زحمتکشان

احیای «قراردادهای دائم» خواست زحمتکشان است

زحمتکشان برای رسیدن به خواست‌های‌شان وحذف قراردادهای موقت، چاره‌ای جز وحدت و ایجاد تشکل‌های مستقل سندیکایی و استفاده از حربه اعتصاب ندارند، چرا که همهٔ راه‌های دیگر امتحان شده و نتیجه‌ای بدست نیامده است.

به گزارش خبرنگار ایلنا، هر زمان که اوضاع اقتصادی به سمت بحران پیش می‌رود، اولین آسیب را کارگران می‌بینند؛ دقیقا در هر بزنگاه حساس، آینده شغلی کارگران قربانی می‌شود؛ برای نمونه، حالا که زمزمه‌های آمدن طرح ساماندهی استخدام به صحن مجلس به گوش می‌رسد، فعالان صنفی کارگران شرکتی، از تعدیل گسترده‌ی کارگران شرکتی و قرارداد موقت به بهانه‌ی خاتمه‌ی قرارداد خبر می‌دهند؛ به گفته‌ی آن ها، کارفرمایان برای اینکه مجبور به تبدیل وضعیت کارگران نشوند، آن‌ها را تعدیل می‌کنند و نیروهای خودی را در چارت سازمانی به جای کارگران باسابقه می‌گنجانند تا بتوانند بعد از تصویب طرح ساماندهی، مقدمات رسمی شدن خودی‌ها را فراهم آورند.

قانونگریزی با قراردادهای موقت

با این حساب، کارگرانِ قرارداد موقت همیشه اولین قربانیان هستند؛ کارگری که شاید پنج یا ده سال یا حتی بیشتر در یک پروژه‌ی مثلاً عملیاتی نفت کار کرده و عمر و جوانی‌اش را پای این کار گذاشته و از قضا همیشه حداقل حقوق یا کمی بیشتر گرفته و سود سرشار به جیب کارفرمایان و واسطه‌ها سرازیر کرده، چون از حق قانونی بر «قراردادهای دائم کار» بی‌بهره است، بیکار می‌شود؛ با یک امضای ساده‌ی کارفرما خیلی ساده خانه‌نشین می‌شود و دستش به هیچ جا بند نیست.

تحلیل این شرایط نشان می‌دهد که قراردادهای موقت کار، راه را برای همه جور قانونگریزی باز گذاشته است؛ تعدیل به دلبخواه کارفرما، فقط یک از عقوبت‌های بسیارِ بی‌ثبات کاری است. محمد، کارگری است که سال‌ها در عسلویه و کنگان در بخش اورهال و تعمیرات کار کرده و به گفته خودش، سازه‌های بسیاری در جنوب نفتی، با زحمات او و کارگرانی مثل او بالا رفته؛ او از پدیده‌ی دیگری در ادبیات غیرقانونیِ شرکت‌های پیمانکاری انتقاد می‌کند، از «بلک لیست شدن»: «چون زیر بار زور نمی‌رفتیم و هر قراردادی که جلویمان می‌گذاشتند امضا نمی‌کردیم، چون حاضر نبودیم متن سفید یک قرارداد را که بعداً به دلخواه پیمانکار پر می‌شود و هیچ حق و حقوقی برای ما نمی‌شناسد، امضا کنیم، بلک لیست شدیم؛ بلک لیست شدن یعنی دیگر هیچ شرکتی در منطقه به تو کار نمی‌دهد؛ کارفرمایان بلک لیستی‌ها را دردسر می‌دانند؛ آدم‌هایی که به حق و حقوق خودشان واقفند و به ظلم و زور تن نمی‌دهند، در ادبیات پیمانکاران سودجو، چیزی نیستند جز دردسر؛ عاقبت این آدم‌ها خانه نشینی است…

حتی اگر پیمانکاری هم نباشی، مطالبه‌گری و درخواست حقوق قانونی مساوی است با تعدیل و بیکاری؛ به گفته حسین حبیبی … این شرایط برآیند استیلای چند دهه قراردادهای موقت کار است؛ چون حق کارگران بر قراردادهای دائم به یغما رفته، هزار مصیبت بر سرشان آوار شده است.

فقط سه درصد قرارداد دائم دارند!

وقتی در سال ۷۲ بخشنامه‌ی غیرقانونی وزارت کار به صحه رسید و ابلاغ شد و سه سال بعدتر در سال ۷۵، دادنامه ۱۷۹ بر آن بخشنامه مهر تایید زد، کمتر کسی به فکرش می‌رسید که بیست سال بعد، عقوبت‌های این متون، دامان هزاران و میلیون‌ها کارگران را می‌گیرد؛ همان «اگری» که در متن دادنامه دیوان عدالت آمده، حق قانونی کارگران را از میان برداشته است: «در کارهای با ماهیت مستمر اگر مدت در قرارداد کار ذکر شود، قرارداد موقت است».

چون کارفرمایان دست بالا را داشتند (همیشه و همواره داشته‌اند و چیز جدیدی نیست) همگی به اتفاق، «مدت» در قرارداد کارگران در کارهای با ماهیت مستمر درج کردند و کار به جایی رسید که امروز بیش از ۹۷ درصد قراردادها در کارهای با ماهیت مستمر موقتی است، حتی سفید امضاست! آن سه درصد هم کسانی هستند که قبل از سال ۷۵ در کارهای مستمر مشغول به کار شده‌اند و بنابراین قبل از صدور دادنامه قرارداد دائم بسته‌اند که از قضا آن‌ها هم آخرین سال‌های اشتغال خود را پشت سر می‌گذرانند و همین یکی دو سال آینده همگی بازنشست می‌شوند؛ بعد از آن، صد درصد قراردادهای کار در تمام کارگاه‌های دائم کشور، موقت می‌شود!

این شرایط حاکم است، بارها هم به آن انتقاد شده است انتقادهایی که از بس تکرار شده گویا دیگر نخ نماست و تاثیری بر فرادستان و تصمیم سازان دیگر ندارد؛ اما سوال مهم این است که چه باید کرد؛ در این مقطع زمانی، همین «چه باید کرد» که بیشترین اهمیت را دارد…

باید بپذیریم که سنگ بنای اشتغال شایسته، همانا «قراردادهای دائم کار» است که اگر قراردادهای دائم احیا نشود، تصویب طرح ساماندهی استخدام کارکنان دولت نیز نمی‌تواند برای همه‌ی جامعه هدف یا همان کارگران شرکتی و پیمانکاری گره گشا باشد؛ قبل از اینکه کار به برچیده شدن بساط شرکت‌های پیمانکاری برسد، کارگران به این بهانه که «ببخشید قراردادتان تمام شد و دیگر به شما نیاز نداریم» تعدیل می‌شوند!

گزارش: نسرین هزاره مقدم

 

به کانال صدای مردم در تلگرام بپیوندید
@sedayemardomdotnet

Print Friendly, PDF & Email
نمایش بیشتر
دکمه بازگشت به بالا