حقوق بشر

آشنایی با حقوق متهم در هنگام بازداشت

توصیه‌هایی برای روزها و ساعات ابتدایی بازداشت

◾️قبل از دستگیری احتمالی در جریان تظاهرات و اعتراضات روزهای اخیر، بهتر است از حقوق قانونی متهمان و بازداشت‌شدگان آگاه شوید و از آن استفاده کنید. موارد زیر حقوق متهم طبق نص صریح قانون است که معمولا در جریان دستگیری‌های فله‌ای و در بازداشتگاه‌ها رعایت نمی‌شود اما آگاهی از آن کمک‌تان می‌کند در جریان بازجویی و بازداشت تسلط بیشتری بر شرایط داشته باشید و دست بازجوها برای تهدید و ترساندن‌تان بسته‌تر باشد.

◾️ تفهیم اتهام: باید بلافاصله پس از بازداشت و طی ۲۴ ساعت باید به صورت کتبی تفهیم اتهام شوید، یعنی به شما گفته شود که به چه اتهامی دستگیر و بازداشت شده‌اید تا بتوانید از خودتان دفاع کنید. باید بدانید حتی متهمانی که در صحنه جرم، به عنوان مثال موقع دزدی، دستگیر می‌شوند باید به صورت کتبی مورد تفهیم اتهام قرار بگیرند. سعی کنید تا حد امکان هیچ اتهامی را قبول نکنید و در برگه تفهیم اتهام بنویسید که اتهام وارده را قبول ندارید و نمی‌پذیرید. اگر تا ۴۸ساعت بعد از دستگیری تفهیم اتهام نشدید، خودتان به صورت جدی پیگیر شوید. به بازجو بگویید که تفهیم اتهام نشده‌اید. مسلما با توجه به شرایط دستگیری، و تهدید و ضرب‌و‌شتم احتمالی کار چندان آسانی نیست. اما آگاه باشید که این حق قانونی را دارید که پیش از پاسخگویی به هر سوالی باید ابتدا تفهیم اتهام شوید.

◾️حق اطلاع دادن به خانواده و ملاقات: شما حق دارید که بلافاصله پس از بازداشت، خانواده‌تان را نسبت به دستگیری و محل نگهداری‌تان مطلع کنید. ملاقات با خانواده از حقوق قانونی شماست که می‌توانید درخواست کنید، هرچند به آن پاسخی داده نشود.

◾️رعایت حرمت و کرامت متهم: نگهداری دستگیرشدگان و متهمان در سلول انفرادی و تحقیق و بازجویی در شرایط فشار و غیرعادی مثل بازجویی با چشم‌بند یا دست وپای بسته، و بازجویی در شب آن هم برای مدت طولانی به نحوی که مانع خواب متهم شود، خلاف مقررات است. هرچند اکثریت کسانی که تجربه بازداشت دارند، می‌دانند که این مقررات در بازداشتگاه‌ها رعایت نمی‌شود و بازجویی‌های طولانی با چشم‌بند، و نگهداری متهمان در سلول انفرادی یکی از روش‌های بازجویان برای درهم شکستن مقاومت متهمان است. با این وجود، آگاهی و پافشاری بر حقوق‌تان باعث می‌شود بازجوها در برخورد با شما کمی محتاط‌تر باشند.

◾️ حقِ سکوت: به عنوان متهم حق دارید به سوال‌هایی که در بازجویی یا بازپرسی و یا دادگاه از شما پرسیده می‌شود، جواب ندهید. البته سکوت کردن در بازجویی و پاسخ ندادن به سوالات اصلا کار راحتی نیست و حتی گاهی با توجه به حجم فشارهایی که توسط بازجو وارد می‌شود، غیرممکن به نظر می‌رسد. مرجع قضایی هم حق ندارد متهم را وادار به پاسخ‌گویی کند، بلکه مکلف است سکوت متهم را در صورت‌جلسه مکتوب کند.

توجه کنید که سوال‌ها باید در چارچوب اتهامات‌تان باشد و بازجو نمی‌تواند سوالات القایی و تلقینی از شما بپرسد. برای مثال از متهمی که منکر حضور در اعتراضات است، نمی‌توانند درباره سازماندهی و یا هماهنگی اعتراضات بپرسند. اگر سوالاتی در چارچوب اتهام شما نیست، می‌توانید در برگه بازجویی بنویسید که به چه دلیل به این سوال پاسخ نمی‌دهید.

◾️ تهدید و شکنجه ممنوع: هرگونه تهدید یا شکنجه متهم و اجبار او به پاسخ دادن ممنوع است. اگر شکنجه شدید، چه در جریان بازداشت و چه بازجویی، در صورتی که برایتان مقدور است، ماجرا را روی برگه بازجویی مکتوب کنید یا در حضور قاضی و هر مقام قضایی دیگری بگویید که شکنجه شده‌اید.

▫️برای اطلاع بیشتر در مورد حقوق متهمان در هنگام بازداشت، این کتابچه کوتاه را که سال‏ها پیش عبدالفتاح سلطانی و مهناز پراکند تهیه و تدوین کرده‌اند، مطالعه کنید.

این دفترچه و توصیه‌ها را دست‌به‌دست کنید.

▫️اگر کسی از خانواده یا نزدیکانتان دستگیر شده است، لطفا اسم، تاریخ بازداشت، مکان دستگیری را برای ما ارسال کنید.

 Followupiran@gmail.com

*کمیته پیگیری وضعیت بازداشت‌شدگان اعتراضات شهریور ۱۴۰۱

*کانال تلگرام کلمه

به کانال صدای مردم در تلگرام بپیوندید
@sedayemardomdotnet

Print Friendly, PDF & Email
نمایش بیشتر
دکمه بازگشت به بالا