گوناگون

نقش خامنه‌ای در مذاکرات هسته‌ای

هم‌زمان با مذاکرات حساس هسته‌ای در عمان، وب‌گاه دفتر خامنه ای مطالبی منتشر کرد که تاکنون سابقه نداشته است. این مطالب بر تعیین کننده بودن نقش علی‌ خامنه‌ای در هدایت مذاکرات هسته‌ای تاکید دارند…

مذاکرات هسته‌ای میان محمد جواد ظریف و همتای آمریکایی‌اش جان کری که روز یک‌شنبه با حضور کاترین اشتون در مسقط آغاز شد روز دوشنبه (۱۰ نوامبر/ ۱۹ آبان) ادامه یافت.
ناظران معتقدند از آن‌جا که دو هفته بیشتر به پایان مهلت تعیین شده (۲۴ نوامبر/ ۳ آذر) برای دست‌یابی به توافق نهایی نمانده، گفت‌وگوهای مستقیم مقام‌های ارشد ایران و آمریکا می‌تواند تعیین‌کننده باشد.
در چنین شرایطی انتشار یک مصاحبه و یک مقاله در پایگاه رسمی اینترنتی دفتر حفظ و نشر آثار رهبر جمهوری اسلامی و نشر مطالبی در صفحه توییتر منسوب به علی خامنه‌ای با محور مذاکرات هسته‌ای نمی‌تواند اتفاقی باشد.
تائید ضمنی نامه اوباما
مطلب نخست گفت‌وگویی است که مسئولان این دفتر با عباس عراقچی، معاون ظریف و از اعضای ارشد تیم‌ مذاکره‌کننده هسته‌ای ایران انجام داده‌اند و هم‌زمان با آغاز دور اول مذاکرات در مسقط منتشر شد.
مطلب دوم بازنشر یادداشتی است با تیتر «درباره نامه اوباما به خامنه ای» که همان روز در روزنامه کیهان منتشر شده بود. مسئولیت این روزنامه را حسین شریعتمداری، نماینده خامنه‌ای در موسسه کیهان بر عهده دارد که سخنگوی غیر رسمی دفتر او محسوب می‌شود.
صفحه ویژه برنامه هسته‌ای ایران
تحلیلگران انتشار این مطلب در کیهان و بازنشر آن در وب‌گاه دفتر خامنه‌ای را نشانه‌ی تایید وجود این نامه ارزیابی می‌کنند.
در روزهای گذشته سه نشریه آمریکایی «نیویورک تایمز»، «وال‌استریت ژورنال» و «فارین پالیسی» از فرستادن نامه‌ای توسط رئیس جمهور آمریکا برای رهبر جمهوری اسلامی خبر داده‌اند که اوباما حاضر به تایید یا تکذیب آن نشده است.
هم‌زمان با انتشار این مصاحبه و مقاله، حساب کاربری منتسب به دفتر خامنه‌ای در توییتر سه مطلب به زبان انگلیسی منتشر کرد که یکی مربوط به اسرائیل و دو تای دیگر در ارتباط با مذاکرات هسته‌ای هستند.
مسیر را دولت‌ها مشخص نمی‌کنند
در بیش از یک دهه گذشته که مناقشه و مذاکره بر سر فعالیت‌های هسته‌ای جمهوری اسلامی ادامه داشته و در حدود یک سالی که گفت‌وگوی مستقیم با آمریکا علنی انجام می‌شود، سابقه نداشته که همزمان با آغاز حساس‌ترین دور مذاکرات وب‌گاه رسمی دفتر خامنه‌ای چنین گسترده به بازتاب دیدگاه‌های او و نقشی که در این پرونده بر عهده دارد بپردازد.
به نظر می‌رسد دفتر خامنه‌ای با این اقدام قصد فرستادن پیام‌های مشخصی را دارد که بی‌ارتباط با نتیجه احتمالی مذاکرات مسقط که عراقچی آن را کلیدی خوانده نیست.
یکی از مهم‌ترین محورهای سخنان عراقچی این است که از دوران ریاست جمهوری محمد خاتمی تا دوره حسن روحانی «سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران همواره از اصول مشخصی پیروی کرده» که تعیین کننده نهایی آن خامنه‌ای است.
او می‌گوید ممکن است «دولت‌ها در تاکتیک‌ها و یا ادبیات با یکدیگر تفاوت‌هایی داشته باشند، یا این‌که در برخی مقاطع خلاقیت‌های دیپلماتیک بیشتر یا کمتر باشد» اما این سیاست‌ها «همواره از یک چهارچوب ثابت و ساختار مشخص برخوردار بوده است».
تعیین میزان غنی‌سازی مورد نیاز
به گفته‌ی عراقچی، خامنه‌ای هر جا تشخیص داده که برای تأثیرگذاری بر روند مذاکرات لازم است وارد عرصه شود، این کار را کرده و «اتفاقاً در نتایج مذاکرات تأثیرگذار هم بوده است».
او یکی از این نمونه‌ها را زمانی عنوان کرد که کشورهای غربی با غنی‌سازی اورانیوم در مقیاس صنعتی در ایران مخالفت می‌کردند اما با طرح نیاز «۱۹۰ هزار سو» ظرفیت غنی‌سازی از سوی خامنه‌ای طرف مقابل عقب‌نشینی کرد.
«سو» واحد سنجش میزان غنی‌سازی در دستگاه‌های سانتریفیوژ است. خامنه‌ای تابستان امسال با تاکید بر این که نیاز قطعی ایران به غنی‌سازی معادل ۱۹۰ هزار سو است، گفته بود که «ممکن است این نیاز مال امسال و دو سال دیگر و پنج سال دیگر نباشد».
رهبر جمهوری اسلامی در یک سال گذشته بارها نسبت به ثمربخش بودن مذاکره با کشورهای غربی ابراز بدبینی کرده و طرف اصلی مذاکرات، آمریکا را غیرقابل اعتماد خوانده است.
عضو تیم مذاکره‌کننده ایران درباره بدبینی‌های خامنه‌ای گفت: «پشت‌گرمی‌های ایشان، رهنمودها و راهنمایی‌ها، و از سوی دیگر بیان دیدگاه‌های بدبینانه‌ی ایشان نسبت به نیات و اهداف طرف مقابل در مذاکرات، که کاملاً به‌حق هم بود، همه و همه بر روند کاری تیم مذاکره‌کننده بسیار تأثیرگذار بوده است.»
زمینه‌سازی برای پیروزی یا شکست مذاکرات
عراقچی همچنین گفته است: «اساساً خوی مذاکراتی غربی‌ها مثل خوی رفتاریشان در سیاست خارجی است؛ زیاده‌خواهانه و زیاده‌طلبانه و از موضع استکباری و خودبرتربینی. با عنایت به ارشادهای مقام معظم رهبری ما به‌شدت با این رفتار در مذاکرات مقابله کرده‌ایم.»
معاون وزیر خارجه اظهارات برخی از مقام‌های غربی، از جمله اوباما مبنی بر این که ایران به خاطر فشار تحریم پای میز مذاکره نشسته را جنگ روانی خوانده و می‌افزاید: «اتفاقاً «مقاومت» ما در بحث هسته‌ای به رمز قدرت ایران و یک انرژی متراکم برای ایستادگی تبدیل شد.»
ظاهرا آنچه به نقل از عراقچی در وب‌گاه دفتر خامنه‌ای نقل شده، قرار است پیش از هر چیز به خواننده بقبولاند، به نتیجه رسیدن احتمالی مذاکرات مدیون هوشیاری و رهنمودهای خامنه‌ای، و شکست احتمالی آن پیامد پایداری ایران در مقابل «نظام سلطه» به رهبری اوست.
یادداشت سعدالله زارعی در روزنامه کیهان که در وب‌گاه خامنه‌ای باز نشر شده نیز در همین چارچوب قابل فهم است و بیشتر به سناریوی شکست احتمالی مذاکرات گرایش دارد.
«نامه اوباما برای کسب اجازه بود»
«وال استریت ژورنال» که پنج‌شنبه گذشته (۶ نوامبر/ ۱۵ آبان) خبر ارسال نامه اوباما به خامنه‌ای را منتشر کرد نوشت که رئیس جمهور آمریکا در این نامه به تشریح منافع مشترک کشورها در مقابله به تروریست‌های گروه «دولت اسلامی» (داعش سابق) پرداخته است.
بر پایه این گزارش، اوباما حدود یک ماه پیش در نامه‌ای به رهبر جمهوری اسلامی تاکید کرده که هر گونه همکاری در مقابله با تروریست‌های «دولت اسلامی» به میزان زیادی مشروط به دست یافتن ایران به یک توافق جامع هسته‌ای با قدرت‌های جهانی است.
زارعی در یادداشت خود به نقل از رسانه‌هایی که هویت‌شان مشخص نشده مدعی است، باراک اوباما در نامه به «حضرت امام خامنه‌ای» از او خواسته که «بدون در نظر گرفتن سیاست‌های آمریکا در سوریه، برای مقابله با داعش به آمریکا اجازه دهد در این رابطه نقشی داشته باشد».
ین ادعا در حالی مطرح شده که جلوگیری از پیشروی نیروهای «دولت اسلامی» در بسیاری از مناطق با پشتیبانی بمباران‌های هوایی ائتلافی بین‌المللی به رهبری آمریکا ممکن شده و ایران به همکاری با آن دعوت نشده است.
شباهت‌های سه مطلب هم‌زمان
زارعی در بخش پایانی یادداشت خود نوشت، خامنه‌ای ضمن این که دست کارشناسان را در بررسی چنین موضوع‌هایی باز می‌گذارد، به یک نکته کلیدی نیز اشاره می‌کند و آن این‌ که: «ملت ایران به آمریکا اعتماد ندارد. آنان در زیر دستکش‌های مخملین، دست‌های چدنی پنهان کرده‌اند‌.»
به عبارت دیگر نویسنده کیهان نیز مانند عراقچی در همان روزی که مذاکرات مسقط آغاز شد، بر بدبینی خامنه‌ای نسبت به آمریکا و غیرقابل اعتماد دانستن غرب توسط او تاکید می‌کند.
پیام‌های توییتری حساب کاربری منتسب به دفتر خامنه‌ای نیز به نوعی تکرار محورهای اصلی سخنان منتشر شده از معاون وزیر خارجه در گفت‌وگو با وب‌گاه این دفتر است.
در یکی از پیام‌ها با تاکید بر حمایت‌های خامنه‌ای از مذاکره‌کنندگان هسته‌ای در یک سال گذشته «خطوط قرمز» این مذاکرات از دیدگاه او در ۱۱ بند تشریح شده است.
در بند هشتم «تأمین نیاز قطعی کشور در زمینه ظرفیت غنی‌سازی به میزان ۱۹۰ هزار سو» یکی از این خطوط توصیف شده و در بند دهم تاکید می‌شود: «این مذاکرات فقط در مورد مسائل هسته‌ای است و لاغیر.»
بیشتر بخوانید: استراتژی رهبری جمهوری اسلامی برای لغو تحریم‌ها
کیهان: الان توافق نشود بهتر است
این خطوط قرمز همان‌هایی است که عراقچی هم به آن‌ها اشاره دارد و بند آخر نیز سخنی است که خامنه‌ای بارها تکرار کرده است: «تا دشمنی آمریکایی‌ها و اظهارات خصمانه‌شان درباره ایران ادامه دارد، تعامل با آن‌ها نیز هیچ وجهی ندارد.»
پیام توییتری دیگر، تصویری است از نگه داشتن پایه میز مذاکرات ایران توسط قشرهای مختلف از جمله نظامیان و کارگران که کنار آن از قول رهبر جمهوری اسلامی نوشته شده: «دیپلماسی موفق بر قدرت درونی کشور تکیه دارد.»
عراقچی در گفت‌وگو با وب‌گاه دفتر خامنه‌ای با اشاره به تعلیق موقت غنی‌سازی اورانیوم در دوران ریاست جمهوری محمد خاتمی آن را «تجربه‌ای ناموفق اما لازم» خواند.
معاون وزیر خارجه در ادامه گفت: «این تجربه موجب شد تا به مردم و خودمان ثابت شود که حقوق جمهوری اسلامی ایران، صرفاً از طریق مذاکره و همراهی با کشور‌های غربی محقق نمی‌گردد و ما پیش از هر مذاکره‌ای، ابتدا می‌بایست خود را در عرصه‌ی میدانی تثبیت نماییم.»
حسین شریعتمداری در یادداشت روز دوشنبه، ۱۹ آبان خود در روزنامه کیهان نوشت، اگر کشورهای غربی راضی به لغو فوری تمام تحریم‌ها نشوند، دست نیافتن به یک توافق جامع در مهلت تعیین شده بهتر است.
نماینده خامنه‌ای در موسسه کیهان می‌نویسد: «این توافق با توجه به مختصات کنونی آن، برای جمهوری اسلامی ایران یک «توافق بد» و برای آمریکا و متحدانش یک «توافق ایده‌آل» خواهد بود.»
کشورهای غربی یکی از پیش‌شرط‌های لغو کامل همه تحریم‌ها را اعتماد‌سازی ایران در مورد صلح‌آمیز بودن هدف فعالیت‌های هسته‌ای این کشور اعلام کرده‌اند که به مدت زمان بیشتری نیاز دارد.
دویچه وله

***

گام برداشتنِ شانه‌به‌شانه حسن روحانی در کنار علی خامنه‌ای در مسیرِ حل مسئله‌های کلیدی و تمجید و تطهیرِ مداوم ”رهبر دیکتاتور“، به‌اندازه کافی گویای این واقعیت عریان است که امکان ”تغییر“ و گذار از دیکتاتوری از طریق سیاست‌های دولت حسن روحانی و بورژوازیِ حامی آن بسیار بعید می نماید.

 

با نزدیک‌تر شدن تاریخ تعیین‌شده (۳۱ تیرماه) برای امضای توافق‌نامه هسته‌ای بین ایران و کشورهای ۵‌ به‌علاوه ۱ و با شدت گرفتنِ فشار به ایران برای گردن نهادن به شرایط سنگین‌تر، سران رژیم ولایت‌فقیه و در صدر آن‌ها علی خامنه‌ای برای لاپوشانیِ موضع بسیار ضعیف ایران در برابر آمریکا، اما درعین‌حال هموار کردن راهِ توافق‌نامه،  وارد عمل شده‌‌اند – زیرا آنچه از همان آذرماه ۱۳۹۲ به‌عنوان طرح اولیه توافق‌نامه هسته‌ای مورد توافق قرار گرفت در دنیا کم ‌نظیر است و هیچ کشوری تابه‌حال این‌چنین شرایط خفت‌آوری را به‌منظورِ استفاده از نیروی هسته‌ای نپذیرفته است. در این رابطه سخنان تند علی خامنه‌ای و حسن روحانی در مراسم افطار ”رهبر“ با مسئولان، کارگزاران و جمعی از مدیران ارشد دستگاه‌های مختلف کشوری و لشگری، در روز دوشنبه ۱۶ تیرماه توجه‌برانگیز است، زیرا این گردن‌کشی‌های توخالیِ سران ”نظام“ از ضعفِ موقعیت رژیم ولایی در دفاع از منافع ملی ایران در برابر آمریکا و متحدانش نشان دارد. واقعیت موجود این است که، رژیم ولایی در بیش از ۲سال گذشته با درکِ کاملِ این واقعیت که تحریم‌های مالی خزانه‌داریِ آمریکا بقایِ ”نظام“ را در برابر اعتراض‌های رو به رشد مردم می‌تواند با خطر های جدی روبه‌رو کند، با تائید شخص خامنه‌ای وارد مذاکرات بسیار محرمانه‌ای شده است. در این مسیرِ ‌برگشت‌ناپذیر برای رژیم ولایی، آمریکا به‌وضوح دست بالا را داشته است، زیرا اقتصاد ایران را به‌وسیله تحریم‌های مالیِ بسیار مؤثر به گروگان گرفته است. سخنان غضب‌آلود علی خامنه‌ای در روز ۱۶ تیرماه که با پیش کشیدن موهوماتِ هراسناک و آغشته به خرافه- مذهبی‌ای ‌مانند شیاطین، انس و جن و اینکه چگونه دشمن مانند ”شیطان نیز تلاش دارد با تهدید و تطمیع، دستگاه محاسباتی انسان را از کار بیندازد“، چیزی غیر از گفتمان ”رهبر“ از موضع شکست، عجز و استیصال نبود. این صحبت‌های بی محتوی فقط برای مصرف داخلی و در جهت سهل کردنِ ”نرمش قهرمانانه“ بیان می‌گردند. بی‌جهت نیست که کشورهای مذاکره‌کننده ۵‌ به‌علاوه ۱ و مخصوصاً آمریکا نسبت به این سخنان و پرخاشگری‌های خامنه‌ای کاملاً بی‌‌اعتنایی کردند و واکنشی نشان ندادند، زیرا می‌دانند که هدف اصلی این مانورهای تبلیغاتی، رژیم ولایت فقیه  و رهبر آن برای مصرف داخلی است. مدعیات علی خامنه‌ای در این سخنرانی، پیرامون مسائل فنی هسته‌ای و تأکید بر زمینه‌هایی مانند تعداد سانتریفیوژها و کشیدن خط قرمزهای بی پشتوانه در مورد ظرفیت غنی‌سازی اورانیوم تا ۱۹۰ هزار ”سو“ (واحد اندازه‌گیری برای جداسازی اورانیوم) برای سال‌های آینده، بحثی فرعی و کاملاً انحرافی است. تأکید خامنه‌ای بر اینکه او نگران اورانیوم لازم برای تأسیسات وسیع‌تر پروژه‌های نیروی هسته‌ای در آینده است، آن‌هم برای کشوری که اقتصاد آن ورشکسته است و برای مدت‌های مدیدی کاملاً دراسارت تحریم‌های دخالت‌جویانه آمریکا باقی خواهد ماند – بحثی است برای انحراف افکار عمومی و نامربوط نسبت به شرایط کنونی و دغدغه‌های اقتصاد بحران‌زده ایران. اصولاً برای کشور عقب‌مانده‌ای مانند ایران که مشکل اقتصادی آن کمبود انرژی نیست و دارای منابع انرژی عظیم نفت- گاز و امکان‌های وسیع برای تولید انرژیِ تجدیدپذیراست، دسترسی به برق هسته‌ای به‌میزانی بالا، دغدغه آن نمی‌تواند باشد. علی خامنه‌ای در این سخنرانی خالی از محتوی واقع بینانه در مورد کم‌اهمیت بودنِ تحریم‌ها و اینکه می‌توان با ”اقتصاد مقاومتی“ (یعنی در واقع همان سیاست های فاجعه بار اقتصادی گذشته) با تحریم‌ها به‌مبارزه برخاست داد سخن داد. نکته جالب اینکه روحانی، به عنوان رئیس جمهوری دولتی که در ماه های اخیر مرتباً از دشواری های اقتصادی ایران و عدم توان دولت در حل سریع این شرایط فاجعه بار داد سخن داده است در راستای فرمان بری بی چون چرا از مواضع رهبر رژیم، در همین جلسه از جمله می گوید:   ”دیوار ”ایران هراسی“ و ”بهانه‌جویی“‌های جبهه استکبار فروریخته است…. در دیواره تحریم‌های ظالمانه شکاف غیرقابل ترمیمی به‌وجود آمده است. …” او تأکید می‌کند:  ”جمهوری اسلامی با منطق و استدلال در مذاکرات هسته‌ای حاضر شده و ذره‌ای از حقوق ملت عقب‌نشینی نخواهد کرد، و در کنار حق مسلم ملت در عرصه فناوری صلح‌آمیز هسته‌ای به دنبال استیفای حق دسترسی ملت به بازار سرمایه و فناوری نیز است.” در این مهمانی افطار، مدحِ علی خامنه‌ای و تقدیر از نقش ”رهبر“ از سوی حسن روحانی، مدحِ کسی که مسئول اصلی وضع وخیم کنونی کشور است، تنها به عرصه مناقشه‌های هسته‌ای محدود نیست. او می‌گوید: ”دولت مهم‌ترین وظیفه خود را وظیفه فرهنگی و همچنین اجرای سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی می‌داند بخصوص در سالی که به نام ”فرهنگ و اقتصاد“ نام‌گذاری شده است.”
از آقای روحانی که اصرار به شفافیت دارد و مدعی راست‌گویی به ملت است، باید پرسید چطور و چگونه اقتصاد به‌غایت غیر تولیدی، وارداتی و رانتی متکی به دلار که عملاً فضای تنفس سرمایه‌های تولیدِ ملی را گرفته است می‌تواند در برابر تحریم‌ها ”مقاومت“ کند؟ باید گفت و افشا کرد که رئیس‌جمهور کشور ما محکم و عامدانه در کنار ”رهبری“ ایستاده است و همان خدعه‌گری علی خامنه‌ای را با زبانی تکنوکرات‌مآب [فن‌سالارمآب] و با ”اعتدال و تدبیر“ تکرار می‌کند.
ساده‌لوحانه خواهد بود اگر تصور شود مذاکرات محرمانه بین نمایندگان عالی‌رتبه آمریکا و رژیم ولایی در طول دو سال گذشته تنها پیرامون مسئله هسته‌ای بوده است. مناقشه هسته‌ای و داستان‌سرایی درباره امکان ساخت سلاح اتمی به‌وسیله ایران، برخلاف هیاهو و سروصدای تبلیغاتی آن، خطر و تهدیدی اساسی برای منافع آمریکا نبوده است. برای آمریکا نفوذ رژیم ولایی در منطقه خاورمیانه و رسیدن به تعامل با آن در چارچوبِ ”طرح خاورمیانه نوین“ مسئله اصلی است.
واضح است که امضایِ توافق‌نامه هسته‌ای و برطرف شدن یکی از موارد کاملاً غیرضروریِ رویاروییِ آمریکا با امنیت مردم و کشور ما امری مثبت است که مورد تائید نیروهای مترقی و مردمی است. اما امضایِ توافق‌نامه نهایی هسته‌ای امری نیست جز اتمام مرحله اول و آغازِ مرحله بعدی، یعنی تعامل آمریکا با رژیم ولایی در چارچوبِ بازچینی سیاست آمریکا در منطقه خاورمیانه که می‌تواند دوام دستگاه ولایی و ابقای رژیم دیکتاتوری را برای آن به‌ارمغان آورد، مشروط بر اینکه موضع‌گیری‌های رژیم ولایی در منطقه با ”طرح خاورمیانه نوین“ هماهنگ باشند.
لزوم همکاری میان آمریکا و رژیم در مورد مسئله‌های حاد سیاسی و نظامی منطقه بارها از جانب سیاستمداران هر دو طرف مطرح شده است و اتفاقاً در افغانستان، در مقابله با طالبان، شواهد انکارناپذیری در رابطه با همکاری مستقیم دو طرف [رژیم ولایی و آمریکا] وجود دارد. در حال حاضر نیز از حضور هم‌زمانِ نیروهای آمریکا و سپاه پاسداران در عراق برای مقابله با داعش شواهد گوناگونی وجود دارند.  رژیم ولایت‌فقیه، در چند سال گذشته، از یک سو با اتخاذ سیاست‌های خارجی‌ای ماجراجویانه در برابر کشورهای امپریالیستی و همین‌طور تبدیل اقتصاد ایران به اقتصادی وارداتی، غیر تولیدی، تک‌محصولی [صادرات نفت] و کاملاً متکی به دلار، درعمل حاکمیت ملی کشور را به هدفی آسان برای تحریم‌های خزانه‌داری آمریکا تبدیل کرد و از سوی دیگر، با بیش از دو دهه اجرایِ تعدیل‌های اقتصادی بنا بر نسخه‌های نو لیبرالیستی صندوق پول بین‌المللی، اقتصاد ملی کشور را به لقمه‌یی چرب‌ونرم برای سرمایه‌های کلان کشورهای امپریالیستی تبدیل کرد. می‌توان گفت که اقتصاد ملی ایران  کَت‌بسته در اختیار سرمایه انحصاری قرارگرفته است و این در عمل یعنی امکان تأثیرگذاریِ دخالت‌جویانه آمریکا در شئون اساسی اقتصادی و سیاسی کشورمان. واقعیت این است که با به اسارت درآمدنِ اقتصاد ملی کشورمان به‌وسیله تحریم‌های مالی خزانه‌داری ایالات متحد برای مدت‌ها آمریکا برای تأثیرگذاری بر توازن نیروها در درونِ ایران و همین‌طور برای هدایتِ نقش رژیم ولایی در منطقه در جهت سیاست‌های کلان و منافع آمریکا، اهرم‌های لازم را به دست آورده است. تعدیل‌های اقتصادی نولیبرالی در ایران و همچنین همسویی سران رژیم با مبلغان و هوادارانِ ”اقتصاد آزاد“، مدت‌ها است که زمینه لازمِ اثرگذاریِ اقتصادی سرمایه‌های کشورهای امپریالیستی را به‌وسیله پیوندِ کاملِ سرمایه‌های کلان تجاری و مالی ایران با سرمایه‌داری جهانی فراهم کرده است. حاصل این روند، در بهترین وجهِ آن، رشدِ ناموزونِ اقتصادی وابسته بر اساس منافع سرمایه‌های کلان و اجرایِ هرچه پردامنه‌تر الگوی اقتصادی‌ای است که در آن برای کسب هرچه بیشتر سودِ خصوصی، از ارزش نیروی کار کاسته می‌شود و درنتیجه آن، قشرهای زحمتکش و طبقه کارگر (اکثریت مردم) از حقوق صنفی و اجتماعی دوچار محرومیت بیشتر خواهند شد. به‌عبارت‌دیگر، نه‌فقط بی‌عدالتی اجتماعی موجود شدت پیدا می‌کند، بلکه پی‌ریزی و رشدِ مبانیِ دموکراسی که به‌طورِمستقیم در پیوندِ ارگانیک با آزادی‌های صنفی و اجتماعی قرار دارد، دشوار می‌گردد.
‌توجه‌برانگیز این است که، بخشی از اصلاح‌طلبان و بخش‌هایی از اپوزیسیون سابق- که تا همین سال‌های اخیر خود را در مقام پیکارگران خط مقدم مبارزه در راه برقراری ”دموکراسی“ و ”جمهوری“ معرفی می‌کردند- حالا مدعی‌اند که ”تغییر“ به‌وسیله حسن روحانی امکان‌پذیر است، یعنی به‌وسیله کسی که شانه‌به‌شانه در کنار دیکتاتور ایستاده است و او را تقدیر و تطهیر می‌کند. تعهدِ این‌گونه جریان‌ها به دموکراسی همیشه سؤال‌برانگیز بوده است. آنان با هواداری از اقتصادِ نولیبرال عملاً عدالت اجتماعی را نفی کرده‌اند و با نفوذِ آمریکا در شئونِ اقتصادی و سیاسی ایران هم مشکلی ندارند، زیرا مقوله امپریالیسم و موجودیتِ عینی آن را رد می‌کنند و آن را زاییده ذهن و تفکرِ ”چپِ سنتی“[بخوان حزب توده ایران] می‌دانند! همین‌طور قابل‌توجه است که برخی فعالان و جریان‌های سیاسی با کارنامه مبارزاتی‌ای چپ، چگونه می‌توانند با انرژی فکری‌ای فراوان برای ارائه تعریفی تازه از چپ، انقلاب، سوسیالیسم و دموکراسی وقت صرف کنند، اما چگونه نمی‌توانند تعریفی علمی همراه با تحلیل از دموکراسی و عدالت اجتماعی، منطبق با شرایط کشور ما، و ربطِ‌ آن‌ها به برنامه‌های اقتصادی دولت روحانی ارائه کنند؟
حزب توده ایران معتقد است که پیرایشِ روبنایِ سیاسی بعد از مهندسیِ موفق انتخابات برای پیروز اعلام کردنِ حسن روحانی و درپیِ آن، فرادستیِ جناح‌های هوادار نولیبرالیسم، با فرایندِ طولانی‌مدتِ‌ مذاکرات محرمانه با آمریکا و تأثیرِ ‌تحریم‌های مداخله‌جویانه و ویرانگر آمریکا بی‌ارتباط نبوده است، به‌خصوص اینکه آمریکا تنها راهِ برون‌رفت از رکودِ عمیق اقتصادی را ادامه اجرایِ نسخه‌های صندوق بین‌المللی پول اعلام کرده است که محورِ آن ”ثروت سازی“ کلان به‌وسیله سرمایه‌های خصوصی است. ازاین‌روی، تداوم دیکتاتوری- البته با ظاهری مناسب‌تر- برای سرکوب نیروهای اجتماعی مرتبط با کار و زحمت، برای بورژوازیِ حامی دولت روحانی نیز ضروری است. بنابراین، گذر از دیکتاتوری به‌سوی آزادی، نه‌تنها در دستورکار دولت حسن روحانی و هوادارانِ پرسروصدای آن نیست، بلکه  دغدغه‌‌شان بزک کردنِ چهره کریه دیکتاتوری ولایی برای حفظ بخش‌هایی از پایگاه اجتماعی‌ آنان است که در مهندسی انتخابات ۱۳۹۲ به امیدهای‌شان در این مورد دامن زده است.
حزب توده ایران معتقد است که شرایط سیاسی همراه با سرکوبگری در کشورمان، در کنارِ اقتصاد سیاسی‌ای به‌غایت ناعادلانه و تداوم آن به‌وسیله دولت یازدهم برای محافظت از منافع سرمایه‌های کلان و ثروت سالاری و رابطه ارگانیک آن با حرکت‌های پشت پرده دیپلماتیک برای تداوم ”نظام“، زمینه‌های لازم برای درک و تحلیلِ علمی اوضاع و ارائه برنامه‌یی مشخص برای گذار از دیکتاتوری را برای هر نیروی فعال مترقیِ مردمی فراهم می‌آورد و لزومی به فلسفه‌بافی در مورد اینکه ”چپ و یا سوسیالیسم چیست“ نیست. همین‌طور تا آنجا که به نیروهای لیبرال و برخی اصلاح‌طلبان مربوط می‌شود، گام برداشتنِ شانه‌به‌شانه حسن روحانی در کنار علی خامنه‌ای در مسیرِ حل مسئله‌های کلیدی و تمجید و تطهیرِ مداوم ”رهبر دیکتاتور“، به‌اندازه کافی گویای این واقعیت عریان است که امکان ”تغییر“ و گذار از دیکتاتوری از طریق سیاست‌های دولت حسن روحانی و بورژوازیِ حامی آن بسیار بعید می نماید. این نوع حرکت‌های سیاسی ”دموکراسی‌خواهیِ“ متناقض، یعنی هواداری از جریانی حکومتی که به‌شیوه‌یی غیردموکراتیک به قدرت رسیده است و نه‌تنها دیکتاتور را تحمل می‌کند، بلکه او را تقدیر و تطهیر هم می‌کند، با مبانی و سنت‌های آزادی‌‌خواهان گرایش‌های لیبرالیسم سیاسی و اصلاح‌طلبی در تضاد است، بر همین سیاق است انشاءنویسی با جمله‌هایی تکراری و تیترهایی بی‌سروته و ردیف کردنِ واژه‌های ”چپ“، ”دموکراتیک“، ”سنتی“، همگی، به‌نوعی چوب لایِ چرخِ جنبش مردمی گذاشتن در مبارزه‌اش با دیکتاتوری و برای دستیابی به دموکراسی است.

به نقل از ”نامه مردم“ ۹۵۱، ۲۳ تیرماه ۱۳۹۳

Print Friendly, PDF & Email
نمایش بیشتر
دکمه بازگشت به بالا