دیدگاه‌ها

نگاهی به حساب و کتاب برنج کشور

ا. جمشیدی

حکایت کج بودن حساب و کتاب برنج ، حکایت گردن شتر است. به شتر گفتند، چرا گردن ات کج است؟ در پاسخ، پرسید: چه چیز من رچ است؟ طرح کنونی فضا سازی برنج هم تازگی ندارد. طرح مهمانی کفتارها است،  وقتی به آخر لاشه می رسند، به جان هم می افتند.

مقدار تولید داخلی برنج؛

در مجموع مساحت زیرکشت هفتصد و هفتاد هزار/  ۷۷۰۰۰۰ هکتار در ۱۹ استان کشور، مقدار چهارمیلیون و دویست هزار/ ۴۲۰۰۰۰۰ تن شلتوک بدست می آید. با تبدیل شلتوک در شالیکوبی ها، مقدار دو میلیون و پانصد و بیست هزار / ۲۵۲۰۰۰۰ تن برنج سفید بدست می آید.

استان ها شامل گیلان، مازندران، خوزستان، گلستان، فارس، اصفهان، لرستان، کهگیلویه و بویراحمد، آذربایجان‌شرقی، زنجان، اردبیل، ایلام، قزوین، چهار‌محال و بختیاری، خراسان رضوی، خراسان شمالی، سیستان و بلوچستان، کرمانشاه و آذربایجان غربی اند که بیش از هفتاد درصد آن در سه استان شمالی گیلان و مازندران وگلستان کشت می شود.

میزان عملکرد کشت درهرهکتار، کمی بیش از سه و بیست و هفت صدم تن (۲۷/۳ = ۷۷۰ ÷ ۲۵۲۰ ) است.  این رقم در کشورهایی مانند هند و چین و اندونزی می تواند به ترتیب به ۱۱ و ۸ و ۵/۷ تن در هر هکتار برسد.

مقدار برنج مورد مصرف سالانه کشور؛

مصرف سرانه برنج هر ایرانی، طبق گزارش مرکز آمار ایران و انستیتو تغذیه، سی و پنج / ۳۵ کیلوگرم است.

بنابرآمار، فرض براین است که هر ایرانی درهر روز یک وعده برنج می خورد. سیستانی باشد یا گیلانی فرق نمی کند. کودک و پیر، بیمار و تندرست، شهری و روستایی فرق نمی کنند. یعنی با احتساب رژیمی طبیعی و غیرطبیعی اجتماعی، یک خانواده سه نفره، در یک سال حدود یک صد و پنج / ۱۰۵ کیلوگرم برنج می خرد و مصرف می کند ( با مبلغی بیش از یک ماه حداقل حقوق کارگری، چنانچه بیکار نباشد و سر وقت، نیز، دستمزد ماهانه اش پرداخت بشود). در ضمن، ثروتمندان، نیز، شکم فیزیک اضافی ندارند.

بدین ترتیب، با تخمین جمعیت هشتاد و پنج میلیونی، مقداربرنج مصرفی مورد نیاز سالانه کشور، حدود دو میلیون و نهصد و هفتاد و پنج هزار/ ۲۹۷۵۰۰۰  تن می شود.

( ۲۹۷۵۰۰۰ = ۳۵ × ۸۵۰۰۰۰۰۰ )

نیاز به واردات برنج؛

اگر فروض را درست بگیریم، نیاز وارداتی، به مقدار چهارصد و پنجاه و پنج هزار/ ۴۵۵۰۰۰ تن می شود.

( ۴۵۵۰۰۰ = ۲۵۲۰۰۰۰ – ۲۹۷۵۰۰۰ ).

مقدار صادرات برنج؛

مقدار صادرات یا خروج برنج از کشورکه ما به ازای اضافه واردات (بشرح زیر) قابل حصول است، در مراجع رسمی و غیر رسمی آمار، قابل دسترسی نیست. مسلم است که مازاد برنج وارداتی، در جهت سیاست پشتیبانی تولید یا مصرف، به دریا ریخته نمی شود.

************

رییس هیات مدیره انجمن تولیدکنندگان و تامین کنندگان برنج ایران گفت: بر اساس آمار گمرک از ابتدای سال جاری تا چهارم دی ماه ۱۴۰۲ حدود ٨٠۵ هزار تن برنج به ارزش حدود یک میلیارد دلار وارد کشور شده است.

[ یعنی برای هر کیلو برنج وارداتی، بطور متوسط  حدود ۲۴۲/۱ دلار حساب شده است.

با محاسبه ی نرخ ارز ۴۲۰۰، هرکیلو برنج خارجی، به قیمت حدود پنج هزار و دویست و هفده / ۵۲۱۷  تومان است.

با نرخ ارز ۲۸۵۰۰، قیمت هرکیلو برنج وارداتی، به قیمت سی و پنج هزار و چهارصد و سه / ۳۵۴۰۳  تومان می رسد.

اگر نرخ ارز بازار را پنجاه هزار / ۵۰۰۰۰ بگیریم، قیمت هرکیلو برنج وارداتی، شصت و دو هزار و یکصد و دوازده / ۶۲۱۱۲ ( = ۵۰۰۰۰ × ( ۸۰۵ ÷ ۱۰۰۰ )) تومان در می آید.

چنانچه قیمت عرضه برنج وارداتی در بازار داخلی را مطابق روش “طرح خرید حمایتی انجمن تولید کنندگان و تامین کنندگان برنج” (باضافه سی و پنج / ۳۵ درصد قیمت خرید)، برآورد کنیم، قیمت فروش هرکیلو برنج خارجی در بازار داخلی، تقریبا، هشتاد و سه هزار و هشتصد و پنجاه و یک / ۸۳۸۵۱  تومان برآورد می شود.

اگر نگوییم قیمت تعادلی، اما، گرایش و ثقل قیمت این محصول در بازار، حول همین مبلغ می چرخد. قابل مشاهده در رفتار موجود بازار و داد و ستد بین المللی اظهار شده است. مشابه آنچه که در خیابان فردوسی هم اتفاق می افتد. هرچند سیاست های مقطعی بانک مرکزی و بگیر و ببند های موضعی مقتضی جهت تامین کسری ها، روی تعیین نرخ ارز بی تاثیر نیست، اما، تمایل نرخ ارز بازار همواره برپایه مکانیسم وضع بازار دنیا و انتظارات برخاسته از روند رویدادها قرار دارد. در مورد انواع تعیین و تحمیل قیمت برنج و اسباب کنترل آن، هرگاه کمترین درز و روزنه ای پیدا بشود و یا بکنند که می کنند، قیمت مطلوب بازار، همواره به همین رقم برآوردی گرایش خواهد داشت. با ترفندهای مختلف تحت مکانیسم قیمت بازارها، خود را به این رقم می کشاند. آنچه واقع است، همواره روزنه خود را جستجو و می گشاید. دیر و زود دارد، سوخت و سوز ندارد. کاری هم به بخشنامه و پاسبان ندارد. هر دسته ی آشناتر به وضع، در سازگاری با جریان موجود، رفتار خود را به نفع هدایت و بهره مند می گردد. تاریخچه و روند تغییرات یا افزایش قیمت برنج خارجی در داخل موید این نظر است.

در سطح قیمت برآورد شده فوق، هر دسته یا مالک ی که از نرخ ارز مرغوب تری برخوردار باشد، از حق بهره مالکانه بیشتری بهره مند می گردد. عایدی بیشتری نصیب اش می شود.

دسته ای که برخوردار از نرخ ارز ۴۲۰۰ ی اند، مازادی به میزان پنجاه و شش هزار و هشتصد و نود و چهار / ۵۶۸۹۴ (= ۵۲۱۷ – ۶۲۱۱۲) تومان برای هر کیلوگرم برنج، علاوه بر سود متعارف (۲۰ درصد از ۳۵ درصد مبلغ سود و هزینه های تجاری داخلی)، نصیب اش می گردد. مثلا، دسته تاجری که برای واردات کالاهای ضروری و حیاتی با استفاده از نرخ ارز ۴۲۰۰ ی به مقدار یکصد هزار تن برنج ثبت سفارش کرده باشد، عایدی مازاد وی در این معامله، مبلغ پنج هزار و ششصد و هشتاد و نه میلیارد تومان ( ۵۶۸۹۴۰۰۰۰۰۰۰۰ = ۱۰۰۰ × ۱۰۰۰۰۰ × ۵۶۸۹۴ ) از محل رانت (بهره مالکانه برخوردار از ملک و مال مرغوب تر) خواهد بود که با اضافه شدن ۲۰ درصد سود متعارف بازار به مبلغ شش هزار و هشتصد و بیست و هفت میلیارد تومان ( ۶۸۲۷۳۰۰۰۰۰۰۰ = ۲/۱ × ۵۶۸۹۴۰۰۰۰۰۰۰۰ ) می رسد که حق الزحمه سالیانه فعالیت تجاری یک دسته تاجر از یک پارت ی و یک قلم از مجموعه اقلام وارداتی کشور خواهد بود.

دسته دیگر که برخوردار از نرخ ارز ۲۸۵۰۰ ی اند، مازادی به میزان بیست و شش هزار و هفتصد و هشت / ۲۶۷۰۸ (= ۳۵۴۰۴ – ۶۲۱۱۲ ) تومان برای هر کیلو گرم برنج، علاوه بر سود متعارف (۲۰ درصد از ۳۵ درصد مبلغ سود و هزینه های تجاری داخلی)، نصیب اش می گردد. مثلا، دسته تاجری که برای واردات کالاهای ضروری با استفاده از نرخ ارز ۲۸۵۰۰ ی به مقدار یکصد هزار تن برنج ثبت سفارش کرده باشد، عایدی مازاد وی در این معامله، مبلغ دو هزار و ششصد و هفتاد میلیارد تومان ( ۲۶۷۰۸۰۰۰۰۰۰۰۰ = ۱۰۰۰ × ۱۰۰۰۰۰ × ۲۶۷۰۸) از محل رانت (بهره مالکانه برخوردار از ملک ومال مرغوب تر) خواهد بود که با اضافه شدن ۲۰ درصد سود متعارف بازار  به مبلغ سه هزار و دویست و پنج میلیارد تومان ( ۳۲۰۴۹۰۰۰۰۰۰۰۰ = ۲/۱ × ۲۶۷۰۸۰۰۰۰۰۰۰۰ ) می رسد که حق الزحمه سالیانه فعالیت تجاری این دسته تاجر از یک پارت ی و یک قلم از مجموعه اقلام وارداتی کشور خواهد بود.

عایدی مازاد (در برخورداری از رانت مالک انه)، بدون درنظرگرفتن سود متعارف بازار در حجم ۴۵۵ هزارتن برنج وارداتی (نیاز به واردات برنج) برای هرگروه تاجر، برابر است با؛

۲۵۸۸۶۷۷۰۰۰۰۰۰۰ = ۴۵۵۰۰۰۰۰۰ × ۵۶۸۹۴  = ۵۲۱۷ -۶۲۱۱۲     با نرخ ارز  ۴۲۰۰

۱۲۱۵۲۱۴۰۰۰۰۰۰۰ = ۴۵۵۰۰۰۰۰۰ × ۲۶۷۰۸ = ۳۵۴۰۳ – ۶۱۱۱۲   با نرخ ارز  ۲۸۵۰۰

برای مقدار واردات اظهارشده تا چهارم دی ماه سال جاری ( ۸۰۵ هزار تن یا ۸۰۵ میلیون کیلوگرم ) ؛

۲۱۴۹۹۹۴۰۰۰۰۰۰۰ = ۸۰۵۰۰۰۰۰۰ × ۲۶۷۰۸: با نرخ ارز ۲۸۵۰۰

بیست و یک هزار و چهارصد و نود و نه میلیارد تومان است.

اعداد و اطلاعات مبنای محاسبه از منابع ذکر شده است. اگر خیلی هم دقیق نباشند، خیلی هم پرت نیستند. در رابطه با قیمت مطلوب بازار برای تاجر در وضعیت قیمت معین و کنترل آن از طرف مراجع رسمی، تاجران برنج و یا هر تاجر دیگری سعی می کند خود و صنف اش در بازار از بقیه عقب نماند. نرخ اش نباید شکسته شود، اگر نه، از بازار خارج اش می کنند. تا زمانی که ظاهرا تن به قیمت کنترل شده داده اند و مانده اند، بدون شک ترفندها و روشهایی برای جبران ان اندیشیده و عمل می کنند. از جمله مواردی که در رابطه با فراهم کردن امکانات لازم بکارگیری روشها و ترفندها مورد استفاده قرار می گیرد، تحمیل واردات بیش از حد نیاز کشور است که در بازی بازار عملا کنترل را در اختیار می گیرند. فضا سازی کمبود آن، برای مجوز واردات بیشتر نیز توسط خود این تاجران صورت می گیرد. عمده انبارهای واردات برنج در استان مازندران و تاحدی در دو استان دیگر شمالی قرار دارند. برنج خارجی صنعتی قابل مقایسه با برنج ایرانی با طعم و عطر تازه تر و پخت مرغوب تر نیست… برنج وارداتی بیش از حد نیاز، مسلما، به دریا ریخته نمی شود.

پیش تر (در تاریخ ۰۲/۰۴/۱۴۰۲)، رئیس مجلس شورای اسلامی [قالیباف] درباره ی موضوع برنج [پارسال] اظهار کرد: حدود ۱.۷ میلیون تن واردات اضافی انجام شده است به طوری که مسئولانی از استان مازندران با ما تماس گرفتند که اکنون محصول سال گذشته در انبار است و کشاورزان در حال برداشت محصول امسال هستند. …

در همین راستا، محمد مختاریانی، رئیس هیات مدیره انجمن تولیدکنندگان برنج با اشاره به دلایل خرید برنج رسوبی کشاورزان در انبارها گفت: به درخواست استانداری مازندران و به منظور حمایت از کشاورزان و اینکه برنج روی دست کشاورزان نماند و از بین نرود، از اردیبهشت ماه طرح خرید حمایتی برنج با همکاری فروشگاه های زنجیره ای آغاز شد.

وی افزود: این طرح که در استان های گیلان و مازندران انجام شد، برنج، مستقیم از کشاورزان با قیمت حدود ۶۴-۶۳ هزار تومان خریداری شد و قیمت تمام شده آن برای شرکت ها به حدود ۷۳ هزار تومان رسید و این برنج ها طبق توافق صورت گرفته با قیمت ارزان تر از سال قبل و حدود ۸۵ هزار تومان [البته، با سی و پنج / ۳۵ درصد بالاتر از قیمت خرید از کشاورزان] در بازار عرضه شد. هرچند درصد اضافه شده با توجه هزینه های داد و ستدی مربوطه در وضع کنونی بازار و حداقلی رانده نشدن از بازار رقیب، غیر معقول نیست، اما، پیشنهاد و روش اجرای کاستن از رسوب برنج در انبارها، نیز، تحت رفتارهای معقول بر مکانیسم کنونی همین بازار قرار دارد که اگر تنظیم و متمرکز نمی کردند، بصورت پراکنده به همراه نوساناتی همین اتفاق می افتاد . صاحبان برنج های راکد در انبارها، کشاورزان نیستند، بلکه مربوط به واسطه ها است که قبلا در تنگنای وضع ناچاری کشاورزان تحت همین روش با شدت بیشتری از کشاورزان خریداری کرده اند . کشاورز ی که بتواند تا کشت بعدی بدون قرض و قوله دستی و از بانکها دوام بیاورد، هنر کرده است.

رئیس هیات مدیره انجمن تولیدکنندگان و تامین کنندگان برنج ایران تصریح کرد: این کار ملی به منظور حمایت از کشاورزان و کمک به تنظیم بازار برنج انجام شد. [اکنون کشاورزان این توانایی را پیدا می کند که با بیش از یک گونی ده کیلویی برنج ، یک کیلو گوشت گاو بخرند].

حکایت کج بودن حساب و کتاب برنج ، حکایت گردن شتر است. به شتر گفتند، چرا گردن ات کج است؟ در پاسخ، پرسید: چه چیز من رچ است؟ طرح کنونی فضا سازی برنج هم تازگی ندارد. طرح مهمانی کفتارها است،  وقتی به آخر لاشه می رسند، به جان هم می افتند.

 

منابع مورد استفاده:

۱-  مرکز آمار ایران  ( https://amar.org.ir/ )

۲ –  خبرگزاری جمهوری اسلامی بتاریخ ۱۳/۱۰/۱۴۰۲  ( https://irna.ir/xjPqrb )

۳- خبرگزاری جمهوری اسلامی بتاریخ  ۲۳/۱۰/۱۴۰۲  ( https://irna.ir/xjPsFz )

۴- پایگاه خبری برنج نیوز  بتاریخ ۲۷/۱۰/۱۴۰۲    (  https://berenjnews.com/?p=6823  )

۵ –  روزنامه ستاره صبح بتاریخ ۲۱/۰۹/۱۴۰۲ ( http://www.setaresobh.ir/fa/main/detail/106686/ )

۶ – خبرگزاری فارس بتاریخ  ۰۲/۰۴/۱۴۰۲ ( http://fna.ir/3e2ap0 )

 

به کانال صدای مردم در تلگرام بپیوندید
@sedayemardomdotnet

Print Friendly, PDF & Email
دکمه بازگشت به بالا