اجتماعی

سایه شوم مهاجرت بر سر استان خوزستان

در چند سال اخیر ریزگردها از چند جهت مختلف منطقه خوزستان را دچار مشکلات اقتصادی و اجتماعی کرده‌اند. این مهمانان ناخوانده با منشا داخلی و خارجی، زیست‌بوم، جامعه گیاهی و جانوری بومی این منطقه را به شدت تحت تاثیر قرار داده‌اند.

گرد و خاک می‌تواند در فرایند فتوسنتز، ‌تنفس و تعریق گیاهان تاثیر نامطلوب گذاشته و باعث رشد ناقص گیاهان و دخالت منفی در باروری و تولید مثل آنها شود و ‌همچنین عامل بزرگی برای پایین آمدن قدرت دفاعی گیاه در برابر آفات گرمادوست باشد. ریزگردها می‌توانند حاملان مناسبی برای انواع آلودگی‌های صنعتی و میکرو ارگانیسم‌های بیماری‌زا باشند. به غیر از هوای اشباع شده از ریزگردها که زندگی مردم و محیط زیست را در بر گرفته، ‌خاک و محصولات باغی و زراعی به عنوان منابع اقتصادی اهواز در معرض خطر قرار گرفته است. خسارات ناشی از علف‌های هرز به این خسارات اضافه می‌شود، زیرا گیاهان در این شرایط ضعیف شده و علف‌های هرز مجالی برای از بین بردن گیاهان پیدا می‌کنند. همچنین دامپروری منطقه تحت تاثیر چنین مسائلی از رونق خواهد افتاد و مشکلات تنفسی به همراه پایین آمدن سطح تمایل به استفاده از علوفه‌هایی که آغشته به گرد و غبار هستند باعث کاهش رشد دام‌ها می‌شود که مرغداری‌ها نیز با چنین مشکلاتی دست به گریبانند. با دلایل ذکر شده که در راس آنها افت کیفیت زیستی خود مردم است مهاجرت در جوامعی که دچار مسائل حاد زیست‌محیطی می‌‎شوند اولین گزینه‌ است. بعد از مهاجرت ساکنان و نیروهای انسانی، باید منتظر از بین رفتن اقتصاد مبتنی بر تولیدات نخلستان‌ها و کشاورزی که صرفا مربوط به جلگه خوزستان است، باشیم. اقتصادی که سال‌هاست بر پایه صادرات خرما استوار است. ایران رتبه دوم صادرات خرما در جهان را داراست و قسمتی از این صادرات ارزشمند از دل نخلستان‌های خوزستان بیرون می‌آید، اما حالا کشاورزی پایدار و قدیمی این استان (که تحت تاثیر شرایط بد آب و هوایی که اقلیمی و طبیعی نیست، بلکه ماحصل رعایت نکردن مسائل محیط زیست است) تبدیل به کشاورزی ناپایدار شده است. البته این مهاجرت با مهاجرتی که صرفا به دلیل تنگناهای اقتصادی و بیکاری به‌وجود می‌آید کاملا متفاوت است، چراکه دلایل آن صرفا مشکلات معیشتی نیست و تمام مشکلات منتج از بحران‌های محیط زیست منطقه یا عوامل جوی است، زیرا جلگه خوزستان با دارا بودن منابع آبی مناسب، ‌زمین‌های حاصلخیز جلگه‌ای و مردمانی سختکوش دارای پتانسیل‌های مناسب برای ایجاد شغل است که باید حتی مهاجرپذیر باشد، اما با توجه به مشکلاتی که عمدتا منشا آن خطاهای انسانی و مدیریتی است و تبعات رعایت نکردن مسائل محیط زیست را شامل می‌شود، در واقع میل به مهاجرت در بین ساکنان این شهر قوت گرفته است. بعد از مهاجرت، ‌بالا رفتن آمار بیکاری در استان مقصد و خالی ماندن استان مبدا از نیروی انسانی کافی با توجه به پتانسیل‌های آن اولین مشکلی است که به وجود می‌آمد و آسیب‌های اجتماعی قطعا در هر دو استان افزایش می‌یابد.

مهاجرت خوزستانی‌ها به کرج

پدر کویرشناسی ایران درباره آلودگی آب در سه استان خوزستان، ایلام و کرمانشاه گفت: وضع آب این استان‌ها خراب است. می‌گویند تقصیر بارندگی است، اما نمی‌توان فقط بارندگی را مقصر دانست. این آلودگی‌ها در سراسر ایران وجود دارد و ناشی از زباله‌ها و ریخته شدن فاضلاب‌ها به رودخانه است. ۵۵ سال پیش در چنین روزهایی خبری منتشر شد با این عنوان که آب کارون ۱۵ سانتی متر بالا آمده است، به گونه‌ای که آب به خانه‌ها نیز رسید. چرا آن زمان آب گل آلود نبود؟ وقتی در رودخانه‌ها زباله ریخته می‌شود همین آب در مسیر آلوده می‌شود. پرویزی کردوانی تاکید کرد: این آلودگی‌ها باعث شده مردم شهر اهواز و استان خوزستان دست به مهاجرت بزنند. آمارها نشان می‌دهد که سالانه ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار نفر به جمعیت کرج افزوده می‌شود، این همان مردم هستند که دچار آلودگی شده‌اند. او با اشاره به اینکه فقط گرد و غبار و طغیان ناشی از بارش نیست که آب را آلوده می‌کند، افزود: فقط کافی است سفری به خوزستان داشته باشید، در قسمت‌هایی از این استان گاز می‌سوزد، در قسمت‌های جنوبی به دلیل آلودگی بیش از حد کسی ماهیان آن منطقه را مصرف نمی‌کند و بسیاری از آلودگی‌های دیگر که موجب می‌شود آب‌های زیر زمینی نیز آلوده شود.

گریزی از مهاجرت مردم خوزستان نیست!

آلودگی هوای خوزستان علاوه بر اینکه تهدیدی برای سلامت مردم محسوب می‎شود، مشکلات حاشیه‎ای دیگری همچون مشکلات اجتماعی، سیاسی و فرهنگی را برای این استان به وجود آورده است. تداوم هرچه بیشتر این بحران ممکن است تاثیرات جبران ناپذیری بر خوزستان بگذارد. استاندار خوزستان اعلام کرده است که سالانه سه هزار نفر از مردم خوزستان، به دلیل مشکلات زیست‌محیطی به خارج از این استان مهاجرت می‎کنند. مهاجرت از شهرها و استان‎های محروم به کلانشهرها یکی از مشکلات جدی در توسعه کشور است که هم جمعیت این مناطق را از سکنه خالی می‎کند و هم کلانشهرها را با مشکل ازدیاد جمعیت درگیر می‎کند. غلامرضا شریعتی، استاندار خوزستان گفت: عوامل متعددی سبب این مهاجرت‎ها می‎شوند که مهم‎ترین آنها فقر و کمبود امکانات در این مناطق است. خوزستان هم به دلیل مشکلات زیست‎محیطی به جرگه استان‎هایی پیوسته که مردمشان بیشترین مهاجر را به شهرهای دیگر دارند. همچنین نماینده مردم اهواز در مجلس ششم در این زمینه گفت: مساله مهاجرت از شهرهای کوچک‎تر به شهرهای بزرگ یک مساله جهانی است که باید بر اساس نظریه‎هایی همچون «نظریه سیستم جهانی» فهمیده شود. مفهوم مرکز، پیرامون و شبه پیرامون سه مفهوم کلیدی در فهم و تحلیل این مساله است. توسعه به طور طبیعی در همه جا به طور یکسان اتفاق نمی‎افتد. در کل جهان یا در هر کشوری مراکزی توسعه‌یافته‎تر وجود دارد که سرمایه و رفاه و توسعه در آن بیشتر است و به طور طبیعی مردم را از مناطق محروم به سوی خود جذب می‌کند. محمد کیانوش‎راد توضیح داد: مردم این استان با یافتن شغل و زندگی با رفاه بیشتر به سوی این مراکز مهاجرپذیر همچون تهران و دیگر کلانشهرها مهاجرت می‌کنند. او اظهار کرد: راه حل مساله تلاش برای توسعه در مراکز استان‎ها و شهرستان‌هاست. استان‎های خوزستان، سیستان و بلوچستان، کردستان، ایلام، و دیگر استان‎ها به دلیل مشکلات حاد زیست محیطی، بیکاری، فقر و کمبود خدمات و امکانات رفاهی استان‏های خویش را به سوی مناطق خوش آب و هواتر و با رفاه بیشتر ترک می‌کنند. او گفت: اگر تصمیم گیران و مسئولان به این استان‎های مرزی توجه نکنند، روز به‌ روز پدیده مهاجرت با سرعت بیشتری اتفاق می‎افتد و این استان‎های استراتژیک با مشکلات عدیده امنیتی نیز مواجه می‌شوند. دولت از طریق گوناگون باید به استان‎های محروم مرزی توجه کند، در غیر این صورت مهاجرت افزایش می‌یابد و برای کلانشهرهایی همچون تهران هم مشکلات مضاعفی بروز می‌کند. او افزود: وقتی زیرساخت‎های اقتصادی و عمرانی و خدماتی خوزستان فراهم نیست، نمی‎توان مردم را آن هم در شرایطی که مشکلات زیست ‎محیطی آنها را کلافه کرده است، در این استان حفظ کرد. کیانوش‎راد بیان کرد: با وجود توجه جدی دولت در بحران اخیر، خوزستان همچنان در وضعیت آسیب‎پذیری به سر می‎برد. اگر دولت به طور جدی برای اصلاح و به روز کردن زیرساخت‎های رفاهی در استانی همچون خوزستان اهتمام نورزد؛ با یک تلنگر احتمال وقوع حوادث دیگر به وجود خواهد آمد و مهاجرت مردم هم ادامه می‌یابد. به گزارش میهن امروز، او گفت: وضعیت آب آشامیدنی، بهداشت و آموزش و پرورش، از اصلی‎ترین مسائلی است که باید در استان خوزستان به صورت جدی در کوتاه مدت و بلند مدت مورد توجه قرار گیرد.
آرمان

Print Friendly, PDF & Email
نمایش بیشتر
دکمه بازگشت به بالا