یادمان و رویدادها

پیشگامان جنبش زنان ایران ؛ روشنک نوعدوست

روشنک نوعدوست چهره برجسته نخستین نسل مبارزان جنبش زنان و از پیشگامان این جنبش در میهن ماست …

روشنک در سال ۱۲۷۷ در رشت به دنیا آمد. پدرش پزشکی روشنفکر بود. او در کودکی ابتدا نزد پدر درس خواند و سپس زبانهای عربی و فرانسه را آموخت.روشنک نوعدوست در ۱۲۹۷ مدرسه‌ای با ۳ کلاس برای زنان و دختران در رشت تاسیس کرد. این اقدام در ان روزگار کم سابقه و بسیار مترقی بود .

روشنک نوعدوست مانند بسیاری از مردان و زنان آزادیخواه و میهن پرست پس تحول های انقلاب مشروطیت راه مبارزه برای رهایی و سربلندی میهن و عدالت اجتماعی را برگزید .

تاسیس و فعالیت حزب کمونیست ایران – سلف حزب توده ایران – تاثیر ژرف در جامعه ان روز ایران داشت .

روشنک نوعدوست بعد از تشکیل نخستین کنگره حزب کمونیست ایران در بندر انزلی (۱۲۹۹)، با تعدادی از زنان رشت جمعیت پیک سعادت نسوان را برای پی‌گیری حقوق سیاسی و اجتماعی زنان تاسیس کرد و به تاسیس مدرسه دخترانه، کلاس‌های صنایع دست‌دوزی، کتابخانه، برپایی تئاتر و سخنرانی برای زنان پرداختند.

موسسان اولیه انجمن عبارت بودند از: روشنک نوعدوست، جمیله صدیقی، سکینه شبرنگ، و اورانوس پاریاب و شوکت روستا. بعدها جمیله صدیقی و شوکت روستا در حکومت رضاشاه به چهار سال زندان محکوم شدند.

آنان نشریه پیک سعادت نسوان را نیز منتشر می‌کردند که روشنک نوعدوست صاحب امتیاز آن بود . نشریه «پیک سعادت نسوان» نخستین نشریه چپ در ایران بود و از حقوق سیاسی و اجتماعی زنان دفاع میکرد .

نقش جمعیت پیک سعادت نسوان در تاریخ مبارزات میهن ما برجسته و ماندگار است . این انجمن نیز مانند سایر سازمان ها و نهادهای مردمی توسطه دیکتاتوری رضا خان مورد یورش قرار گرفت و بسته شد .

دردوران فعالیت جمعیت پیک سعادت نسوان,مدرسه ی سعادت نسوان محل دانش اندوزی و آشنایی زنان با عرصه های مختلف زندگی سیاسی -اجتماعی -فرهنگی و علمی بود .

روشنک نوعدوست در سالهای آخر زندگی مدرسه ی سعادت نسوان را به وزارت فرهنگ واگذار نمود و وزارت فرهنگ نام این مدرسه را به «روشنک» تغییر داد.

روشنک نوعدوست یکی از چهره های شناخته شده زنان مبارز ایرانی است که تاثیر شگرف تلاش های بی وقفه اش بر روند پیشرفت زنان و دختران گیلانی و ایرانی غیر قابل انکار است. زمانی که روشنک دومین مدرسه دخترانه رشت را تاسیس می کرد، حدود یک دهه از تاسیس نخستین مدرسه دخترانه تهران می گذشت.
پس از انقلاب و تاسیس جمهوری اسلامی و تحکیم موقعیت واپس گرایان ؛ متاسفانه نام مدرسه ی روشنک تغییر یافت و اعتراض های رسمی خویشان روشنک نوعدوست به این تغییرنام و نامه نگاری آنان به اداره ی فرهنگ (نام پیشین وزارت آموزش و پرورش) فایده ای نداشت.

از پایان زندگی روشنک نوع‌دوست اطلاعی در دست نیست. در برخی منابع آمده است , روشنک بیماری های گوناگونی داشت و در بهار سال ۱۳۳۸ ( در برخی منابع ١٣٣۶) برای معالجه به تهران آمد. خواهرش ملوک و فرزندانش او را در این سفر یاری کردند. متاسفانه بیماری او درمان نشد و روشنک پس از ۵٩ سال عمر پر بار خود در راه ارتقای دانش و آگاهی زنان در سال ١٣٣۶خورشیدی در بیمارستان درگذشت.

مراسم بزرگداشت روشنک نوعدوست در تهران بدون تشریفات مذهبی و با سخنرانی یکی از دانش آموختگان دانشگاه تهران درباره ی روشنک نوعدوست برگزار شد. این دانش آموخته که بعدا خود استاد دانشگاه شد، همان مرد جوانی بود که سالها پیش به رشت رفته بود تا زن بگیرد و روشنک او را تشویق کرده بود که به تحصیلات عالیه بپردازد.

مجلس ترحیم روشنک نوعدوست در مسجدی در شهر رشت برگزار شد. نکته ی جالب اینکه از آنجایی که روشنک در شهر رشت به عنوان یک فرد چپی – توده ای – معروف بود، روحانیون شهر می خواستند او را بایکوت کنند. اما فرهنگیان شهر از این امر عصبانی شده و به روحانیون فشار آوردند و از آنها خواستند که برجسته ترین روحانی شهر در مسجد در رثای روشنک نوعدوست صحبت کند. موضوع دیگر تنش میان فرهنگیان و روحانیون این بود که روحانیون نمی پذیرفتند که فرهنگیان با کفش وارد مسجد شوند و می گفتند ما در مسجد میز وصندلی نداریم و همه روی فرش می نشینند. ولی بالاخره داخل مسجد را صندلی چیدند و یکی از بهترین واعظین شهر رشت در این مراسم سخنرانی کرد.

آرامگاه روشنک نوعدوست در ابن بابویه تهران است.
مطلب رسیده

Print Friendly, PDF & Email
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا