زنان

معرفی کتاب: «کار خانگی زنان، زنان خانه‌دار و کار بی‌نهایت»

گذشته از مباحثی که بر رابطه میان سرمایه‌داری و استثمار زنان تاکید می‌کنند، این دیدگاه نیز بیان می‌شود که فقط سرمایه‌داری از وجود زنان خانه‌دار و کار بدون دستمزد برای بقای خود سود نمی‌برد بلکه مردان نیز از وجود زن خانه‌دار که وسایل آسایش آنان را در خانه فراهم می‌کنند احساس رضایت دارند و خانه‌داری مفهومی است که هم سرمایه‌داری و هم مردسالاری از آن سود می‌برند.

ترجمه سعید صدر الاشرافی

ایران نسبت به سایر کشورهای غربی و حتی کشورهای همجوار درصد بسیار پایینی از زنان شاغل دارد. در بسیاری از کشورهای غربی زنان تقریبا نیمی از نیروی کار را تشکیل می‌دهند و در ایران در حدود ۱۵ درصد از نیروی کار شامل زنان است یعنی در حدود پنج و نیم میلیون نفر از زنان شاغل هستند و بقیه خانه‌دار. از طرف دیگر تبلیغات دولتی نیز بر اهمیت زن خانه‌دار تاکید دارد و ساختارهای اجتماعی هم هر یک به نوعی از حضور زنان در بازار کار جلوگیری می‌کنند.

کتاب کار خانگی زنان مجموعه مقالاتی است که فمینیست‌های (موج دوم) در مورد کار خانگی زنان در دوره‌های مختلف نوشته‌اند و سعید صدر الاشرافی آنان را گردآوری و ترجمه کرده است. کتاب دربرگیرنده مقالاتی در مورد ویژگی‌های کار خانگی است. آیا کار خانگی یک فرایند کاری است، چه نوع کالایی تولید می‌کند و اهمیت محصول چیست؟ بر اساس کدام تقسیم کار جنسیتی، کار خانگی به زنان تخصیص داده شده است و چرا زنان را به عنوان مصرف‌کننده در نظر می‌گیرند نه نیروی تولیدکننده ؟ چه کسانی از محصول کار خانگی سود می‌برند و آیا در صورت تغییر نظام از سرمایه‌داری به شکلی دیگر، مسئولیت کار خانگی از دوش زنان برداشته خواهد شد‌؟ آیا ورود زنان به بازار کار شرط اصلی رهایی زنان از ستم است‌؟ سرمایه‌داری یا مردسالاری کدام یک از وجود زن خانه‌دار سود می‌برند؟

این سوال‌ها و سوال‌های متعدد دیگر در مقاله‌هایی از افراد نظریه‌پرداز در حوزه فمینیسم در این کتاب مطرح شده است که از جمله می‌توان به مارگارت بنستون، ماریا میز، والی سکومبه، هایدی هارتمن، ماکسین مولینکس و … اشاره داشت. آخرین مقاله به مناظره کار خانگی می‌پردازد و راه‌حل‌های مختلف و طرح شده در مقالات را بررسی می‌کند.

تاکید بر کار خانگی و مرتبط دانستن آن با نظام سرمایه‌داری و ارایه پیشنهاداتی برای رهایی زنان از کار خانگی یکی از مسایل مدنظر فمینیسم مارکسیسم است و تحلیل‌های آنان از کار خانگی و چگونگی رهایی از آن بسیار مورد توجه. در این کتاب نیز دو راه‌حل رهایی از کار خانگی یعنی اجتماعی کردن کار خانگی به معنای ایجاد غذاخوری‌های عمومی و اماکنی برای شستن لباس و نظافت و از عهده زنان برداشتن این فعالیت‌ها در خانه است و تنها به این شرط امکان رهایی از استثمار وجود دارد. نگاهی هم به شرایط زنان در کشورهای سوسیالیستی انداخته می‌شود که با وجود امکانات در دسترس و حتی اشتغال زنان باز هم مسئولیت خانه‌داری بر عهده زنان است.

مفهوم دیگری که در مقاله‌های کتاب مورد بررسی قرار گرفته مساله دستمزد برای کار خانگی است و تاکید بر این نکته که اول، این پرداخت از طرف چه سازمان یا گروهی صورت می‌گیرد و دوم، آیا چنین درخواستی به نفع زنان است یا به ورود بیشتر زنان به خانه‌داری و دوری از اشتغال خواهد انجامید؟

گذشته از مباحثی که بر رابطه میان سرمایه‌داری و استثمار زنان تاکید می‌کنند، این دیدگاه نیز بیان می‌شود که فقط سرمایه‌داری از وجود زنان خانه‌دار و کار بدون دستمزد برای بقای خود سود نمی‌برد بلکه مردان نیز از وجود زن خانه‌دار که وسایل آسایش آنان را در خانه فراهم می‌کنند احساس رضایت دارند و خانه‌داری مفهومی است که هم سرمایه‌داری و هم مردسالاری از آن سود می‌برند.

مقالات کتاب بیشتر در برگیرنده دیدگاه فمینیسم مارکسیسم و استفاده از واژگان مارکسیستی است که برای علاقمندان به نظریه‌ها بسیار مناسب است و باید به زحمات مترجم کتاب ارج گذاشت. تنها اگر در مورد هر یک از نویسندگان توضیحی کوتاه در مورد فعالیت و کار آنان  و هم‌چنین تاریخ نگارش هر مقاله ارایه می‌شد برای خواننده مشتاق بیشتر مفید بود.

ترجمه سعید صدر الاشرافی، نشر گل‌ آذین ۱۴۰۰

از شهلا اعزازی، مدیر گروه مطالعات زنان، بهمن ۱۴۰۲

کانال علمی مطالعات زنان

 

به کانال صدای مردم در تلگرام بپیوندید
@sedayemardomdotnet

Print Friendly, PDF & Email
دکمه بازگشت به بالا