پاسخ فقط میتواند سیاسی باشد
فابین گِی
برگردان: باقر جهانبانی
این دوره از ما میخواهد خونسردی خود را حفظ کنیم و در برابر تصاویری که پیوسته از شبکههای خبری پخش میشوند، واکنش افراطی نشان ندهیم. خشمی که سراسر کشور را فرا گرفته، نه تازه است و نه غافلگیرکننده. این خشم پیامد نزدیک به ده سال سیاستهای مکرونیسم است؛ سیاستهایی که شرایط زندگی مردم را بدتر کردهاند. ناامنی اقتصادی و فقر، همزمان با انباشت هرچه بیشتر ثروت از سوی میلیاردرها، بهشدت افزایش یافتهاند. این یک واقعیت است! کووید، تنشهای ژئوپولیتیکی جهانی، جنگهایی که در گوشهوکنار جهان شعلهورند و تغییرات اقلیمی که حتی سریعتر از بازارهای مالی از کنترل خارج میشوند، بر تنش و اضطراب افزودهاند.
همهٔ جنبشهای اجتماعی، چه اعتراضهای گسترده و مردمیِ جلیقهزردها و اتحادیههای کارگری و چه حرکتهای کوچکتر، در بهترین حالت نادیده گرفته شدهاند و حتی گاه مورد تمسخر قرار گرفتهاند؛ و اگر چنین نبوده، با خشونت از سوی دولتی سرگشته سرکوب شدهاند. در بهترین حالت، نصیبتان گفتوگویی میشود که به هیچ نتیجهای نمیرسد، یا وعدههایی که اغلب بیاثرند و هرگز عملی نمیشوند. کشاورزان و شرکتکنندگان در گفتوگوی بزرگ ملی، بهتر از هر کس دیگری این را میدانند
مسئلهٔ دموکراسی و گفتوگو یکی از محورهای اصلی این بحران است. کسانی که اکنون با لحنی نظامیوار خواستار بازگشت نظماند، دقیقاً همان کسانی هستند که به نتیجهٔ انتخابات پارلمانی سال ۲۰۲۴ احترام نگذاشتند؛ انتخاباتی که خودشان آن را برگزار کرده بودند. آنها انتخابات را باختند و باید کنار میرفتند. زیرا نخستین اصل جمهوری و دموکراسی، احترام گذاشتن به رأی مردم است؛ مردمی که خواهان تغییر بودند. اما بهجای آن، در قدرت ماندند و با قفلکردن سازوکارهای نظام، همان سیاستها را ادامه دادند. درست در چنین لحظههایی است که خشمها از هر سو سر برمیآورند؛ پراکنده و نامتمرکز، اما واقعی..
پلیسِ شعارهای پلاکاردها، در سرزمین ولتر
از کشاورزانی که دیگر از ناتوانی در تأمین یک زندگی آبرومندانه با حاصل کار خود به ستوه آمدهاند، تا آتشنشانان خشمگینی که در انتظار هواپیماهای آبپاش «کانادایر» هستند، و پرستارانی که از انباشتهشدن بیماران روی برانکاردهای فرسوده خسته شدهاند؛ و نیز بسیاری دیگر که اغلب تنها و منزویاند و شبها در خانه، در حالی که از سر درماندگی به فکر فرو میروند، از خود میپرسند چگونه با دستمزدی ناچیز، بنزین خودرو را تأمین کنند تا بتوانند به سر کار بروند.
و بعد، مثل همیشه، جوانان نیز وارد میدان شدند. دانشآموزان دبیرستانی، از سرزمینهای فرانسه آنسوس اقیانوسها تا حومههای مردمی شهرها، از روستاها تا محلههای مرفه، ما را از خواب بیدار کردند. آنها با رقصیدن، آوازخواندن و ساختن شعارهایی که روی پلاکاردها مینوشتند، به دولت یادآوری کردند که آنها نیز در سیاست دخالت میکنند.
هیچکس از آنها سوءاستفاده نمیکند؛ آنها بر پایهٔ تجربهٔ روزمرهٔ خود مطالباتشان را مطرح میکنند: کمبود معلم، کمبود تجهیزات، برنامههای درسی و زمانیِ غیرمنطقی، و «پارکورسوپ ( سیستم انتخاب رشته درسی)» با الگوریتم سرد و بیروحی که دربارهٔ آیندهشان تصمیم میگیرد. دختران و پسران جوان مبارز، مصمم و شادند. پاسخ دولت هم فوری بود: نه بودجهٔ بیشتری برای آموزشوپرورش؛ اولویت فوری، خرید سلاحهای گاز اشک اور و صرفهجویی در همهٔ بخشهای دیگر است.
در نتیجه، جنبش گسترش یافت و نخستین مسدودسازیها و تظاهرات شکل گرفت. پاسخ سرکوبگرانه نیز دیری نپایید: گاز اشکآور، ضربوشتم با باتوم، محاصرهٔ جمعیت، نابینا شدن چشمها، متلاشیشدن دستها و شکستن فکها. آن هم علیه فرزندان ما. هشت هزار مورد بازداشت موقت در برابر ۲۶ مورد بازداشت پیش از محاکمه. سیاستِ آمار و ارقام که به هیچجا نمیرسد و هیچ مشکلی را حل نمیکند، جوانان ما را میترساند و نیروهای انتظامی را فرسوده میسازد.
همچنین باید از منتخبان چپ با گرایشهای گوناگون، فعالان اتحادیههای کارگری، معلمان و والدین دانشآموزان قدردانی کرد؛ کسانی که هفتههاست بسیج شدهاند تا تظاهرات در بهترین شرایط و بدون خشونت پلیس برگزار شود. جای فرزندان ما در کلانتریها نیست؛ آنها باید در کلاسهای درس، در برابر معلمی و در کلاسهایی با جمعیت مناسب باشند.
در چنین شرایطی، درست زمانی که تعطیلات آغاز میشد، تاریخ ۱۷ اکتبر از مدتها قبل مشخص بود. بسیاری تصور میکردند که همگرایی کمسابقهای میان جنبش جوانان، بازگشت جلیقهزردها و حضور فعالان باتجربهٔ اتحادیههای کارگری در تظاهرات شکل بگیرد. اما در سرزمین روسو و ولتر، سرزمینی که ترانهٔ «مرگ بر پلیسها»ی ژرژ براسانس در اثرش «هکاتومب» طنینانداز است، دیدن پلیسی که نقش پلیسِ پلاکاردها را بازی میکند یا بهخاطر شعارها دست به تلافی میزند، تأسفبار است.
اکنون وظیفهٔ بحث سیاسی و کمیسیونهای پارلمانی است که شیوهٔ حفظ نظم عمومی را بررسی کنند؛ شیوهای که در آن نیروهای انتظامی جمعیت فشردهٔ ۸۰۰ هزار نفریِ حاضر در تظاهرات را با باتوم و گاز سرکوب و محاصره کردند، در حالی که اجازه دادند چند صد نفر به فروشگاهها یا مراکز اداری دستبرد بزنند و آنها را تخریب کنند.
آشوبی که به سود واپسگرایان است
صحنههای آشوب و تخریب هرگز به جنبش اجتماعی سود نمیرسانند. این صحنهها عملاً متحدان قدرتاند؛ قدرتی که از آنها استفاده میکند تا مردم را به آرامش و نظم فرا بخواند. همان کسانی که آشوب اجتماعی را به وجود میآورند، سپس باتوم به دست میگیرند تا هر میل به تغییر را خفه کنند. این داستان به قدمت تاریخ است. پیش از آنکه رنو در ترانهٔ «هگزاگون» شورش را به آواز درآورد، ویکتور هوگو دربارهٔ شورش گفته بود که «حکومتهایی را که سرنگون نمیکند، نیرومندتر میسازد… و عضلات پلیس را ورزیدهتر میکند».
باید واقعبین و هوشیار بمانیم. بله، خشم برحق است؛ اما تخریب چیزی را حل نمیکند، جز آنکه کاسبان را ورشکسته کند، کسانی را که هنوز مرددند و میتوانند برای گسترش جنبش به آن بپیوندند، دلسرد سازد و بورژوازی واپسگرا را تقویت کند. این گروه، همانند ژوئن ۱۹۶۸، فقط منتظر بازگشت نظم و امنیت است تا به احتمال زیاد به لوپن رأی بدهد. رئیسجمهور نیز در سخنرانی خود راهبرد فرسایشیکردن بحران را برگزید: حرف زد، بیآنکه چیزی بگوید؛ و این خود هنری است. یا جنبش از همان ابتدا خفه میشود، یا خشم به شورش تبدیل میشود و به او امکان میدهد با استفاده از سلاحهایی هرچه آسیبزاتر، بازگشت اقتدار را بزرگنمایی کند..
پاسخ نهایی فقط میتواند سیاسی باشد. شش ماه مانده به انتخابات ریاستجمهوری، قدرت حاکم همین حالا نیز مشروعیت خود را از دست داده است؛ پادشاه برهنه است. نه میتواند و نه باید اجازه دهد کشور بیش از این در بینظمی فرو رود؛ همچنین نباید با شعارهایی چون «آشوب کارِ « فرانسهٔ تسلیمناپذیر» است یا نسبتدادن آن به گروهکی از چپ افراطی، خطر را نادیده بگیرد؛ زیرا در این صورت ممکن است راست افراطی پیروز میدان شود. تنها پاسخ، عملیکردن مطالبات اجتماعی است: کنترل قیمتها، مالیاتگیری از سودهای کلانِ مازاد، استخدام معلمان و اجرای طرح اضطراری برای مدارس، کنارگذاشتن سامانهٔ پارکورسوپ… و این فقط آغاز کار است. بهبیان دیگر، باید سیلی از اقدامات اجتماعی، مالیاتی و زیستمحیطی به راه انداخت تا عطش عدالت، آزادی و برابری فرو نشانده شود.
فابین گِی Fabien Gayمدیر روزنامه اومانیته(سرمقاله)
برگردان: باقر جهانبانی
به کانال صدای مردم در تلگرام بپیوندید
@sedayemardomdotnet