میزان خسارت واردشده است چراکه ممکن است ۱۰دقیقه دیگر شعله‌ور شود.» وی ادامه داد: «دلیل این آتش‌سوزی در حال بررسی است.»
مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان کهگیلویه‌وبویراحمد بیان کرد: «از ابتدای سال جاری تا کنون سه چهار مورد آتش‌سوزی در مناطق حفاظت‌شده و تحت پوشش محیط‌زیست استان رخ‌داده که میزان آن‌ها خیلی کم بود اما این آتش‌سوزی پائیز نخستین آتش‌سوزی سطح وسیع است.»
علیرضا نیکروز، مدیرکل مدیریت بحران استان کهگیلویه‌وبویراحمد نیز در تشریح آخرین وضعیت آتش‌سوزی منطقه حفاظت‌شده پائیز در گفت‌وگو با ایسنا گفت: «با توجه به کوهستانی و سخت‌گذر بودن منطقه، شیب تند محل آتش و انبوه جنگل و مرتع نیاز به ۲۴ساعت پایش توسط نیروهای محیط‌زیست دارد تا دوباره شعله‌ور نشود.»
مدیرکل مدیریت بحران استان کهگیلویه‌وبویراحمد خاطرنشان کرد: «چون به‌موقع اطلاع پیدا کردیم، حضور میدانی داشتیم و نیروها حضور به‌موقع داشتند که میزان خسارات خیلی و آن‌چنانی نیست.»
نیکروز تصریح کرد: «طبق بررسی‌ها و پایش انجام‌شده هیچ‌گونه جانوری در آتش‌سوزی منطقه حفاظت‌شده پائیز از بین نرفته است.»
وی بیان کرد: «نیروهای مردمی تشکل‌های زیست‌محیطی زیست و منابع طبیعی در مهار آتش کمک کردند.»
منطقه حفاظت‌شده خاییز در سال ۱۳۷۷ در فهرست چهارگانه سازمان محیط‌زیست قرار گرفت. این زیستگاه ارزشمند بین دو شهرستان کهگیلویه و بهبهان در خوزستان قرار دارد و حیوانات ارزشمندی از جمله کل و بز، پلنگ، انواع افعی، انواع پرندگان شکاری در آن به زیست خود ادامه می‌دهند. منطقه پائیز در دو سال گذشته دستکم ۴۰۰۰هکتار از جنگل‌های خود را به علت آتش‌سوزی از دست داد و صدها خزنده و پستاندار در این آتش‌سوزی‌ها از دست رفتند.
دامداری سنتی و کشاورزی زیراشکوب جنگل‌ها از جمله دلایل اصلی تخریب تدریجی و عدم زادآوری در دو سده گذشته بوده و در دو دهه اخیر آتش‌سوزی، تغییر کاربری، جنگل‌خواری و معدن‌کاوی نیز به آن‌ها اضافه و روند تخریب و تضعیف زاگرس را تشدید کرده است.

همدلی

به کانال صدای مردم در تلگرام بپیوندید
@sedayemardomdotnet

Print Friendly, PDF & Email
نمایش بیشتر
دکمه بازگشت به بالا