گوناگون

نرخ بیکاری چیست و چگونه محاسبه می‌شود؟

نرخ بی‌کاری به نسبت جمعیت بی‌کار به کل جمعیت فعال گفته می‌شود. جمعیت فعال (active)، بنا به تعریف کنفرانس بین‌المللى آمار‌شناسان، مرکب از افرادى است متشکل از زنان و مردان که نیروى آماده‌اى را براى تولید کالا‌ها و خدمات تشکیل مى‌دهند…

تفاوت روش محاسبه نرخ بیکاری در ایران و جهان نرخ بیکاری در ایران چگونه پایین آمد؟

بنا به این تعریف، «جمعیت فعال»، افرادى را در برمى‌گیرد که از لحاظ اقتصادى داراى فعالیت سودمند هستند و به تولید ثروت و خدمات اقتصادى مى‌پردازند.

این تعریف، در عین حال کارمندان، ارتشیان، کارکنان خانوادگى بدون مزد، اشخاصى که براى مزد و یا سود کار مى‌کنند؛ و همچنین بیکاران در جستجوى کار، بیماران و اشخاصى را که براى مزد یا سود کار مى‌کنند در برمى‌گیرد.

این تعریف از جمعیت فعال، درمقابل، شامل کودکان، زنان خانه‌دار، دانش‌آموزان و دانشجویان (محصلان)، بازنشتگان، سپاهیان وظیفه، اجاره‌بگیران، بهره‌کشان، زندانیان و کسانى که معاش آن‌ها یکسره به‌عهده دیگران است، نمى‌شود.

اما مرکز آمار ایران تعریف دیگری را از جمعیت شاغل در ایران ارئه می‌دهد. طبق تعریف این مرکز، جمعیت شاغل عبارت است از تمامی اعضای‌ ۱۰ ساله‌ و بیشتر خانوار‌ها که‌ در هفت‌ روز قبل‌ از مراجعه‌ مأمور آمارگیری‌ شاغل‌ و یا بیکار بوده‌اند.

همچنین تمام افراد ۱۰ ساله و بیشتر که در طول هفته مرجع، طبق تعریف کار، «حداقل یک ساعت» کار کرده و یا بنا به دلایلی به‌طور موقت کار را ترک کرده باشند، شاغل محسوب می‌شوند.

شاغلان به‌طورعمده شامل دو گروه «مزد و حقوق‌بگیران» و «خوداشتغالان» می‌شوند. ترک موقت کار در هفته مرجع با داشتن پیوند رسمی شغلی، برای مزد و حقوق‌بگیران و تداوم کسب و کار برای خوداشتغالان، به‌عنوان اشتغال محسوب می‌شود.

همچنین در این تعریف و بر خلاف استانداردهای جهانی آمده است: «محصلان، خانه‌داران و دارندگان درآمد بدون کار (بازنشتگان)، چنان‌چه شاغل و یا بیکار نیز بوده‌اند، «فعال اقتصادی» محسوب می‌شوند»

با این تعریف متفاوت از جمعیت شاغل جامعه است که وضعیت بیکاری در ایران و نرخ آن فاصلهٔ بسیار کمی با کشورهای آمریکا و بریتانیا، بلژیک و هلند پیدا می‌کند و نرخ بیکاری ایران طبق آمار کمتر از حوزهٔ یورو و فرانسه نشان داده می‌شود.

به عبارت دیگر کاهش نرخ بیکاری در ایران و به روایت آمار مرکز آمار ایران، بیش از آنکه در نتیجه رشد اشتغال باشد، محصول بازتعریف مفاهیم است.

بر طبق تعریف‌های ارائه شده، از سویی افرادی که در طول هفته فقط یک ساعت کار می‌کنند جزو جمعیت شاغل به حساب می‌آیند و در نتیجه صورت کسر محاسباتی نرخ بیکاری (جمعیت بیکار) کم می‌شود.

و از سوی دیگر محصلان (دانش آموزان و دانشجویان)، زنان خانه دار، سربازان و کسانی که درآمد بدون شغل دارند (بازنسشتگان) را بر خلاف استاندارد جهانی جزو جمعیت فعال اقتصادی به شمار می‌آورند و مخرج کسر محاسباتی نرخ بیکاری زیاد می‌شود.

بنابراین ما در محاسبه نرخ بیکاری (نسبت جمعیت بی‌کار به کل جمعیت فعال) با کسری روبرو هستیم که صورت آن کم تر از حد واقعی و مخرج آن بیشتر از میزان واقعی است و در نتیجه کل کسر که معرف نرخ بیکاری است میزان کمتری را نسبت به واقعیت نشان می‌دهد.

تامین ۲۴: خسرو صادقی بروجنی

Print Friendly, PDF & Email
نمایش بیشتر
دکمه بازگشت به بالا