اجتماعی

همدان همچنان آب ندارد!

خبرِ روز شاید پوشش کامل مراسمِ تدفین هوشنگ ابتهاج، شاعر نام‌آور ایرانی باشد یا اولین حضور زنان(به صورت محدود و گزینشی) در استادیوم آزادی برای تماشای مسابقات لیگ برتر فوتبال ایران. شاید هم ادامه مذاکرات برجام و یا ادامه واکنش‌ها و اظهارنظرهای مسئولان و مقامات رسمی و امامان جمعه راجع به بحث حجاب زنان و حیوانات خانگی و… بتواند تیتر و عکس یک صفحات روزنامه‌های سراسر کشور را به خود اختصاص دهد.

آرمان ملی. اما همدان و برخی شهرهایی که مردمانش هنوز هم آب(حتی برای آشامیدن)، ندارند، نمی‌تواند مورد غفلت واقع شود. اهالی این مناطق ، تنها کاری که از دستشان برمی‌آید این است که ویدئوهایی از مشکلات خود در شبکه‌های مجازی به اشتراک بگذارند و در نهایت به خیابان‌ها بیایند و صدای اعتراضشان را به گوش مسئولان برسانند. بعدازظهر پنجشنبه سوم شهریور ۱۴۰۱، مردم همدان برای سومین روز متوالی در اعتراض به قطع و کمبود آب این شهر به خیابان‌ها آمدند. در دو شب نخست این تجمعات که مقابل آرامگاه بوعلی سینا، برگزار شد.حالا دیگر ۱۰ روزی می‌شود که همدان با کمبود آب مواجه است و علاوه بر تمامی قنات‌ها و چاه‌هایی که در روزهای گذشته از مدار آبرسانی به شبکه آب شهری خارج شده‌اند، گفته شده است که سد «اکباتان» هم از هفته آینده از مدار خارج خواهد شد. آب شهر همدان را در اصل دو سد تامین می‌کنند، سد اکباتان که مهم‌ترین سد استان است و سد آبشینه که از سرریز سد اکباتان پر می‌شود اما در نبود آب در سد اکباتان، آبشینه از بند سیاه‌کمر آبگیری شده است. بقیه نیاز شهر همدان با چاه‌های زیرزمینی رودخانه‌های عباس‌آباد و خاکو تامین می‌شود. باید گفت که مثل دیگر بحران‌های کم‌آبی در ایران، الگوی نادرست و نامناسب کشاورزی که دولت ها در دهه‌های اخیر تشویق و حمایت کرده یکی از مهم‌ترین عوامل است. به گفته کارشناسان، سوء مدیریت هم به مشکل افزوده است؛ افزایش بی‌رویه تعداد و تخلیه چاه‌ها، برداشت بیش از حد مجاز از سفره‌های آب زیرزمینی و خشک شدن تدریجی این سفره‌ها هم مشکل را شدت داده است. به گفته مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای استان همدان بین سال‌های ۱۳۹۳ تا ۱۴۰۰، حدود ۴۶۹۰ چاه غیرمجاز در همدان مسدود شده است. پیش از همدان نیز شهرهای شهرکرد و ارومیه درگیر بی‌آبی بودند. این شهرها از مناطق سردسیر و پرآب ایران هستند. به گفته کارشناسان: «ناامیدی شهروندان در فقدان یک مدیریت پاسخگو، مسئولیت پذیر، کارآمد، شفاف و مشارکت جو مساله بحران آب در کشور را تبدیل به بحرانی اجتماعی کرده است که اگر به درستی مدیریت نشود، می‌تواند پیامدهای جبران ناپذیری داشته باشد.»

نگاه غالب بر جامعه ایرانی به توسعه، نگاهی سخت افزارانه است

مهدی قوامی‌پور، جامعه‌شناس در گفت‌وگو با «آرمان‌ملی»، مساله بحران آب در ایران را از یک سو با موضوع خشکسالی جهانی در ارتباط می‌داند و از سوی دیگر مثل هر پدیده‌ای متاثر از عوامل محلی. او می‌گوید: «دقیقا همین عوامل محلی است که باید مورد توجه و تاکید قرار بگیرد. در بررسی عوامل محلی نیز به نظر می‌رسد نباید مساله را به سطح تکنیکی و فنی تقلیل داد، بلکه باید آن را در سطح سیاستگذاری مورد مداقه و واکاوی قرار داد.» به گفته این کارشناس، «در این سطح، نگاه سیاستگذاران به موضوع توسعه، استقلال و برخی از مفاهیم بنیادی در این حوزه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. به عنوان مثال، نگاه غالب بر جامعه ایرانی به توسعه، نگاهی سخت افزارانه است. یعنی هر گاه ما به توسعه فکر می‌کنیم عموما کشورهایی با تکنولوژی‌های پیشرفته را در ذهن داریم و کمتر به شاخصه‌های انسانی توسعه فکر می‌کنیم. غلبه چنین نگاهی در حوزه سیاستگذاری منجر به ساخت شهرک‌های صنعتی در شهرهای مختلف و تخریب گسترده محیط زیست شده است. هر چند همین شهرک‌های صنعتی نیز زیر فشار اقتصاد دلالی و رانتی‌عملا به نتیجه مورد نظر سیاستگذاران نرسید. یا مثلا نوع نگاه و فهمی که سیاستگذاران از مفهوم استقلال، داشته و دارند آنها را به سمت هدایت منابع برای خودکفایی در تولید محصولاتی سوق داد که باعث اتلاف منابع آبی شد.»

سیاستگذاری‌های نادرست

بنابراین به گفته این کارشناس، «از یک سو، بخش مهمی از بحران آب در ایران ناشی از سیاستگذاری‌های نادرست در حوزه محیط زیست و منابع آبی کشور است و از سوی دیگر، باید موضوع بحران آب در ایران را امری تنیده در ابعاد اقتصادی و اجتماعی کشور دید.»

بحران آب؛ بحران اجتماعی

به گفته این کارشناس « بحران آب، دیگر صرفا یک مساله فنی نیست و باید آن را در سطح سیاستگذاری بررسی کرد.»او ادامه می‌دهد: «در این سطح، بحران آب موجب مهاجرت‌های گسترده با تبعات اجتماعی، اقتصادی فراوان و اخلال در زنجیره تامین مواد غذایی می‌شود که این اتفاقات در نهایت دسترسی به منابع غذایی و حیاتی را سخت‌تر می‌کند و منجر به بروز مشکلات اجتماعی می‌شود.»

 

 

به کانال صدای مردم در تلگرام بپیوندید
@sedayemardomdotnet

 

 

 

Print Friendly, PDF & Email
نمایش بیشتر
دکمه بازگشت به بالا