جوانان

موج جدید مهاجرت تحصیلی ایرانیان در راه است؟

مهاجرت آخرین گامی است که برخی در زندگی برای تغییر و بهبود وضعیت زندگی خود برمی‌دارند. برای برخی دیگر اما گام ابتدایی است برای رسیدن به اهداف، یا رفاه نسبی و حتی حداقلی. مهاجرت تحصیلی هم یکی از کانال‌هایی است که مهاجران از طریق آن اقدام می‌کنند….
به گزارش تجارت نیوز،به طور کلی تعداد دانشجویان بین‌المللی در سال‌های اخیر افزایش داشته است. آن‌طور که آمار نشان می‌دهد، تعداد دانشجویان بین‌المللی در سال ۲۰۲۰ نسبت به سال ۲۰۰۰ افزایش سه برابری داشته است. اما سهم ایران از این کانال مهاجرتی چقدر است؟

ایران در سال ۲۰۱۹ و ۲۰۲۰ در فهرست ۲۰ کشور اول دانشجوفرست دنیا جای داشت. آنطور که رصدخانه مهاجرت گزارش داد، ایران در جایگاه ۱۷ این فهرست قرار دارد.به عبارتی مهاجرت تحصیلی یکی از روش‌های پرطرفدار ایرانیان برای رفتن از کشور است. با این توضیح که این شکل از مهاجرت صرفا با هدف تحصیل در دانشگاه‌های برتر دنیا نیست، بلکه برای برخی از مهاجران صرفا راهی است برای رفتن.

ثبت بیش از ۳۵۳ هزار درخواست آزادسازی مدرک
بر اساس گزارش رصدخانه و آمارهای سازمان امور دانشجویان، از بهمن سال ۱۳۹۵ تا اواخر مهر سال ۱۴۰۱ در مجموع ۳۵۳ هزار و ۴۵۷ نفر از فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌هایی کشور درخواست لغو تعهد خدمت آموزش رایگان خود را به سازمان امور دانشجویان ارائه کردند.این سازمان با ۲۲۴ هزار و ۷۰ درخواست (فارغ‌التحصیلان) موافقت کرد. گرچه لغو تعهد خدمت رایگان به معنای مهاجرت قطعی افراد نیست، اما می‌تواند معیار و سنجشی برای افزایش تمایل و اقدام به مهاجرت فارغ‌التحصیلان دانشگاهی باشد.

ضمن اینکه ۵۷ درصد از درخواست‌ها از سوی فارغ‌التحصیلان مرد و ۴۳ درصد از سوی فارغ‌التحصیلان زن ثبت شده است.۴۱ درصد از کل متقاضیان گواهی لغو تعهد خدمت آموزش رایگان از طریق انجام کار و پرداخت، ۶۳ درصد از طریق پرداخت مستقیم، ۱۸ درصد از طریق نامه عدم کاریابی و سه درصد از طریق انجام کار (سابقه کار) درخواست داده‌اند.

کدام دانشگاه‌ها بیشترین درخواست آزادسازی مدرک را داشتند؟
فارغ‌التحصیلان دانشگاه تهران (۸ درصد)، دانشگاه شهید بهشتی (۴ درصد)، دانشگاه صنعتی شریف (۴ درصد)، دانشگاه صنعتی امیرکبیر (۳ درصد) به ترتیب در صدر متقاضیان آزادسازی مدرک دانشگاه بودند.دانشگاه‌های تبریز، علم و صنعت ایران، فردوسی مشهد، صنعتی اصفهان و دانشگاه اصفهان در جایگاه‌های بعدی درخواست گواهی لغو تعهد خدمت آموزش رایگان قرار گرفتند.ناگفته نماند اخیرا سازمان امور دانشجویان هزینه آزادسازی مدرک دانشگاه را افزایش داد. بر این اساس هزینه آزادسازی مدرک تحصیلی برای هر ترم و رشته‌های مختلف از حدود ۶ میلیون تومان شروع می‌شود و تا حدود ۲۵ میلیون تومان پیش می‌رود.این افزایش هزینه واکنش‌های زیادی از سوی برخی از کاربران شبکه‌های اجتماعی و دانشجویان به دنبال داشت. برخی آن را سنگ‌اندازی پیش پای دانشجویان برای مهاجرت عنوان کردند.

جمعیت دانشجویان ایرانی در کشورهای دیگر
در سال‌های اخیر میزان مهاجرت تحصیلی ایرانیان روند افزایشی را طی کرد. رصدخانه مهاجرت ایران در سالنامه ۱۴۰۱ وضعیت ایران را در این حوزه بررسی کرده است.بر اساس داده‌های این سالنامه، تعداد دانشجویان ایرانی در خارج از کشور از ۱۷ هزار و ۴۴۲ نفر در سال ۲۰۰۰ به ۶۶ هزار و ۷۰۱ نفر در سال ۲۰۲۰ افزایش داشت. یعنی تقریبا افزایش چهار برابری داشت.

رتبه دانشجوفرستی ایران از رتبه ۱۴ در سال ۲۰۱۰ به رتبه ۱۷ در سال ۲۰۲۰ تغییر یافت. رصدخانه در ادامه این آمارها نوشته است در سال‌های اخیر در کنار عوامل فشار که موجب تقویت انگیزه‌های مهاجرتی (از کانال تحصیلی) شده، بدتر شدن شرایط اقتصادی مانعی برای مهاجرت تحصیلی دانشجویان ایرانی شده است.
به عبارتی اگر وضعیت اقتصادی بهبود پیدا کند، احتمالا تعداد دانشجویان ایرانی در خارج از کشور بیشتر می‌شود.

مقاصد اصلی ایرانیان برای مهاجرت تحصیلی
اما دانشجویان ایرانی کدام کشورها را برای مهاجرت تحصیلی انتخاب می‌کنند؟ نگاهی به مقاصد مهاجرتی نشان می‌دهد که غالباً کشورهای توسعه‌یافته مقصد اصلی دانشجویان ایرانی هستند.سنگین‌ترین کفه دانشجوپذیری از ایران را کانادا دارد. کشوری که در یک نگاه کلی‌تر یکی از مقاصد اصلی ایرانیان از همه کانال‌های مهاجرتی است.
داده‌های سالنامه مهاجرت ۱۴۰۱ نشان می‌دهد، کانادا، آلمان، امریکا به ترتیب سه مقصد اصلی دانشجویان ایرانی در سال ۲۰۲۱-۲۰۲۰ بودند.بر اساس داده‌های ملی کشورهای میزبان، ۱۶ هزار و ۹۰۰ دانشجوی ایرانی (سال ۲۰۲۱) در کانادا مشغول به تحصیل بودند. همچنین ۱۱ هزار و ۵۷۳ نفر در آلمان و ۹۲۹۵ نفر هم در امریکا تحصیل می‌کردند. (سال۲۰۲۱-۲۰۲۰)

رشته تحصیلی دانشجویان ایرانی در کشورهای دیگر
در سال تحصیلی ۲۰۲۲-۲۰۲۱ حدود نیمی از دانشجویان ایرانی در رشته‌های مهندسی (۲/۴۸ درصد)، ۱۴ درصد در علوم ریاضی و کامپیوتر و ۶/۱۳ درصد در رشته‌های فیزیک و علوم زیستی در امریکا مشغول به تحصیل بودند.
بررسی‌های رصدخانه نشان می‌دهد که حدود ۹۴ درصد از ایرانیانی که در سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۰ موفق به اخذ ویزای تحصیلی در مقطع دکتری در امریکا شدند، در رشته‌های مرتبط با علوم و مهندسی تحصیل کرده‌اند.
از مجموع دانشجویان ایرانی در کشور آلمان نیز حدود ۵۲ درصد در رشته‌های مهندسی، ۱۶ درصد در رشته‌های مرتبط با ریاضیات و علوم طبیعی ۱۳ درصد در رشته‌های حقوق، اقتصاد و علوم اجتماعی مشغول به تحصیل بودند.
علوم انسانی (حدود ۶ درصد)، علوم پزشکی (۵ درصد) و علوم هنر (۴ درصد) در جایگاه‌های بعدی قرار گرفته‌اند.
تجربه کشورهای مختلف از جمله ایران نشان داده که پس از بحران‌های اقتصادی و اجتماعی میزان تمایل و اقدام به مهاجرت نیز افزایش پیدا می‌کند. حالا باید در شرایط فعلی اقتصادی و اجتماعی کشور میزان مهاجرت ایرانیان چه تغییری می‌کند.

به کانال صدای مردم در تلگرام بپیوندید
@sedayemardomdotnet

Print Friendly, PDF & Email
نمایش بیشتر
دکمه بازگشت به بالا