فرهنگی

گزارشی از معرفی و بررسی کتاب «ریشه در خاک» اثرِ زهره تنکابنی

گویند در خاوران چیزی جز مشتی خاک به چشم نمی خورد
هشدار! تا قدم بر دانه های ریزی مگذارید که
از این خاک در حال رویشند
فرزندان گل های زمستانی؛ آن ها گلهایی بودند که در زمستان شکفتند
اما سرما تازیانه های خود را با خشونتی وصف ناپذیر؛ برآن نازک دلان جانسپر فرود آورد
گل ها پژمردند، ریختند و مردند ؛ اما پیش از آن
دانه های خود را به دست خاک سپردند…خطوطی از سروده زندان…

کانون پناهندگان سیاسی ایرانی در برلین روز جمعه، ششم دسامبر، ساعت ۱۹ دسامبر جلسه ا‌ی را برای معرفی و بررسی کتاب «ریشه در خاک» اثرِ زهره تنکابنی برگزار کرد. زهره تنکابنی یکی از مادران صلح ایران، ۱۲ سال از عمر خود را درسیاه چال‌های رژیم شاه و در دو دوره، دهه ۶۰ و پس از کودتای انتخاباتی ۸۸، درجمهوری اسلامی گذرانده است. همسر وی، علیرضا کیانی در سال ۶۷ اعدام شد.
در این برنامه که به توسط امید منتظری روزنامه نگار مقیم برلین هدایت می شد، میهن روستا فعال حقوق زنان، پریسا کاکایی فعال حقوق بشر و طهماسب وزیری فعال سیاسی، به بحث در باره این کتاب پرداختند. این مجموعه ترکیب کم سابقه‌ای از نظر فکری، سنی و اجتماعی را شکل داده بود.
معرفی و بررسی هر کتابی دستاوردهای زیادی را دارد، به ویژه کتابی که در خارج از ایران، «در آلمان» چاپ شده است و به عنوان یک سند و نیز کوششی در جهت افشای جنایت‌های رژیم جمهوری اسلامی در کشتار، شکنجه و تجاوز در ده ۶۰ و سالهای ۶۷ و ۸۸ اطلاق می‌شود.
این برنامه نیز شرکت کنندگان رنگینی را هم از نظر سنی، جنسیتی، ملیتی و گرایش‌های سیاسی و فرهنگی در تعامل فکری و رفتاری با یکدیگر قرار داده بود. به همین دلیل سخنرانان و شرکت کنندگان در حد امکان بدون اینکه تنش آفرینی یا همدیگر را آزرده کنند، نقطه نظرات خود را به گوش یکدیگر می‌رساندند. پدیده‌ای که در گذشته‌ها در برلین کم‌تر دیده می‌شد و مجال این سطح از گفتمان را که حاوی چنین تفاوت و تضاد نظرات سیاسی باشد، بسیار دشوار می‌نمود.
گفتنی است که برگزاری چنین جلسه‌ای و طرح آن، بر اساس پیشنهاد پریسا کاکایی و امید منتظری انجام شد. افرادی که به دلیل شرایط سیاسی ـ اجتماعی کشور به فاصله چهار تا دو سال قبل مجبور به ترک کشور ایران شدند.
در کلیت، سخنرانان و شرکت کنندگانی که کتاب را خوانده بودند بدون استثنا متفق القول بودند. کتاب «ریشه در خاک» سندی علیه ۹ سال جنایات جمهوری اسلامی ایران، حداقل در حق خود زهره تنکابنی و همسر اعدامی وی، علیرضا کیانی است که دل هر انسانی را بدرد می‌آورد. سندی که زهره تنکابنی با آن می‌تواند به دادخواهی رود. ولی کتاب در جزئیات ، در مواردی از نظر ثبت زمان، مکان، افراد دیگر، تعداد، موقعیت و فضاسازی کمبود و ابهاماتی دارد که از سندیت آن کاهش داده است؛ نویسنده در معرفی انواع و تعداد توابان جریان های سازمان ها و گروه ها اعمال سلیقه و نظر سیاسی کرده است. فراموش نکنیم امرتواب و تواب سازی یکی دیگر از شرمساری‌ها و فاجعه آفرینی‌های رژیم ولایت فقیه است که متاسفانه هنوز می تواند  و موجب اختلاف در میان نیروهای سیاسی است؛ تحولات فکری ـ سیاسی نویسنده بدون تفصیل و پروسه بیان شده است؛… اگرچه در خلال بحث هم بارها تاکید می‌شد، آن چه که هست، دیده ها، شنیده ها، تاثرات، آلام و خاطرات نگارنده است.
zohrewaalبه طور مثال، زهره تنکانبی در ابتدا از کودکی خود که چگونه از فعالیت‌های اجتماعی و مردم دوستی فعالین و هواداران حزب توده ایران در روستای خود متاثر بوده است، می‌گوید. یا به همین شکل، وقتی وی در صفحه ۵۵ کتاب فقط در چند کلمه اشاره دارد، بیش از آن که کتاب لنین در بازار یافت شود کتاب‌های مائو در بازار کتاب رژیم پهلوی رونق داشته است که کاملا برداشت و تجربیات شخصی خود را بیان می کند. از طرف دیگر، این حرف دقیقا با شرایطی که سیطره جنگ سرد بین امریکا و شوروی عمده بود، همخوانی دارد.
کتاب «ریشه در خاک» زهره تنکابنی، همراه کتابهای دیگری مانند کتاب سه جلدی «حقیقت ساده» منیره برادران، «فراموشم نکن» عفت ماهباز، «یادهای زندان» فریبا ثابت، … و کتاب‌های بعدی که احتمالا در آینده انتشار می‌یابند هر کدام اساسا گوشه‌ای از زندان‌ها، شکنجه‌های مخوف، اعدام‌ها، تجاوزها و سیاست لجن و ضد انسانی تواب سازی و مصاحبه‌ها، نظام جمهوری اسلامی را تصویر می‌کنند. قطعا تفاوت‌ها در پرـ یا کم رنگ کردن و کم تا بیش دیدن ها و ندیدن های بخشی یا بخش‌هایی از درون زندان‌ها می‌توانند باشند، که این همان تنوع نگاه، نحوه برخورد و در نتیجه ارزیابی دیگری از زندان و یا هر محیط اجتماعی است.
نگارش همه وقایع زندان خارج از توان یک یا چند نفر است. وقوف کامل بر وقایع زندان و آنچه برسر زندانیان رفته است، کارهمه به جان بردگان و خانواده‌های اعدامی است که هرفردی در تکمیل این دادخواهی سهم و نقش خود را ایفا می‌کند.

آذین ـ ۱۸ آذر

از سایت  مازنان

http://mazanan.com

Print Friendly, PDF & Email
نمایش بیشتر
دکمه بازگشت به بالا