یادمان و رویدادها

حیاتقلی فرزانه، مبارزی از نسل اوّل سندیکالیست‌های ایران

اتحاد کارگر با انتشار مطالبی تحت عنوان نام‌های نازدودنی، ضمن گرامیداشت خاطره مبارزان به نام و گمنام جنبش سندیکایی میهن ما، کوشیده است روح انقلابی و سنت‌های درخشان جنبش کارگری را در قالب نام مبارزان آن به نسل جدید فعالان سندیکایی و کارگران جوان معرفی نماید. در ادامه این رشته مطالب به معرفی یکی از قهرمانان گمنام طبقه کارگر، رفیق توده ای حیاتقلی فرزانه، سندیکالیست پیش کسوت می‌پردازیم.

حیاتقلی فرزانه، مبارزی از نسل اوّل سندیکالیست‌های ایران

در صف‌های جنبش سندیکایی کارگران میهن ما، مبارزان دلاوری وجود دارند که در خصوص زندگی آنان کمترین اطلاعات در دست است. کارگر قهرمان توده ای، رفیق حیاتقلی فرزانه از زمره این فعالین گمنام به شمار می‌آید. او مبارزه در صف‌های جنبش سندیکایی را در سال‌های دور یعنی، دوران دشوار و خفقان جنبش کارگری و سندیکایی در دوران رضاخان سال‌های ۱۳۰۴- ۱۳۰۰ آغاز کرده بود.

پیش از یورش حکومت رضاخان به جنبش کارگری، در سال‌های ۱۲۹۹ – ۱۲۹۷ جنبش سندیکایی در برخی مناطق کشور از جمله تهران گسترش قابل توجهی پیدا کرد. اتحادیه‌ها و سندیکاهای آن دوران فقط در تهران به ۱۵ عدد می‌رسید. با کودتای ۱۲۹۹ که با برنامه استعمار انگلیس در ایران به اجرا درآمد، سرکوب‌ها آغاز و فعالیت سندیکاها و اتحادیه‌های کارگری مورد پیگرد قرار گرفته و غیر قانونی اعلام شد. اوج این سرکوب‌ها در فاصله سال‌های ۱۳۱۰-۱۳۰۴ بود که قانون سیاه فعالیت اشتراکی به تصویب رسید. در این دوران فعالین جنبش کارگری و سندیکایی علی‌رغم پیگرد و سرکوب به مبارزه خود ادامه داده و با استفاده از همه گونه امکانات در زنده نگاه داشتن آرمان و سنت‌های این جنبش تلاش می‌کردند.

رفیق شهید حیاتقلی فرزانه از زمره مبارزان چنین دورانی است. او از دوران جوانی به کار در کارگاه‌های مختلف مشغول شد و پس از چندی در صنعت نفت به عنوان کارگر پالایشگاه به استخدام شرکت نفت انگلیس درآمد. خیلی زود با مبارزان حزب کمونیست ایران (سلف حزب توده ایران) آشنا شد و در مکتب آن درس مبارزه را آموخت. وی از زمره فعالان کارگری نفت بود که پس از آشنایی با علی امید و یاران او، فعالیت سندیکایی را آغاز کرد و در سازماندهی حرکات اعتراضی واعتصاب‌ها نقش بارزی داشت.

با سقوط دیکتاتوری رضا خان، رفیق حیاتقلی فرزانه به صفوف حزب پُر افتخار طبقه کارگر ایران ـ حزب توده ایران پیوست و پیکار خود برای سعادت زحمتکشان را ادامه داد. او در تشکیل سندیکای کارگران نفت خوزستان همراه با رفقای قهرمان علی امید، منوچهر مصلح و رمضان کاوه همکاری مؤثری نمود. بعلاوه او از نخستین کادرها و مسئولان شورای متحده مرکزی اتحادیه کارگران و زحمتکشان ایران بود.

در نخستین سال‌های پس از سقوط رضاخان یعنی در زمان جنگ علیه فاشیسم فعالیت سندیکایی او و یارانش مطابق رهنمودهای حزب طبقه کارگر، حزب پُر افتخار تودۀ ایران در ارتباط با جنبش عمومی خلق و نبرد تاریخی علیه فاشیسم بود. پس از پیروزی اتحاد شوروی و متفقین، سازماندهی اعتصاب و مبارزه جانانه برای تأمین منافع کارگران بویژه کارگران صنایع نفت در اولویت او و یارانش قرار داشت. این مبارزه‌ای علیه سلطه شوم انگلیس بر نفت ایران و در جهت تأمین حاکمیت و استقلال ملی ایران نیز محسوب می‌گردید. رفیق شهید حیاتقلی فرزانه از زمره کادرهای سندیکایی بود که در سازماندهی اعتصاب شش روزه، یک هزار نفری کارگران نفت در خرداد سال ۱۳۲۴ در نفت کرمانشاه و اعتصاب بزرگ و پُرشکوه، بیش از ۱۰ هزار کارگر نفت در آغاجاری در سال ۱۳۲۵ فعال بود. این اعتصاب از اهمیت حیاتی برای جنبش ملی و ضد امپریالیستی ایران در دهه بیست و قوام و شکل‌گیری جنبش ملی شدن صنعت نفت برخوردار بود. این اعتصاب تاریخی نقش طبقه کارگر به عنوان ستون فقرات مبارزات سراسری و عمومی خلق را در تاریخ معاصر میهن ما ثابت می‌کند.

یکی دیگر از جنبه‌های به یاد ماندنی مبارزه این کارگر قهرمان توده ای و سندیکالیست مجرب و توانا، شرکت در سازماندهی اعتصاب بزرگ وپُرشکوه کارگران سراسر استان خوزستان در تیر ماه سال ۱۳۲۵ است. او از سازمانگران اصلی اعتصاب پالایشگاه آبادان در تیرماه سال ۱۳۲۵ بود که به مدت ۳ روز ادامه داشت و در جریان آن با حمله نیروهای نظامی و عمال انگلیس، در کنار دیگر کارگران به شهادت رسید. در این اعتصاب بر اثر حمله اوباش مسلح وابسته به فئودال ها، روحانیون و شرکت نفت انگلیس در کنار واحدهای نظامی ارتش شاه، ۵ کارگر از جمله رفیق شهید حیاتقلی فرزانه به شهادت رسیدند و ۱۶۵ کارگر دیگر زخمی شدند.

رفیق کارگر توده ای حیاتقلی فرزانه از زمره قهرمانان گمنام و پیش‌کسوتان ارجمند جنبش کارگری و سندیکایی میهن ماست. نام عزیز او با غرور و افتخار در تاریخ جنبش کارگری و انقلابی ایران حک شده است. از او بیاموزیم و راه او را برای سعادت زحمتکشان و بهروزی محرومان ادامه دهیم!

او نمونه ارزنده‌ای از یک کارگر پیشرو و سندیکالیست آگاه است!

__________________

تصییح و پوزش: در شماره پیشین نام‌های نازدودنی پیرامون زندگی رفیق شهید برات علی بزدوده، یک اشتباه چاپی رخ داده بود که بدین وسیله تصییح میشود. “سرانجام در ۱۷ آذر ماه ۱۳۲۳، یعنی هنگامیکه او جوانی ۲۳ ساله بود”، که صحیح آن “جوانی ۱۹ ساله بود.”

اتحاد کارگر

Print Friendly, PDF & Email
نمایش بیشتر
دکمه بازگشت به بالا