اجتماعی

زمین زیرپایمان را خالی نکنیم

بحران‌های زیست محیطی به سان سیل و توفان‌های مخرب همیشه هم آنی و ناگهانی گریبان بشر را نمی‌گیرد.

آرمان ملی، مهتاب دمیرچی خبرنگار: به عبارت روشن‌تر اغلب‌شان به آرامی در زندگی بشر رسوخ می‌کنند. ابتدا معیشت و بعد امنیت غذایی انسان‌ها را نشانه می‌گیرند ناگفته نماند که بی‌نشانه هم نیستند و معمولا از چند سال یا دهه قبل به فراخور اهمیتشان هشدارهایی را صادر می‌کنند. فرونشست زمین یکی از هشدارهایی است که اگر نسبت به آنها بی‌تفاوت باشیم باید در آینده‌ای نزدیک با بحران شدید فرسایش خاک و کم‌آبی مواجه شویم. در بینشی واقع‌گرایانه‌تر باید گفت، فرونشست زمین خود یک بحران جهانی است که دانشمندان از آن به عنوان غرق تدریجی زمین یاد می‌کنند.

آمارها می‌گویند، ۱۵۰ کشور و صدها شهر سالانه حدود ۱۰ سانتی‌متر فرونشست دارند و طبق تحقیقات انجام‌ شده تا سال ۲۰۴۰ می‌تواند ۱۹درصد جمعیت جهان را تحت تأثیر قرار دهد. طبق قانون سازمان ملل اگر فرونشست زمین بیش از ۴ سانتی‌متر باشد باید وضعیت بحرانی تلقی شود در حالیکه برخی از استان‌های کشورمان نظیر اصفهان فرونشست ۱۲ تا ۱۸سانتیمتری را هم تجربه کرده‌اند. خبر نگران کننده‌تر این است که کارشناسان معتقدند، ادامه فرونشست‌ها حتمی است. چراکه کشور با کاهش شدید سطح آب‌های زیرزمینی روبه‌رو است.

در گذشته نه چندان دور در دشت مهیار سطح آب در ۳۰متری زمین بوده است اما درحال‌حاضر به ۱۲۰ متر رسیده است؛ این یعنی زمین زیرپایمان خالی شده است. علاوه بر برداشت و استخراج بی‌رویه آب از سفره‌های زیرزمینی، خشکسالی، کمبود بارش و استحصال و استخراج معادن نفت‌، گاز، زغال‌سنگ از جمله علل فرونشست زمین هستند. در دنیا حدود ۷۷ درصد فرونشست به علت عوامل انسانی است که ۶۰ درصد از این عوامل مربوط به برداشت آب‌های زیرزمینی است. البته طبق گزارش‌های سازمان نقشه‌برداری این نسبت در ایران بالاتر است و حدود ۹۰درصد پدیده‌های فرونشست به دلیل برداشت آب‌های زیرزمینی است.

گفتنی است، در ۴دهه گذشته تعداد چاه‌های کشور از ۴۷ هزار حلقه به ۷۶۳ هزار حلقه افزایش یافته است، تاجایی که میزان برداشت سالانه از منابع آب‌های زیرزمینی از طریق چاه‌ها، از ۹میلیارد مترمکعب، به ۴۷میلیارد مترمکعب رسیده و تعداد چاه‌ها ۱۶برابر و میزان برداشت ۵ برابر شده است. طبق آمار ارائه شده از سوی برخی از مسئولان حدود نیمی از چاه‌های کشور غیرمجاز هستند. خشکسالی‌های پی در پی و تغییرات شدید آب و هوایی باعث شده است، ایران در کنار کشورهای ایالات متحده، چین، هند و عربستان سعودی در میان کشورهایی با بیش‌ترین میزان تخلیه آب‌های زیرزمینی در قرن ۲۱ قرار بگیرد. این امر باعث شده است ۲۰ میلیون نفر در کشور درگیر فرونشست زمین شوند.

در میان شهرهای کشور، اصفهان، تهران، کرمان و خراسان رضوی به ترتیب بیش‌ترین میزان فرونشست را دارند. اما از اقدامات صورت گرفته درباره کنترل و مهار برداشت بی‌رویه از آب‌های زیر زمینی در چند سال اخیر هم نباید غافل شد؛ سال گذشته خبرگزاری ایسنا با ارائه آماری خبر از انسداد ۲۲۲۹ حلقه چاه را در هفت ماه ابتدایی سال ۱۴۰۰ داد؛ قرار است ظرف یک تا دو سال آینده ۱۰ هزار و ۵۰۰ حلقه چاه غیر مجاز دیگر مسدود شود که رقم ذکر شده پیشرفت ۲۱ درصدی را نشان می‌دهد. اما بالاترین عملکرد انسداد چاه‌های غیرمجاز در سال ۱۳۹۵ به تعداد حدود ۱۷ هزار و ۳۲۸ حلقه بوده است. با تمام این موارد صیانت از آب‌های زیرزمینی نه تنها کشور را از نزدیک شدن به خط قرمز بحران کم آبی نجات می‌دهد، بلکه امنیت زمینی را برای شهرهای خشک و کویری کشور به‌همراه خواهد داشت.

 

 

به کانال صدای مردم در تلگرام بپیوندید
@sedayemardomdotne

Print Friendly, PDF & Email
نمایش بیشتر
دکمه بازگشت به بالا