از هر دری سخنی

تهدید فاضلاب‌ها علیه سلامت عمومی

وی چندی قبل در مطلبی در فضای مجازی ادعا کرد که «در مشهد فاضلاب بیمارستانی را وارد اراضی کشاورزی کرده‌اند که این فاضلاب فوق‌العاده خطرناکتر از فاضلاب شهری است؛ این اتفاق قدمتی ۲۰ ساله دارد و در این شدت ندیده بودم‌. ۷ هزار هکتار را با چنین فاضلاب به شدت خطرناکی زیر کشت بردند که بخشی از مواد غذایی مردم را در خراسان رضوی و نقاط دیگر تامین می‌کند».

همدلی| گروه اجتماعی: درحالیکه بیش از دو دهه از افشای خبر واریز فاضلاب شهری به یکی از رودخانه‌های مشهد می‌گذرد، همچنان این موضوع لاینحل باقی مانده است. گرچه مسئولان این شهر معتقدند که مشکل را حل کرده اند.

فضای مجازی پر است از اخبار و تصاویری که حکایت از آلودگی شدید «کشف رود» به خاطر خالی کردن فاضلاب‌های بیمارستانی و صنعتی و همچنین فاضلاب شهرک صنعتی چرم شهر به این رودخانه است.

۴ سال پیش یکی از خبرگزاری‌‌ها به نقل از «فرشته تقی‌زاده» نماینده شبکه سمن‌های خراسان رضوی نوشت: روزانه حدود ۳۰۰ تا ۶۰۰ تانکر فاضلاب‌های صنعتی، بیمارستانی، کشتارگاهی و خانگی در داخل آب رودخانه «کشف‌رود» تخلیه و آب رودخانه برای آبیاری محصولات کشاورزی استفاده می‌شود و تهدید جدی برای سلامت جامعه است.گرچه این اولین باری نبود که چنین خبری منتشر می‌شد. جریمه بیمارستان کوهدشت به دلیل تهدید علیه بهداشت عمومی، تلف شدن صدها ماهی در ماسوله رودخان گیلان به دلیل سریز فاضلاب و…

حالا بعد از چند سال «محمد درویش»فعال محیط زیست خبر از تشدید فاضلاب‌های بیمارستانی و صنعتی به این رودخانه داده است.

وی چندی قبل در مطلبی در فضای مجازی ادعا کرد که «در مشهد فاضلاب بیمارستانی را وارد اراضی کشاورزی کرده‌اند که این فاضلاب فوق‌العاده خطرناکتر از فاضلاب شهری است؛ این اتفاق قدمتی ۲۰ ساله دارد و در این شدت ندیده بودم‌. ۷ هزار هکتار را با چنین فاضلاب به شدت خطرناکی زیر کشت بردند که بخشی از مواد غذایی مردم را در خراسان رضوی و نقاط دیگر تامین می‌کند».

با این حال مدیرکل روابط عمومی ‌محیط زیست خراسان رضوی در این ارتباط ‌با تکذیب این موضوع گفت: با فرد بیان‌کننده این مطلب صحبت شده و درخواست کرده‌ایم ایشان مدارک خود در این خصوص را ارائه کنند.

وی افزود: فرد مدعی، هیچ‌گونه مدارکی دال بر این امر نداشته و صرفا به مشاهده خود اکتفا و مدعی چنین مسئله‌ای شده در صورتی که پیگیری‌ها نشان می‌دهد مورد مربوط به کشتارگاه‌های مسیر بوده است. مدیرکل روابط عمومی ‌محیط زیست خراسان رضوی با تاکید بر صحت سنجی مطالب قبل از انتشار خاطرنشان کرد: ‌اداره کل محیط زیست خراسان رضوی از فرد بیان‌کننده این مطلب به دلیل عدم ارائه مدارک و مطلب خلاف واقع شکایت خواهد کرد.

«حسین اسماعیلیان» مدیر عامل شرکت آب و فاضلاب مشهد چندی قبل در مورد تصفیه خانه‌های این شهر که دلیل واریز فاضلاب در آب این شهر می‌شود، گفته بوددر حال حاضر ۲۶۳ هزار متر مکعب ظرفیت تصفیه‌خانه فاضلاب مشهد بوده که البته ۳۰ هزار متر مکعب آن به دلیل عملیات ارتقا از مدار خارج شده است؛ در واقع ظرفیت تصفیه‌خانه‌های فعلی ۲۳۰ هزار متر مکعب است. همچنین متوسط فاضلابی که در مشهد به صورت روزانه جمع‌آوری می‌شود، بین ۲۵۰ تا ۲۶۰ هزار متر مکعب در شبانه‌روز است. در حال حاضر ۱۰ درصد از فاضلاب شهر مشهد بیشتر از حجم و ظرفیت تصفیه‌خانه‌های فاضلاب موجود است. ظرفیت ۲ تصفیه خانه التیمور و خین عرب نیز ۱۶۵ هزار متر مکعب بوده که البته تصفیه در آن با هزینه بسیار سنگینی انجام می‌شود.

وی تصریح کرده بود: انتهای تصفیه‌خانه‌های مشهد در منطقه اولنگ در مشهد قرار دارد. بر اساس اطلاعات شرکت آب منطقه‌ای استان فاضلاب آلودگی چندانی در خروجی اولنگ ندارد اما مشکل مربوط به زمانی است که فاضلاب صنعتی یا سپتاژ وارد این فاضلاب می‌شود. پیشنهاد شرکت آبفای مشهد به سازمان محیط زیست این است که این حداقل آلودگی نیز اصلاح شود. سازمان محیط زیست تنها فاضلاب تصفیه‌خانه را اندازه‌گیری می‌کند.

اسماعیلیان در مورد احداث تصفیه‌خانه پرکندآباد ۲ در مشهد نیز گفته بود: احداث این تصفیه‌خانه در سال ۹۵ با سرمایه‌گذاری بخش خصوصی شروع و خرید تضمینی برای آن در نظر گرفته شد. پیشرفت فیزیکی این تصفیه‌خانه طی چهار سال گذشته به دلیل شرایط اقتصادی متوقف شد زیرا ۸۰ درصد منابع این تصفیه‌خانه به صورت تسهیلات در نظر گرفته شده بود. خوشبختانه با پیگیری‌های انجام شده اکنون تخصیص این تسهیلات به نتیجه رسیده است. در همین شرایط اکنون بخشی از تسهیلات تامین و اولین قسط وام در فروردین دریافت شده تا تصفیه بخشی از فاضلاب در غرب مشهد انجام شود.

وی با اشاره به تعریف مدل پایدار پساب برای مشهد بیان کرد: این مدل با مشارکت شرکت آب منطقه‌ای استان تعریف شده و طرح بسیار کارشناسی شده‌ای است. این طرح با هدف تامین آب در مشهد صورت گرفته است. در این مدل سهم تعهدات دولت، منابع داخلی شرکت‌ها و سهم بخش خصوصی مشخص شده است. در این مدل چند تصفیه‌خانه و میزان تامین آب مشخص شده است؛ بر همین اساس یک تصفیه‌خانه در حال ساخت و یک طرح آب‌رسانی هم اجرا شده است. با این حال درویش همچنان بر ادعای خود پافشاری می‌کند. وی در گفت و گو با «همدلی» می‌گوید: در طول این ۲۰ سال بارها در این زمینه هشدار دادیم ولی دریغ از حتی گوشه چشمی از سوی مسئولان. در عوض، این آلایندگی هم اینک به بالاترین حد خود رسیده است بطوریکه حتی فاضلاب بیمارستانی و همچنین فاضلاب چرمشیر را هم وارد اراضی کشاورزی کرده اند .

به گفته وی، حالا استفاده از فاضلاب برای آبیاری زمین‌های کشاورزی به رویه‌‌‌‌ای معمول و پر طرفدار از سوی کشاورزان بدل شده است به گونه‌‌‌‌ای که به گفته درویش حتی لوله بتنی فاضلاب خامی که به سمت تصفیه خانه مشهد می‌رود را با دریل سوراخ کردند و با موتورپمپ آن فاضلاب را برداشت می‌کنند و به فروش می‌رسانند . این معظل اما تنها در مشهد مردم را نگران نکرده است بلکه مردم تهران نیز سال‌هاست که در وحشت آبیاری مزارع سبزی مناطق جنوبی پایتخت به سر می‌برند. درویش هم با تایید این موضوع در خصوص آن می‌گوید:  مسئله استفاده از فاضلاب خام در کشاورزی سابقه طولانی دارد و بیشتر از هرجایی در جنوب تهران، سالهاست که این اتفاق رقم می‌خورد و برخی مطالعاتی که سازمان تحقیقات کشاورزی ایران انجام داده نشان می‌دهد که در دهه هشتاد میزان سرب موجود در پیازی که از جنوب تهران برداشت می‌شود ۸ برابر حد استاندارد است. حتی برخی از اقلامی که الان مانند د. د. ت ممنوعه شده در برخی از اقلام کشاورزی دیده می‌شود. اگر خاطرتان باشد در زمان دولت میرحسین موسوی بحث آلودگی سبزی‌های جنوب تهران جنجال بزرگی به پا کرد و هرچند گاهی در استان فارس و اصفهان هم شاهد هستیم. درویشیان ادامه می‌دهد: چند سال قبل در جلسه‌‌‌‌ای یکی از کارشناسان اعلام می‌کرد که میزان سرب موجود در پیازی که از جنوب تهران برداشت می‌شود ۸ برابر حد استاندارد است. حتی براساس برخی گزارش ها، هم اینک در میوه‌‌‌هایی که به میدان مبوه و تره بار تهران می‌رسد، ردهایی ازDDT  دیده شده است. در حالیکه سالهاست که استفاده از این سم برای سمپاشی درختان ممنوع شده است!

درویشیان در واکنش به پاسخ مسئولان در مورد آلودگی رودخانه مشهد نیز گفت: راه حل این معظل کافی است. کافی است این فاضلاب‌‌ها ابتدا به تسوبه خانه‌‌ها هدایت شوند و بعد دوباره برای مصارف کشاورزی به کار گرفته شوند یا اینکه از این آب برای توسعه زراعت چوب استفاده شود یعنی درختانی برای استفاده از چوب آنها کاشته و توسط این آبها آبیاری شود. بدین ترتیب نه این آلودگی‌‌ها خطرناک خواهد بود و نه شاهد کمبود چوب و کاغذ! یا حداقل بخشی از کمبود کنونی ما مرتفع خواهد شد. کارشناس محیط زیست با ذکر اینکه در حال حاضر چیزی حدود ۷ هزار هکتار با چنین فاضلاب به شدت خطرناکی زیر کشت برده اند که بخشی از مواد غذایی مردم را در خراسان رضوی و نقاط دیگر تامین می‌کند افزود: دوستان ما در بازیافت زباله، از جمله خانم شیرزادی سال‌هاست که تلاش می‌کند تا این زباله‌ها را به کمپوست تبدیل کند و کیفیت محصول را بهتر کنند، اما وزارت جهاد اعلام می‌کند، چون کمپوست استاندارد لازم را ندارد، این‌ها اجازه نمی‌دهند این کمپوست مورد استفاده در بخش کشاورزی قرار بگیرد.

فاضلاب دشمن سلامت شهروندان

با این حال هنوز نگرانی اصلی همچنان باقی است. اینکه ریزش فاضلاب در رودخانه‌‌ها تا چه حد می‌تواند بر سلامت شهروندان تاثیر بگذارد؟  سوالی که درویش در پاسخ به آن با ذکر اینکه من به شخصه به گزارشی برنخوردم که میزان آلودگی محصولات کشاورزی مشهد را بسنجد می‌گوید: با این وجود چیزی که مسلم است این است که  قطعا این مساله روی سلامت میوه‌‌ها و سبزیجات این شهر تاثیر گذار خواهد  بود و حتی می‌تواند به انواع بیماری‌‌ها از جمله سرطان منتهی شود.

این کارشناس محیط زیست ادامه می‌دهد: شهروند وقتی آگاه نباشد فکر می‌کند در حال خوردن سبزی تازه است، اما وقتی مردم بدانند باید به شورای شهر و کمیته محیط زیست فشار بیاورند و مطالبه کنند. با این حال به نظر می‌رسد صدای اعتراض در ویش اینبار به گوش مسئولان رسیده باشد چرا که می‌گوید: بعد از سروصدایی که به دنبال افشاگری بنده و حمایت رسانه‌‌ها رخ داد، یکی از کارکنان شرکت آب و فاضلاب مشهد با من تماس گرفت و گفت؛ گزارش شما باعث ولوله‌‌‌‌ای بین مسئولان شرکت آب و فاضلاب شده است و قرار است به زودی پروژه‌های نیمه تمام تسویه خانه‌های این شهر تکمیل شود. ضمن آنکه براساس گزارش طرفداران محیط زیستی گویا جلوی فاضلاب دزدی در این شهر نیز گرفته شده که جای بسی خوشحالی است.

فاصلاب دزدی

در گزارش‌های منتشر شده اما نکته جالب دیگری هم وجود داشت. آنهم خبری بود که براساس آن کشاورزان لوله‌های فاضلاب منتهی به رودخانه را سوراخ و از آن برای آبیاری اراضی کشاورزی خود استفاده می‌کنند. موضوعی که درویش درباره آن می‌گوید: آنطور که ما تحقیق کرده بودیم گویا لوله‌های بتنی فاضلاب خامی که به سمت تصفیه خانه مشهد می‌رود، آن لوله بتنی را با دریل سوراخ و با موتورپمپ آن فاضلاب را برداشت می‌کنند و به فروش می‌رسد و حتی مدیران تصفیه خانه گفتند اینقدر به ما کم می‌رسد به لجن برخوردیم. ۷ هزار هکتار با چنین فاضلاب به شدت خطرناکی زیر کشت بردند و بخشی از مواد غذایی مردم را در خراسان رضوی و نقاط دیگر تامین می‌کند.

صداهای خاموش شده

درویشیان با ذکر اینکه تلاش‌های فراوانی برای تبدیل این زباله و فاضلاب‌‌ها به کمپوست صورت گرفته می‌گوید: مثلا دوستان ما در بازیافت زباله، از جمله خانم شیرزادی سال‌هاست که تلاش می‌کنند تا این زباله‌ها را به کمپوست تبدیل و کیفیت محصول را بهتر کنند، اما وزارت جهاد اعلام می‌کند، چون کمپوست استاندارد لازم را ندارد، نمی‌توانند در بخش کشاورزی قرار بگیرد. این حساسیت البته باید وجود داشته باشد، اما چطور است که چشمتان را روی فاضلاب بیمارستانی می‌بندید؟ اینجا آلودگی ندارد بعد کمپوست دارد؟این کارشناس محیط زیست وظیقه شهروندی مردم نیز در مواجهه با چنین مواردی می‌گوید: شهروند وقتی آگاه نباشد فکر می‌کند در حال خوردن سبزی تازه است، اما وقتی مردم بدانند باید به شورای شهر و کمیته محیط زیست فشار بیاورند و مطالبه کنند. این گزارش ما باعث شد ماموران حراست و بازرسی فضای دزدی فاضلاب را جمع کرده اند. مردم نباید ناامید شوند و باید مطالبه کنند تا اتفاقات خوب انجام شود. بدترین کاری که مردم می‌توانند انجام دهند این است که بگویند صدای ما به جایی نمی‌رسد.

 

به کانال صدای مردم در تلگرام بپیوندید
@sedayemardomdotnet

Print Friendly, PDF & Email
دکمه بازگشت به بالا