بین‌المللیچرخان

تجارت آزاد، یعنی تضمینی برای ثروت ملل؟

برگردان: واحد مشیر: اینکه تجارت آزاد “ضامن ثروت ملل” خواهد بود، بواقع منافع و سودجوئی کنسرنهای بزرگ برای انطباق با شرایط جدید، یعنی در ارتباط با سازمان تجارت جهانی که ۱۶۰ کشور عضو خود را به نظریه تجارت آزاد مرتبط می‌سازد.

تاریخ «تجارت آزاد»

بر اساس برخی منابع تاریخی، اولین بار در قرن ۱۴ ( ۱۳۵۳ میلادی)، بریتانیا و پرتغال در تجارت آزاد دوجانبه برای بازرگانان و سوداگران به توافق رسیدند. یکی از منابع اصلی درآمد که عمل میکرد، گرفتن پول در هر پل، در هر دروازه و تصویب گمرکی بر کالاها بود. از قرن ۱۶ به ۱۸ در نخستین کشورهای صنعتی اروپا، بازرگانی و سوداگری Merkantilismus، سیاست اقتصادی را تعیین میکرد. هدف از تلاش آن کشورها، گسترش قدرت سیاسی و نظامی از طریق راه یابی و نفوذ شرکتهای داخلی و کاهش واردات کالا مطابق با سیاست گمرکی خود بود. در اواخر قرن ۱۸ نظریه اقتصاد کلاسیک سوداگری Merkantilismus توسط اقتصاددان اسکاتلندی آدام اسمیت مطرح گردید. دیوید ریکاردو مفاهیم اسمیت را توسعه داده معتقد بود که: حتی اگر کشوری هزینه های تولید تمام محصولات واجد شرایطش هم پایین‌تر از کشور دیگر باشد تجارت بین دو کشور مفید خواهد بود. هر کشوری میتواند تولیدش را بر کالاهائی متمرکز کند که محصول ارزانتری نسبت به دیگران داشته و در مجموع از طریق تولید و مبادله افزایش کالا قابل دسترس باشد. اگر از هزینه یک کالا در برابر محصول پایین‌تر شرکای دیگر تجاری خود چشم پوشی شود، سودمندی اقتصادی آن بیشتر میگردد. ریکاردو تجارت آزاد را سهیم کردن همه در سود دانسته بود. اما واقعیت تا امروز نشان داد که «تجارت آزاد» تنها در نیرومند ترین اقتصادها مورد استفاده قرار گرفت. آدام اسمیت و دیوید ریکاردو اقتصاددانان انگلیسی، پایه‌های تئوری تجارت آزاد را گذاشتند. تجارت آزاد که چندین دهه تنها بصورت تئوری باقی‌مانده بود، توسعه سرمایه داری و ظهور بازار جهانی سرمایه داری را ترویج میکند. نخستین بار جنبش تجارت آزاد خود را در انگلستان قرن نوزدهم با اتحادیه لغو قانون ضد غله جنبش صنعتکاران در برابر تعرفه غله توسعه داد. اولین موفقیت لغو اعمال کنترل و عوارض واردات انگلستان در سالهای ۱۸۴۹ و۱۸۴۶ بر غلات بود. پادشاهی ای که در قرنهای ۱۸ و ۱۹ از نظر تکنیک و فن آوری از ملتهای دیگر پیشرفته تر بود، در سال ۱۸۴۸ تعرفه کالاهای مختلف گمرکی ۱۱۴۶ و در ۱۸۶۰ تنها ۴۸ مورد آن افزایش داشت. نخستین قرارداد بین‌المللی در سال ۱۸۶۰ بین انگلستان و فرانسه منعقد گردید که اصل سودآوری طرفین در ماده پنجم قرارداد برجسته گردید.

برای جبران فاصله و حمایت از صنایع و تولیدات خود در برابر سایر کشورهای اروپایی و نیز آمریکا، مدت های طولانی جهت کالاهای وارداتی، تعرفه گمرکی را وضع و یا مانند بحران اقتصادی و سیاسی امپراطوری آلمان در سال ۱۸۷۶، مجدداً ترتیباتی مطابق قوانین تجارت آزاد ایجاد نمودند. اتحادیه گمرک آلمان در ۱۸۳۴ با لغو عوارض گمرکی، به دولت های آلمان (امروزه ایالت ها) خدمت نمود، ولی بر پایه شرایط ۱۸۷۱ امپراطوری. این پیمانهای گمرکی عمدتا در خدمت نیرومندترین مناطق اقتصادی آلمان یعنی پروس و زاکسن قرار گرفت. در آمریکا نیز عوارض گمرکی افزایش داشت که بطور متوسط بین ۳۵ و ۵۰ درصد بود، حتی از سال ۱۸۲۰ تا جنگ جهانی دوم. از ۱۹۵۰ بصورت پیوسته کاهش یافت. ایالات متحده آمریکا عوارض گمرکی را زمانی وضع نمود که قدرت پیشرو اقتصاد جهان گردید و دیگر ترسی از رقابت نداشت. هنگامی موفق به تسخیر بازارهای جدید شد که قلمرو خود را به ایجاد مستعمرات گسترش داد، پس از آن بود که “تجارت آزاد” از طریق قدرت های اروپایی به ویژه انگلستان و توسط آمریکا، اغلب با استفاده از نیروی نظامی اجرا گردید. انگلستان در دو جنگ تریاک ۱۸۶۰-۱۸۳۹چین را به باز کردن بازارهای تریاک هند وادار نمود. چین در یک زمان کوتاهی نیمه مستعمره اروپا بود. در ۱۸۵۳ آمریکا بنادر ژاپن را با فشار و خشونت برای تجارت و بستن پیمانهای نامتناسب با ژاپن گشود. همچنین انحصار بازرگانی کمپانی هند شرقی انگلیس را لغو کرده بواسطه آن از ۱۸۳۳ تحت لوای تجارت آزاد به تقویت وابستگی و استعمار هند کمک نمود. اینکه تجارت آزاد “ضامن ثروت ملل” خواهد بود، بواقع منافع و سودجوئی کنسرنهای بزرگ برای انطباق با شرایط جدید، یعنی در ارتباط با سازمان تجارت جهانی که ۱۶۰ کشور عضو خود را به نظریه تجارت آزاد مرتبط می‌سازد. چین (از سال ۲۰۰۱ عضو)، هند، برزیل و کشورهای دیگر، اجازه نمیدهند همه چیز بمدت طولانی از طریق کشورهای پیشرفته صنعتی سرمایه داری دیکته شوند. این را سیاست تجاری و منافع فراوان توسعه طلبانه و اجرای توافقات چند جانبه مانند توافقنامه تجارت آزاد کشورهای آتلانتیک شمالی، نفتا از سال ۱۹۹۴ مابین کشورهای آمریکا، کانادا و مکزیک، به نتیجه‌ رسانده است. در حقیقت نقل مکان تولید. سیل مکزیک را با ارزان کردن ذرت، غرق گردانید. اما هیچ تجربه‌ای از “رشد رفاه”دیده نشد!

چنین توافقی بین کشورهائی با سطوح مختلف اقتصاد پیشرفته، همواره منافع اقتصادی و سیاسی ضعیف‌تر را بزیر می کشاند.

برگرفته از هفته نامه عصر ما UNSERE ZEIT ارگان حزب کمونیست آلمان. ۲۲ آوریل ۲۰۱۶

ترجمه: واحد مشیر

سه شنبه هفتم اردیبهشت ۱۳۹۵ برابر با ۲۶ آوریل ۲۰۱۶

Print Friendly, PDF & Email
نمایش بیشتر
دکمه بازگشت به بالا