اجتماعی

آسیب مدرسه‌های پولی به آموزش رایگان

دولت‌های گوناگون در سه دهه‌ گذشته آرام آرام بودجه آموزش و پرورش را کاهش داده‌اند. این کاهش بودجه سر‌راست بر فرآیند آموزش عمومی در مدرسه‌های دولتی آسیب‌های جدی زده ‌است.

آرمان ملی، محمدرضا نیک‌نژاد فعال صنفی، پژوهشگر و کارشناس حوزه آموزش: احمد محمودزاده، رئیس سازمان مدارس و مراکز غیردولتی در گفت‌و‌گو با یکی از رسانه‌ها گفته: مدارس غیردولتی اعتباری از دولت دریافت نمی‌کنند. مدارس غیردولتی آسیبی به مدارس دولتی وارد نمی‌کنند. اگر مدارس غیردولتی از دولت اعتبار برای معلم و سایر امکانات دریافت می‌کردند آن وقت می‌شد گفت این مدارس سهم مدارس دولتی را خورده‌اند. در مساله بنزین این اتفاق افتاده است و هر ماشین سهمیه مشخص دارد و اگر بخواهد بیش از سهمیه دولتی مصرف کند خودش باید هزینه آن را بپردازد، در مدارس غیردولتی نیز فرد خودش پول می‌دهد و آموزش خوب دریافت می‌کند. طرح این دیدگاه‌ همزمان شده‌ با انتشار نام ۴۰ رتبه برتر کنکور و مدرسه‌هایی که درس‌خوانده‌اند. در میان این ۴۰ داوطلب تنها یکی در مدرسه‌ دولتی درس خوانده بود و ۳۹ رتبه دیگر در مدرسه‌های استعدادهای درخشان، غیردولتی و یا انواع دیگری از مدرسه‌های پولی درس خوانده‌اند.

اما چند نکته در این‌باره. یکی از گرفتاری‌های آموزش، در جهان، نگاه پولی، درآمدزایی و سود‌مدار به آن است. به باور بسیاری از اندیشمندان آموزش به‌عنوان کالایی عمومی باید بدون در نظر گرفتنِ پس‌زمینه‌های اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی خانواده‌ها، به شکل رایگان، کیفی و کاملا یکسان در دسترس همگان باشد و همه شهروندان از آن بهره‌مند شوند؛ این موضوع در سندها و قراردادهای جهانی، منشور حقوق بشر و قانون اساسی ما آمده است.

باید یادآور شد که پولی‌سازی آموزش در جهان، همچنان دعوایی پر تنش و پر زدو خورد و پربازخورد است و البته خوشبختانه در بیشتر کشورهای توسعه یافته و توسعه یابنده تاکنون آموزشِ پولی گسترش جدی و اثرگذاری نداشته‌است. گرچه با حضور ارزشمندِ اصل ۳۰ قانون اساسی گروه‌های سودجو و درگیر تعارض‌منافع نتواسته‌اند خواست خود مبنی بر پولی‌سازی آموزش در دوره‌های گوناگون را به انجام برسانند اما شوربختانه با اعمال روش‌هایی غیر‌مستقیم توانسته‌اند این اصل و رایگان بودن آموزش برای همه لایه‌های اجتماعی را کم‌اثر کنند. برای نمونه دولت‌های گوناگون در سه دهه‌ گذشته آرام آرام بودجه آموزش و پرورش را کاهش داده‌اند. این کاهش به گونه‌ای بوده که سهم آموزش از GDP (درآمد ناخالص داخلی) از۳.۵تا ۴ درصد به یک تا ۱.۵ درصد و سهم‌اش از بودجه عمومی از بیش از ۲۰درصد به زیر ۱۰درصد کنونی رسیده ‌است. این کاهش بودجه سر‌راست بر فرآیند آموزش عمومی در مدرسه‌های دولتی آسیب‌های جدی زده ‌است. در چنین شرایطی دست‌های آشکار و پنهانِ سودجویان و درگیران با تعارض منافع، خانواده‌ها را وادار به کوچ از مدرسه‌های دولتی به انواع پولی آن مانند غیردولتی‌ها، استعدادهای درخشان، فرهنگ‌ها، هوشمندها، شاهدها و… کرده و می‌کنند.

برای نگارنده با توجه به سی سال معلمی و بیش از بیست سال پیگیری مسائل آموزش و پرورش گمانی نمانده که در سطوح مدیریت آموزشی دست‌هایی برای ناکارآمد نشان دادن مدرسه‌های دولتی در‌کارند تا افزون بر پایین نگه داشتن بودجه این نهاد انسان‌ساز، شهروندان را به هزینه‌کرد بیشتر در مسیر آموزش فرزندان‌شان تشویق کنند و در این راه به سودهای کلان و باور نکردنی دست یابند. از این زاویه سخنان معاون وزیر آموزش و پرورشِ مورد توجه است که بله مدرسه‌های غیر‌دولتی از دولت بودجه‌ای نمی‌گیرند اما حضور آن‌ها و دیگر مدرسه‌های پولی مهم‌ترین عاملِ تضعیف مدرسه‌های دولتی است؛ دولت، بنابر کارکردهای سنتی و مدرنش، وظیفه دارد آموزش رایگان را برای همه شهروندان، چه پولدار و چه فقیر، فراهم کند. گرچه مقایسه سیاست‌های بنزینی با نهادی مانند آموزش و پرورش هم نشان از نگاه پولی به این نهاد گسترده و انسانی دارد و این به‌راستی شگفت‌آور ‌است!

 

 

به کانال صدای مردم در تلگرام بپیوندید
@sedayemardomdotne

 

 

 

Print Friendly, PDF & Email
نمایش بیشتر
دکمه بازگشت به بالا