دیدار سه‌ساعته عراقچی و ویتکاف در نیویورک
عباس عراقچی، وزیر خارجه دولت مسعود پزشکیان، و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه دونالد ترامپ، روز سه‌شنبه ۳۱ شهریور در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک دیداری سه‌ساعته برگزار کردند؛ دیداری که از زمان توافق موقت خرداد در سوئیس، مهم‌ترین تماس مستقیم میان دو طرف به شمار می‌رود. دونالد ترامپ پس از این نشست گفت گفت‌وگو «سازنده» بوده و از برگزاری دیداری دیگر در آینده نزدیک خبر داد. ویتکاف نیز به شبکه سی‌بی‌اس گفت از نتیجه نشست «احساس بسیار خوبی» دارد….
خبر برگزاری این دیدار ابتدا از سوی ترامپ علنی شد و سپس رسانه‌های ایران نیز آن را تأیید کردند. خبرگزاری صداوسیما گزارش داد دیدار عراقچی و ویتکاف «با اصرار نماینده آمریکا» برگزار شده و هدف ایران از پذیرفتن آن، ابلاغ شروط تهران برای بازگشایی تنگه هرمز بوده است. تسنیم نیز همین روایت را منتشر کرد و نوشت «مواضع قاطع ایران» در نشست به طرف آمریکایی منتقل شده است.
به گزارش تابناک، دیدار سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه با استیو ویتکاف، نماینده رئیس جمهور آمریکا در حاشیه مجمع عمومی برگزار شد. ابلاغ شروط ایران برای بازگشایی تنگه هرمز دلیل پذیرش درخواست ویتکاف برای این دیدار بوده است.
براساس روایت صداوسیما و تسنیم، شروطی که ایران در این دیدار مطرح کرده شامل «رفع فوری محاصره دریایی»، «پرداخت فوری همه اموال مسدودشده ایران» و «پایان جنگ در همه جبهه‌های مقاومت» بوده است. این روایت با گزارش گاردین تفاوت‌هایی دارد؛ گاردین نوشته است یک مقام ارشد ایرانی از آمادگی تهران برای بازگشایی تنگه هرمز ظرف یک هفته سخن گفته، مشروط بر آنکه آمریکا گام‌هایی برای کاهش فشار نظامی و اقتصادی بردارد.
ترامپ پس از نشست گفت مقام‌های ایرانی «می‌خواهند با ما صحبت کنند» و تأکید کرد تماس‌ها در حال پیشرفت است. او همچنین بار دیگر گفت به نظرش آمریکا و ایران به توافق خواهند رسید. این سخنان تنها چند ساعت پس از نطق او در مجمع عمومی مطرح شد؛ نطقی که در آن از یک سو ایران را به «نابودی» در صورت نرسیدن به توافق تهدید کرد و از سوی دیگر گفت انتظار دارد پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا توافقی شکل بگیرد. این تضاد میان تهدید به جنگ گسترده‌تر و باز کردن مسیر مذاکره، همچنان شاخص اصلی سیاست فعلی واشنگتن در قبال تهران است.
در تهران نیز نشانه‌هایی از آماده‌شدن فضای سیاسی برای مذاکره دیده می‌شود. سرلشکر رحیم صفوی، مشاور ارشد رهبر جمهوری اسلامی، بامداد چهارشنبه گفت اگر رهبر جمهوری اسلامی «دست دولت را در مذاکرات باز گذاشته» باشد، این تصمیم «مصلحت‌اندیشی بزرگی» است. هم‌زمان سپاه پاسداران نیز اعلام کرده است میان مذاکره و ادامه جنگ تناقضی نمی‌بیند. این مواضع نشان می‌دهد بخشی از ساختار قدرت در ایران، دست‌کم فعلاً، اصل گفت‌وگو را رد نمی‌کند.
رسانه‌های داخل ایران در پوشش این تحول، دو خط متفاوت اما هم‌زمان را دنبال کرده‌اند. رسانه‌هایی مانند تسنیم و صداوسیما کوشیده‌اند تأکید کنند دیدار به درخواست و «اصرار» طرف آمریکایی انجام شده و ایران در موضع عقب‌نشینی قرار ندارد. در مقابل، رسانه‌هایی مانند تابناک و انتخاب بیشتر بر نفس برگزاری دیدار، سه‌ساعته بودن آن، مثبت بودن فضای گفت‌وگو و احتمال ادامه مذاکرات تمرکز کرده‌اند. تابناک گزارش داده است ترامپ نشست را سازنده توصیف کرده و انتخاب نیز به نقل از منابع منطقه‌ای از «خروج مذاکرات از بن‌بست» و «فضای مثبت» سخن گفته است.
یکی از محورهای اصلی مذاکره، تنگه هرمز است. تهران پیش‌تر برای بازگشایی این آبراه مجموعه‌ای از شروط گسترده مطرح کرده بود، اما گزارش‌های تازه نشان می‌دهد در محافل دیپلماتیک درباره طرحی انعطاف‌پذیرتر گفت‌وگو می‌شود. گاردین نوشته است مقام ایرانی مورد استناد این روزنامه مدعی شده موضع جدید با تأیید رهبر جمهوری اسلامی و شورای عالی امنیت ملی اتخاذ شده؛ با این حال برخی رسانه‌های نزدیک به سپاه وجود چنین تغییر موضعی را رد کرده‌اند. این اختلاف نشان می‌دهد هنوز بر سر میزان امتیازدهی و حدود مذاکره در داخل حاکمیت ایران کشمکش وجود دارد.
قطر در این میان نقش میانجی اصلی را بازی می‌کند. عراقچی روز سه‌شنبه با محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخست‌وزیر و وزیر خارجه قطر، در نیویورک دیدار کرد و رسانه‌های منطقه‌ای گزارش داده‌اند دیپلمات‌های قطری در شکل‌گیری تماس عراقچی و ویتکاف نقش داشته‌اند. هنوز جزئیات کامل میانجی‌گری قطر و پیشنهادهای مطرح‌شده منتشر نشده است، اما گزارش‌ها حاکی از آن است که دو طرف درباره کاهش تنش، بازگشایی مسیرهای کشتیرانی و زمینه‌سازی برای دور تازه مذاکرات گفت‌وگو کرده‌اند.
با وجود این تحولات، فاصله میان دو طرف همچنان زیاد است. آمریکا خواهان محدودشدن توان هسته‌ای و نظامی ایران و بازگشت کامل کشتیرانی در هرمز است؛ تهران نیز رفع فشار نظامی، پایان محاصره و آزادسازی دارایی‌های مسدودشده را پیش‌شرط حرکت به سمت توافق می‌داند. هنوز هیچ توافق رسمی اعلام نشده و روشن نیست دیدار بعدی در چه سطحی و با چه دستورکاری برگزار خواهد شد. آنچه تا نیمه‌شب سه‌شنبه روشن شده این است که پس از ماه‌ها جنگ و تهدید متقابل، کانال مستقیم ایران و آمریکا دوباره باز شده و نیویورک به صحنه نخستین تلاش جدی برای بازگرداندن دو طرف به مسیر دیپلماسی تبدیل شده است.
به کانال صدای مردم در تلگرام بپیوندید
@sedayemardomdotnet
