گوناگون

آماده‌سازی برای گشایش درهای ایران به روی سرمایه‌گذاران خارجی

شرکت‌های ایرانی و خارجی زمینه‌های فعالیت خود در فردای لغو تحریم‌های اقتصادی را آماده می‌کنند…

به نقل از «وال استریت ژورنال»، ۱۲ اکتبر ۲۰۱۴

(انتخاب تیتر و تصویرها از مترجم است)

شرکت‌های ایرانی و خارجی زمینه‌های فعالیت خود در فردای لغو تحریم‌های اقتصادی را آماده می‌کنند.

ماه آینده (نوامبر) اوّلین سالگرد امضای توافق‌نامهٔ موقت ژنو بین کشورهای ۵+۱ و ایران دربارهٔ برنامهٔ هسته‌یی ایران است. بر اساس این توافق‌نامه، جمهوری اسلامی ایران پذیرفت که بخشی از فعالیت‌های هسته‌یی‌اش را متوقف کند، و در عوض، بخشی از تحریم‌های اعمال شده علیه ایران برداشته شد. دولت باراک اوباما به کنگرهٔ آمریکا اطمینان داد که تخفیف تحریم‌ها محدود و برگشت‌پذیر خواهد بود و در صورت شکست مذاکرات، تحریم‌ها دوباره برقرار خواهد شد. به قول جان کِری، وزیر امور خارجهٔ آمریکا: «درهای ایران هنوز برای انجام کسب‌وکار باز نیست.»

ولی به نظر می‌آید که خیلی از شرکت‌ها وضع را چنین نمی‌بینند. برای مثال، نخستین «همایش اروپا-ایران» را در نظر بگیرید که روزهای ۱۵ و ۱۶ اکتبر در لندن برگزار خواهد شد [بعد از نگارش این مطلب]. در این «همایش» شرکت‌های بین‌المللی بزرگی شرکت خواهند کرد که غالباً در کشورهای گوناگون دفتر دارند، از جمله شرکت‌های حقوقی (مثل Dentons Europe)، شرکت‌های مشاوره در کسب‌وکار (مثل FTI)، شرکت‌های بازاریابی (مثل WPP)، شرکت‌های برگزارکنندهٔ حراج (مثل Sotheby’s) و شرکت‌های مخابراتی و ارتباطی (مثل MTN). این طور که در اطلاعیهٔ آنلاین این همایش نوشته شده، این شرکت‌ها دور هم گرد خواهند آمد تا «چارچوب‌های تجارت و فرصت‌های سرمایه‌گذاری [در ایران] پس از لغو تحریم‌ها را آماده و بررسی کنند.»

Habib161014-2.jpg

در میان شخصیت‌های سیاسی دعوت شده به این همایش، نام جک استرا و اوبرت وِدرین (به ترتیب، وزیران امور خارجهٔ پیشین بریتانیا و فرانسه) به چشم می‌خورد. در وب‌سایت همایش، نامهٔ حمایت محمد نهاوندیان، رئیس دفتر رئیس جمهور ایران، حسن روحانی، نیز به زبان انگلیسی منتشر شده است. آقای نهاوندیان در این نوشته‌اش به نشریهٔ «صدای اروپا» که برگزارکنندهٔ همایش است، می‌نویسد: «امیدوارم که این همایش اطلاعات و فرصت‌هایی را برای سرمایه‌گذاران فعّال بین‌المللی فراهم کند و سرمایه‌گذاری‌های مقرون به صرفه در بخش‌های گوناگون اقتصاد ایران را تسهیل کند… برای شما در تلاش‌های محترمانه‌تان برای ایران آرزوی موفقیت‌های بیشتر دارم.»

در اطلاعیهٔ آنلاین همایش همچنین حدود مسئولیت‌های همایش نیز ذکر شده است، از جمله اینکه این همایش مطابق با مقررات «دفتر کنترل دارایی‌های خارجی آمریکا» (OFAC)، وابسته به وزارت خزانه‌داری آمریکا، برگزار می‌شود و از این مقررات تخطّی نمی‌کند. یک یادداشت حقوقی کوتاه نیز در اطلاعیهٔ گنجانده شده است مبنی بر اینکه این همایش «به دقت و طوری برنامه‌ریزی شده است که بر همهٔ مقررات مربوط به OFAC در مورد قوانین تحریم‌های ایران منطبق باشد» و اینکه «در این همایش هیچ‌گونه مذاکره، معامله، یا تبادل تجاری انجام یا نهایی نخواهد شد.»

با وجود این، یکی از شرکت‌های ایرانی شرکت‌کننده در این همایش، یعنی «بانک خاورمیانه»، در «فهرست ویژهٔ شرکت‌ها و اشخاص» مورد تحریم توسط OFAC قرار دارد. از نظر وزارت خزانه‌داری آمریکا، اینها «شرکت‌هایی هستند که در مالکیت یا کنترل کشورهای مورد تحریم قرار دارند، یا اشخاصی‌اند که نمایندهٔ آنها هستند، یا از جانب آنها عمل می‌کنند.» دیگر شرکت‌های شرکت‌کننده در همایش لندن، اگرچه خودشان مورد تحریم نیستند، امّا پیوندهای نزدیکی با تحریم‌شده‌ها دارند.

برای نمونه، شرکت سرمایه‌گذاری «تأمین سرمایه کاردان» را در نظر بگیرید. اگرچه «کاردان» خودش جزو شرکت‌های تحریم شده نیست، امّا هر سه سهامدار آن، یعنی بانک تجارت، بانک سامان، و بانک خاورمیانه، در فهرست شرکت‌های تحریم شدهٔ OFAC در زمینهٔ منع گسترش سلاح‌های کشتار جمعی قرار دارند. شرکت «کاردان» به تماس‌های تلفنی و ایمیلی ما پاسخی نداد.

یکی دیگر از شرکت‌کنندگان در خور توجه در این همایش، محمدرضا انصاری، مدیرعامل شرکت «کِیسون» (Kayson) است که یک شرکت مهندسی و ساختمانی ایرانی است و پروژه‌هایی را در آسیای مرکزی، بلاروس و ونزوئلا اجرا کرده است. اسم این شرکت سال پیش بر سر زبان‌ها افتاد، و آن وقتی بود که طهماسب مظاهری، مدیرکل پیشین بانک مرکزی ایران، در فرودگاه شهر دوسلدورف آلمان به جرم حمل یک چک از شرکت کِیسون معادل ۷۰ میلیون دلار، و اظهار نکردن آن چک به مأمور گمرک فرودگاه، بازداشت شد. شعبهٔ شرکت کِیسون در ونزوئلا بعداً اعلام کرد که آقای مظاهری فقط «لطف» کرده بودند که این چک را از جانب کیسون به گیرنده تحویل دهند. اگرچه شرکت کِیسون و آقایان مظاهری و انصاری هیچ‌کدام در فهرست تحریمی‌های OFAC آمریکا نیستند، امّا نام شرکت کِیسون در فهرست «سازمان کنترل صادرات» بریتانیا ثبت شده است. این سازمان دولتی بریتانیا آن فهرست را به این منظور تهیه کرده است تا شرکت‌های صادرکننده حواس‌شان باشد که صادرات آنها ممکن است برای آنها دردسر ایجاد کند، ولی گنجاندن نام شرکت‌ها در آن فهرست «الزاماً به این معنا نیست که جواز صادرات به آنها داده نخواهد شد.» ما سعی کردیم با دفتر مرکزی شرکت کِیسون در تهران نیز تماس تلفنی و ایمیلی بگیریم که جوابی نگرفتیم.

یکی از حمایت‌کنندگان اصلی همایش لندن، «شرکت سرمایه آواریا» (Avarya Capital Ltd.) یا ACL است. تخصص این شرکت که در جزیرهٔ کِی‌مَن (در دریای کارائیب، متعلق به انگلستان) به ثبت رسیده است، مدیریت دارایی‌هاست، و تمرکز اصلی کار آن بر روی تزریق سرمایه‌های مستقیم به اقتصاد در حال احتضار جمهوری اسلامی ایران است. یکی از مؤسسان این شرکت ایرانی-سوئیسی، شخصی ایرانی‌الاصل به نام امیرعلی امیری است، که از فارغ‌التحصیلان دانشکدهٔ «بیزینس» هاروارد است. در گفتگویی تلفنی که با او داشتیم، به ما گفت که علاقه‌اش به این همایش از آن لحاظ است که می‌خواهد تصوّری را که شرکت‌های غربی از ریسک و ارزش سرمایه‌گذاری در ایران دارند، عوض کند. می‌گوید: «همکاران گرامی من در دولت [یران] انگلیسی خوب حرف نمی‌زنند. وقتی پای گفتگوهای حرفه‌یی در میان باشد، خیلی چیزها را نمی‌دانند. و اینجاست که بخش خصوصی وارد میدان می‌شود.» او اضافه می‌کند که نسبت به عملی شدن فعالیت شرکت‌ها در ایران خوش‌بین است. او یادآوری می‌کند که چطور چند ماه پیش، درست پس از امضای توافق‌نامهٔ ژنو، یک لشکر از هیئت‌های فرانسوی به ایران آمد. می‌گوید: «خیلی بامزه بود. هیئت‌های رنو و پژو را در تهران می‌دیدی که فهرست تحریمی‌های OFAC دست‌شان بود و این طرف و آن طرف می‌گشتند که ببینند در ایران چه می‌توانند بکنند.»

همان‌طور که اشاره شد، نشریهٔ «صدای اروپا» (European Voice)، که یک نشریهٔ کوچک تخصصی کسب‌وکار به زبان انگلیسی است و در بروکسل (بلژیک) و پاریس (فرانسه) دفتر دارد، برگزارکنندهٔ اصلی همایش لندن است. ولی به من- روزنامه‌نگار وال‌استریت ژورنال- اجازهٔ شرکت در همایش را ندادند؛ گفتند جا محدود بوده است. ادارهٔ بازار مشترک و امور خارجهٔ بریتانیا و وزارت بازرگانی، نوآوری و مهارت‌های این کشور، که بر کار «سازمان کنترل صادرات» (ECO) نظارت دارد، به درخواست ما برای اظهار نظر در این زمینه پاسخی ندادند.

مَت بِیکِر، یکی از اعضای نهاد آمریکایی «بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها» در واشنگتن می‌گوید: «این همایش با تشویق کردن سرمایه‌گذاران غربی به برقراری تماس‌های مبادلاتی باارزش با ایران و ایجاد پایگاهی برای بازگشت به بازار ایران، تلاش می‌کند که در این زمان حسّاس در مذاکرات هسته‌یی، اهرم فشار غرب به ایران [در مذاکرات] را سست و ضعیف کند.»

سخنگوی وزارت خزانه‌داری آمریکا نیز در یک بیانیهٔ کتبی دربارهٔ همایش لندن اظهار داشت: «ما از برگزاری این همایش اطلاع داریم، ولی در آن شرکت نخواهیم کرد… شک نداشته باشید که ما به‌خوبی می‌دانیم که صاحبان کسب‌وکار با ایرانیان در حال گفتگو هستند. ما خیلی واضح گفته‌ایم که به محض آنکه این گفتگوها به معامله‌هایی خارج از قاعده تبدیل شوند، به‌سرعت و با قاطعیت واکنش نشان خواهیم داد. هر کس که تحریم‌های ما را نقض کند با مجازات‌های سنگینی روبرو خواهد شد. ما هشیاری‌مان را نمی‌توانیم از دست بدهیم، و نداده‌ایم، و نخواهیم داد.»

با وجود همهٔ اینها، برای آقای امیری تحریم‌‌ها چیز تازه‌ای نیست. می‌گوید: «من کارم را در سال ۱۹۹۲ در ایران شروع کردم. بنابراین من همیشه فقط در شرایط تحریم کار کرده‌ام.» و شاهد مدعا اینکه: اگرچه شرکت تأمین سرمایه آواریا و آقای امیری جزو فهرست تحریمی‌ها نیستند، ولی این شرکت روی وب‌سایت‌اش اعلام می‌کند که در بانک کارآفرین و بانک خاورمیانه سرمایه‌گذاری می‌کند که طبق اسناد خزانه‌داری آمریکا، هر دو جزو فهرست تحریمی‌های OFAC هستند.

Habib161014-3 Habib161014-4.jpg Habib161014-5 Habib161014-6 Habib161014-7 Habib161014-8.jpg
Habib161014-10.jpgشهرگان

ترجمه و تنظیم: ح. ناظری

Print Friendly, PDF & Email
نمایش بیشتر
دکمه بازگشت به بالا