اجتماعی

محیط زیست ایران در سالی که گذشت

صدور دستور تخریب باغ گیاه شناسی نوشهر، اعتراض کارشناسان و فعالان مدنی نسبت به لایحه جامع خاک و منابع طبیعی و باز پس گیری آن از مجلس، آتش سوزی درحدود ۵۰۰ هکتار از جنگلها و مراتع کشور در تابستان ۹۲ ، زمین‌خواری و قاچاق چوب جنگلهای شمال با شیوه جدید اسید پاشی، خطر نابودی ۱ میلیون هکتار از بلوط های زاگرس و ارائه طرح ویرانگر ادغام سازمان محیط زیست و سازمان جنگل ها در مجلس از مهمترین رویدادهایی بود که سال گذشته در جنگل ها و مراتع کشور به وقوع پیوست…


امضای اولین قرارداد بین‌المللی ایران در حوزه جنگل
در اردیبهشت ماه سالی که گذشت قرارداد مدیریت چند منظوره جنگل‌های خزری ایران میان ایران و صندوق حمایت و توسعه سازمان ملل در مرکز آموزش و پژوهش وزارت امور خارجه امضا شد که بر اساس آن طی پنج سال در محدوده سه استان شمالی کشور با اعتبار هفت میلیون دلار و موضوع “حفظ تنوع‌زیستی” اجرایی می‌شود.
دکتر منتظری، معاون مناطق مرطوب و نیمه مرطوب سازمان جنگل‌ها در این رابطه گفت: سهم صندوق جهانی حفظ محیط زیست دو میلیون دلار و سهم ایران از این اعتبار پنج میلیون دلار است که به دو صورت نقدی و غیرنقدی است.
صدور دستور تخریب باغ گیاه شناسی/لغو حکم تخریب از سوی قوه قضاییه در پی اعتراض کارشناسان
در خرداد ماه سال ۹۲  پس ازگذشت سه سال از توقف عملیات تخریب قسمتی از باغ گیاه‌شناسی نوشهر مجددا دستور اجرای عملیات تخریب این باغ برای تکمیل کمربندی نوشهر صادر شد. باغی که یکی از بزرگترین گنیجه‌های ژنتیکی کشور محسوب شده و تخریب آن خسارات جبران ناپذیر به دنبال خواهد داشت.
در واکنش به اتخاذ این تصمیم دکتر سید محسن حسینی، عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس از مسئولان ارشد کشور خواست از تخریب مجدد باغ گیاه شناسی نوشهر که یکی از مهمترین ذخائر ژنتیکی کشور و نتیجه ۷۰ سال زحمت متخصصان و میلیاردها تومان هزینه است، جلوگیری کنند.
وی  اظهار داشت: تخریب باغ گیاهشناسی نوشهرکه گنجینه ای بی همتا در کشور است با وسعت ۳۵ هکتار و بیش از ۸۰۰ گونه گیاهی کمیاب، صنعتی، تجاری، دارویی، زینتی که بسیاری از آنها در لیست اتحادیه جهانی حفاظت هستند و برخی عمری بیش ا ز ۲۵۰ سال دارند و سالها پیش از احداث باغ کاشته شده اند در حقیقت یعنی نابودی یکی از سرمایه های بزرگ و بی نظیر ملی که حدود ۷۰ سال زحمت و بیش از دهها میلیارد تومان اعتبار صرف آن شده است.
به اعتقاد حسینی ، چنانچه اصرار مسئولان استان مازندران به دلیل عدم آگاهی ونداشتن بینش تخصصی کافی منجر به تخریب این باغ شود مسئولان استان برای همیشه پرونده بسیار نامناسب و ضد زیست محیطی را برای خود رقم می زنند که در طول تاریخ در ذهن دوستداران متخصصا ن و فعالان محیط زیست زیست خواهد ماند.
سرانجام تیر ماه  در پی اعتراض بسیاری از نهاد‌های مدنی،  متخصصان  و صاحب نظران زیست محیطی کشور  دستگاه قضایی  حکم تخریب این باغ را لغو کرد.
سال ۹۲ سال رفت و آمدهای لایحه جامع خاک و منابع طبیعی به مجلس بود برخی مواد این لایحه که از آن با عنوان “قانونی که ترویج بی قانونی می کند” یاد می شود حکایت از طبیعت ستیزی آشکار و ترویج بی قانونی در بین مردم داشته  که پایداری اکولوژیکی محیط‌های طبیعی کشور را هدف خواهد گرفت.
به اعتقاد  بسیاری از کارشناسان خسارت‌های ناشی از تصویب این مواد از لایحه به مراتب بیشتر از مؤلفه‌هایی مانند سدسازی، سوخت هیزمی، زراعت زیر اشکوب و دام مازاد در طبیعت بوده و بدون شک تهدیدهایی مانند افزایش تصرفات غیرقانونی، تغییر کاربری‌های غیراصولی در رویشگاه‌های جنگلی و مرتعی کشور بدون توجه به توان و خواهش‌های بوم‌شناختی آن عرصه‌ها، تخریب جنگل‌ها خصوصا” در ناحیه رویشی زاگرس و ترویج بی قانونی در حوزه منابع طبیعی را شدت خواهد بخشید.
از این رو در آبان ماه سال گذشته تعداد ۹ تشکل علمی‌مطرح کشور به نمایندگی از جمع کثیری از نخبگان حوزۀ منابع طبیعی و محیط زیست ، در نامه ای خطاب به آیت الله خامنه ای – رهبری معظم جمهوری اسلامی‌ایران – بر تهدیدهای غیرقابل انکار و مغایرت‌های لایحه با قانون اساسی و قوانین فعلی تأکید کرده و از آن مقام تقاضای صدور امر مبنی بر خروج لایحه از دستور کار مجلس کرده اند تا در فضایی آرام و کاملا” کارشناسی شده، قانونی جامع تهیه و تدوین شود.
اما عباس رجایی – رییس کمیسیون کشاورزی مجلس در تذکری مستند به مواد ۱۳۸ و ۱۴۶ آیین‌نامه داخلی مجلس، دلایل دولت برای استرداد این لایحه را متقن و قابل قبول ندانست و گفت: در ذکر دلایل استرداد مباحثی گفته شده که بی‌انصافی است و وجاهت ندارد.
وی افزود: ما در بررسی این لایحه، لایحه جامع خاک و طرح جامع منابع طبیعی را با یکدیگر ادغام کردیم، حالا که دولت خواسته لایحه جامع خاک را پس بگیرد طرح جامع منابع طبیعی می‌تواند به قوت خود باقی بماند و حتی می‌شود فصل مربوط به خاک در این طرح را مسکوت گذاشت.
سرانجام در زمستان ۹۲  وزارت جهاد کشاورزی برای بررسی‌های بیشتر و کامل کردن لایحه آن را از مجلس پس گرفت و بررسی آن به سال ۹۳ موکول شد.
ضرب وشتم مدیرکل منابع طبیعی گیلان توسط یک نماینده مجلس برای ندادن مجوز بهره‌برداری ازجنگل!
مخالفت مدیرکل منابع طبیعی استان گیلان با افزایش پروانه بهره‌برداری از جنگل شفارود سبب ضرب و شتم این مدیرکل از سوی یکی از نمایندگان استان گیلان شد.
به دلیل عدم تمکین مدیرکل طبیعی استان گیلان در هنگام ماموریت به زیاده‌خواهی نماینده شهرستان تالش در مجلس شورای اسلامی در تقاضای صدور مجوز افزایش بهره‌برداری از جنگل‌های تالش برای شرکت بهره‌برداری جنگل شفارود، این مدیرکل مورد فحاشی و ضرب و شتم مستقیم این نماینده مجلس در حضور تعدادی از مدیران استانی و کشوری قرار گرفت.
علیرضا اورنگی – رییس سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور در دولت دهم  در واکنش به  سخنان نماینده مردم تالش در صحن علنی مجلس مبنی بر درست خواندن ضرب و شتم مدیر کل منابع طبیعی استان گیلان برای دفاع از حق مردم اظهار کرد: وزیر کشاورزی با ارسال نامه‌ای به رییس مجلس بررسی صحت سخنان نماینده تالش را خواستار شده است.
متجاوزین با ضرب و شتم جنگلبانان دهها هکتار از جنگل های بلوط دنا را تصرف کردند
زمین خواران و تخریب کنندگان جنگل پس از ضرب و شتم جنگل بانان، دهها هکتار از اراضی جنگلی بلوط در منطقه تلسیا از توابع شهرستان دنا را که قدمت آن به هزاران سال می رسد، تصرف کردند.
آتش سوزی درحدود ۵۰۰ هکتار از جنگلها و مراتع کشور در تابستان ۹۲
تابستان ۹۲ آتش‌سوزی‌های گسترده خواب را از چشمان یگان‌های منابع طبیعی و محیط زیست گرفت. آمار تمام آتش‌سوزی‌ها در سال ۹۲ هیچگاه رسما اعلام نشد و هر بار مسئولان تنها به این جمله بسنده کردند که آتش‌سوزی‌ها نسبت به سال گذشته افزایش یافته است. اما به طور کلی تعداد و سطوح آتش‌سوزی‌ها در سال گذشته به هیچ عنوان قابل چشم‌ پوشی نیست.
تنها در تابستان سال گذشته حدود ۵۰۰ هکتار از جنگلها و مراتع کشور شامل، ۳۰ هکتار از اراضی سلسله ۶۰هکتار از جنگل‌های خوزستان، ۲۰۰ هکتار در استان فارس بخشی از منطقه حفاظت شده خامی شهرستان باشت ، چهار هکتار از مراتع بجنورد، ۱۰ هزار اصله درخت در پارک لتیان، ۱۰هکتار از جنگل‌های دنا و ۱۰۰ هکتار از جنگل‌های گلستان در میان آتش سوخت.
تخریب دهها هکتار از جنگل های ارس در منطقه حفاظت شده گلول و سرانی
شهریور ماه سال گذشته منطقه حفاظت شده گلول و سرانی در استان خراسان شمالی که دو سال پیش شاهد کشته شدن یکی از محیطبانان جوانش به نام سعید پرهام بود، مورد هجوم راهسازان قرار گرفت و دهها لودر و بلدوزر در این منطقه درختان ارس چند صد ساله را برای احداث جاده مرزی ریشه کن کردند.
در حالی که انتظار می‌رفت سازمان محیط زیست برابر قوانین و مقررات حاکم بر مناطق چهارگانه مانع این اقدام شود، اما نه تنها مدیران سازمان محیط زیست بلکه حتی مدیران سازمان جنگل ها و مراتع کشور هم که به عنوان اصلی‌ترین متولی حفظ جنگل‌ها و ذخیره‌گاه‌های جنگلی شناخته می شوند در مقابل این اتفاق سکوت کردند.
ابتکار پس از ورود به سازمان محیط زیست طی نامه ای به فرمانده نیروی انتظامی خواستار توقف عملیات ساخت جاده مرزی در منطقه حفاظت شده گلول و سرانی در اسرع وقت شد. اما احمدی مقدم  به شدت از رسانه‌ای کردن این نامه انتقاد کرد.
امضای تفاهم نامه میان یگان حفاظت منابع طبیعی، یگان حفاظت محیط زیست و شیلات
برای اولین بار تفاهم نامه ای میان یگان حفاظت منابع طبیعی، یگان حفاظت محیط زیست و شیلات به دلیل کمبود نیروی انسانی و افزایش ضریب حفاظتی امضا شد.
سرهنگ قاسم سبزعلی فر مانده یگان حفاظت منابع طبیعی در این رابطه گفت: به دلیل همپوشانی وظایف یگان‌های حفاظت منابع طبیعی، محیط زیست و شیلات این تفاهم نامه را در شش بند در شهرستان عسلویه استان بوشهر امضا کردیم تا ضمن برخورد شدیدتر با متخلفین شاهد کاهش حریق در سطح کشور نیز باشیم.

اسیدپاشی شیوه جدید زمین‌خواری و قاچاق چوب جنگلهای شمال/ فامیل‌بازی مسئولان پشت پرده تخلفات
خشکاندن سریع درختان جنگلهای شمال به ویژه جنگل نور با پاشیدن اسید بر تنه آنها شیوه جدیدی است که سال گذشته  حاشیه نشینان این جنگلها برای زمین خواری و قاچاق چوب به کار بردند.  این در حالیست که مسئولان به دلیل زد و بندهای طایفه ای در این شهرستان چشم خود را بر بسیاری از این اقدامات بسته اند.
بر اساس گزارشهای دریافتی از برخی ساکنان روستاهای اطراف جنگل نور که از جنگلهای هیرکانی و یکی از قدیمی ترین جنگلهای جهان و رویشگاه اصلی گونه سفید پلت که بومی کشورمان است  سال گذشته  حاشه نشینان دست کم روزانه بیش از ۵ اصله از درختان قطور این جنگل را بدون هیچ نظارتی خشکانده و قاچاق می کنند.
خطر نابودی ۱ میلیون هکتار از بلوط های زاگرس /آفت به جان شمشاد و ارس هم رسید
در حالی که جنگلهای زاگرس کشور به دلیل طغیان آفات در معرض نابودی کامل قرار دارند نوبت به شمشادها و درختان ارس کشور هم رسید.
ضعف جنگلها بر اثر کشاورزی در زیر اشکوب جنگلها، قطع بی رویه درختان، ریزگردها و حضور دام در جنگلها باعث طغیان بی رویه آفات در جنگلهای کشور شده است.
به گفته کامران پورمقدم – مدیر کل دفتر امور جنگلی سازمان جنگل، مراتع و آبخیزداری کشور، در حال حاضر یک ششم جنگل‌های زاگرسی کشور آلوده به بیماری ذغالی بلوط بوده و از این یک میلیون هکتار نیز، ۳۰۰ هزار هکتار با آلودگی بیش از ۵۰ درصد در وضعیت بحرانی قرار دارند. وی با بیان اینکه جنگل‌های زاگرسی هفت استان ایلام، کهگیلویه و بویراحمد، چهارمحال و بختیاری، خوزستان، لرستان، کرمانشاه و فارس را در گیر بیماری قارچی زغالی بلوط هستند، افزود:‌ با وجود پراکنده بودن مناطق بحرانی می‌توان گفت استان‌های ایلام، لرستان و کرمانشاه به ترتیب دارای بیشترین مناطق بحرانی هستند.
مدیر کل دفتر امور جنگلی سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری، در خصوص چرایی شدت بیماری زغالی بلوط در این سه استان‌ گفت:  بر اساس تحقیقاتی که سازمان جنگل‌ها با همکاری موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع انجام داده مشخص شده است که مناطق بحرانی عمدتا جنگل‌های لبه‌ای یا حاشیه‌ای هستند؛ یعنی جایی که مناطق گرمسیری تمام شده و وارد مناطق معتدل زاگرسی می‌شویم که این مسئله نشان می‌دهد تغییرات آب و هوایی به وجود آمده، در شدت یافتن این بیماری تاثیرگذار بوده است.
در این میان هادی کیادلیری  رییس انجمن علمی جنگلبانی ایران نیز نسبت به انقراض شمشاد یکی از منحصر به فرد ترین گونه‌های گیاهی در جنگل‌های شمال هشدار داد. و گفت: ۵۰ هزار هکتار از توده‌های شمشاد در جنگل‌های شمال با سرعتی بسیار بالا درگیر نوعی بیماری قارچی شده‌اند به گونه‌ای که برخی درختان پس از چند هفته و حتی برخی تنها پس از هفت روز به کلی خشک شده‌اند.
از سوی دیگر مدیرکل دفتر حفاظت و حمایت سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور از آلودگی ۱۴ هزار هکتار از جنگل‌های کشور به آفت “ارس واش” خبر داد و کمبود اعتبار، زمانبر بودن کنترل و وجود نقاط صعب‌العبور و دامنه‌های با شیب تند را از مشکلات اجرایی طرح مقابله با آلودگی درختان سوزنی برگ به آفت “ارس واش” دانست.
قاچاق بذر بلوط به کشورهای حاشیه خلیج فارس/ تهدید تازه برای بلوط ها و سنجابهای زاگرس
سال گذشته کارشناس حقوقی اداره کل محیط زیست لرستان از جمع آوری و قاچاق بذر بلوط در این استان به کشورهای حوزه خلیج فارس خبر داد.
کامران سپهوند گفت: هنوز دقیقا مشخص نیست بذر بلوط به چه دلیل به کشورهای حوزه خلیج فارس قاچاق می شود و در این کشورها از بذر بلوط چه استفاده ای می شود!جمع آوری بذر بلوط مهمترین منبع غذایی سنجاب ایرانی را از دسترس این گونه جانوری ارزشمند خارج می کند. همچنین چنانچه  بذر بلوط توسط سنجاب ها زیر خاک دفن نشود قادر به جوانه زنی و  رویش مجدد درختان بلوط می شود.

ارائه طرح ویرانگر ادغام سازمان محیط زیست و سازمان جنگل ها در مجلس
طرح ادغام سازمان حفاظت محیط زیست در سازمان جنگل‌ها به عنوان یکی از معاونت های وزارت جهاد کشاورزی طرحی است که زمستان سال گذشته ۶۳ تن از نمایندگان مجلس آن را امضا کردند و به اعتقاد بسیاری مسئولان و کارشناسان  در صورت تصویب، با تنزل جایگاه حاکمیتی سازمان حفاظت محیط زیست از معاونت رئیس جمهور به معاون وزیر، متاسفانه باید فاتحه محیط زیست کشور را خواند.
رییس سازمان جنگلها سخنران پیش از خطبه نماز جمعه در هفته منابع طبیعی شد
مهندس خداکرم جلالی که با تغییر دولت یازدهم به عنوان معاون وزیر جهاد کشاورزی  و رییس سازمان جنگلها و مراتع منصوب شد در هته منابع طبیعی در اسفند ماه ۹۲ پیش از خطبه نماز جمعه تهران ایراد سخنرانی کرد.
وی با بیان اینکه ۸۳ درصد از وسعت کشور تحت پوشش سازمان جنگل‌هاست گفت: از این میان ۱۴.۳ میلیون هکتار جنگل وجود دارد که در ۵ منطقه از کشور پراکنده‌اند و جنگل‌های پهن‌برگ هیرکانی خزری از بزرگترین میراث طبیعی جهان محسوب می‌شود.
وی با تاکید بر اینکه جمعیتی بالغ بر ۱.۴ میلیون خانوار به طور مستقیم در عرصه‌های جنگلی و مرتعی اشتغال دارند گفت: ایران از ۱۳ اقلیم شناخته شده جهان ۱۱ اقلیم را دارد و جزء ۵ کشور برتر جهان در تنوع جانوری و گیاهی است.
جلالی با اشاره به بیانات مقام معظم رهبری درباره محیط زیست گفت: ایشان مراتع و جنگل‌ها را ذخایر عظیم کشور می‌دانند و تاکید دارند که مسئله منابع طبیعی یک مسئله تجملاتی و درجه ۲ نیست بلکه یکی از حیاتی‌ترین مسائل کشور است.
وی اظهار داشت: پس از انقلاب در سطح ۹۶۰ هزار هکتار جنگل‌کاری ۱۶.۵ میلیون هکتار مرتع‌داری ۷ میلیون هکتار بیابان‌زدایی، ۲۵ میلیون هکتار آبخیز‌داری انجام شده است و در ۱۳۲ میلیون هکتار نیز مالکیت دولت بر منابع طبیعی تثبیت شده است.
خبرنامه گویا

Print Friendly, PDF & Email
نمایش بیشتر
دکمه بازگشت به بالا