بین‌المللی

هیچ به‌علاوه سکوت

اجلاس دوروزه سران هفت کشور صنعتی جهان «گروه هفت» (G٧) به‌گونه‌ای پایان یافت که از همان ابتدا بروز شکاف‌های موجود، تصویر جدیدی از این گروه ترسیم کرده بود. ریاست‌جمهوری «دونالد ترامپ» در آمریکا موجب شده که بسیاری از معادلات سیاسی، اقتصادی، امنیتی، نظامی، اقلیمی و مهاجرتی در سطح جهان که تا به امروز حول آن یک اجماع‌نظر عمومی وجود داشت، درگیر چالش و مخالفت‌های اساسی شود، اما نشست در جزیره «سیسیل» ایتالیا با توجه به ساز ناکوک تاجر موقرمز ساکن کاخ سفید، تقریبا خروجی اجلاس را به یک وقت‌تلف‌کنی تبدیل کرد.

اصولا با چندقطبی‌شدن نظام بین‌المللی هم‌اینک به شدت از نقش «آلترناتیوی» گروه هفت کاسته شده و گروه‌های بدیل و بسیط‌تر به‌لحاظ میزان تأثیرگذاری آنها نقش پررنگ‌تری پیدا کرده‌اند؛ گروه ٢٠ کشور قدرتمند جهان، گروه شانگهای و گروه بریکس در یک دهه اخیر تا حدودی توانسته‌اند از اهمیت گروه هفت بکاهند و هم‌اکنون نیز با بروز اختلاف بین شش قدرت بریتانیا، آلمان، فرانسه، ایتالیا، کانادا و ژاپن با ایالات متحده آمریکا این سیکل رقابتی از وزن بیشتری برخوردار شده است. شکست اجلاس سیسیل به صورت واضح درخصوص توافقات اقلیمی پاریس و موضوع مهاجران نمود عینی یافت و به‌خوبی نشان داد که گروه هفت به تعبیر «آنگلا مرکل»، صدراعظم آلمان، هم‌اکنون تبدیل به گروه «شش به‌علاوه یک» شده است.
با وجود اصرار شش کشور دیگر تا لحظه آخر، آنان نتوانستند به دلیل سیاست‌های باج‌گیرانه و یک‌جانبه دولت ترامپ، به یک اجماع کلی دست پیدا کنند؛ هر چند که قبل از آن در نشست سران ناتو، این کشورها با پذیرش درخواست رئیس‌جمهوری آمریکا و خلاف اساسنامه خود، پیوستن به ائتلاف ضدتروریستی را پذیرفته بودند، اما این امتیاز بزرگ در کنار توافق برای افزایش بودجه نظامی اعضای ناتو به سطح دودرصد تولید ناخالص ملی هم نتوانست آمریکا را متقاعد به پذیرش توافقات ازقبل پذیرفته‌شده همچون توافق پاریس حول مبارزه با تغییرات اقلیمی وادار کند.
دونالد ترامپ با تمام فشارها و مذاکرات دوجانبه که حول این مسئله با سران فرانسه، آلمان و ایتالیا داشت، در یک فرار به جلو تنها قول داد که نظرات آنها را در تصمیمی که هفته آینده می‌گیرد مورد توجه قرار دهد. این در حالی است که ترامپ از همان ابتدای کارزار تبلیغات ریاست‌جمهوری همواره بر عدم پذیرش توافق پاریس تأکید داشته و فرمان‌های اجرائی او در همین چند ماه اخیر برای فعال‌سازی استفاده از سوخت‌های فسیلی و کشیدن خط لوله نفتی از سرزمین‌های محافظت‌شده نشان داده بود که او هیچ اعتباری برای توافقات پاریس و حفاظت از محیط زیست قائل نیست.
نشست سیسیل در ایتالیا تنها محدود به اختلافات محیط‌زیستی و مهاجران نبود و ترامپ در اظهاراتی کاملا غیردیپلماتیک با به‌کاربردن اینکه «آلمان بد است بسیار بد» یک اعلان جنگ تجاری علیه هم‌پیمانان اروپایی خود به راه انداخت.
تا به امروز اروپاییان در انتظار تعیین‌تکلیف دعواهای سیاسی درون واشنگتن نشسته‌اند که می‌تواند سرنوشت ترامپ و سیاست‌های ناسیونالیستی او را تعیین کند. همین بلاتکلیفی تا حدود زیادی بر اجلاس سیسیل سایه انداخته بود و محور اروپایی به‌همراه کانادا و ژاپن تابع یک «صبر سیاسی» فقط سعی کردند تا نشست اخیر را بدون درگیری و چالش‌های بیشتر به پایان برسانند.
خروجی نشست سران در سیسیل درواقع «هیچ به‌علاوه سکوت» بود و همه سران در حالی به پایتخت‌های خود بازگشتند که نه‌تنها دستشان از قبل خالی‌تر بود که حتی در ذهن خود هراس از «آنارشی» در ساخت الیگارشی قدرت را هم به میزان زیادی باور داشتند. اگر گفته‌های دونالد ترامپ وقتی که نقش آلمان در اقتصاد آمریکا را به‌شدت مورد انتقاد قرار می‌دهد جدی گرفته و آن را در راستای یک سیاست عملیاتی در راهبرد اقتصادی دولت او به حساب آوریم، باید در انتظار یک گسست بسیار بزرگ‌تر بین اتحادیه اروپایی با آمریکا بود که می‌تواند پایان حیات گروه هفت هم تلقی شود.
هرگونه تغییر معادلات در روابط بین قدرت‌های اروپایی با آمریکای دوران ترامپ در صورت برهم‌خوردن موازنه‌های موجود بدون‌تردید این اتحادیه اروپایی را به سمت محور شرقی از جمله طرح بزرگ و استراتژیک چین سوق خواهد داد و به همین لحاظ ترامپ سعی بسیاری داشت تا تمرکز مذاکرات در نشست سیسیل را به‌سوی اولویت‌دادن به خطر کره‌شمالی جلب کند که به دلیل خواندن دست او از سوی همتایان اروپایی چندان نتیجه‌بخش نبود. اروپای امروز به «مرد بیمار» در نظام جهانی تبدیل شده است که در بین «دو لنگه در» درمانگاهی واشنگتن و پکن هنوز نسخه درمانی خود را انتخاب نکرده است. سرنوشت گروه هفت و آینده تحولات جهانی بستگی زیادی به تثبیت موقعیت و سیاست‌های ترامپ در آمریکا از یک طرف و از طرف دیگر تضمین رشد اقتصادی چین خواهد داشت و به همین دلیل فعلا اتحادیه اروپا برای درمان درد خود تنها از داروهای آرام‌بخش استفاده می‌کند.
اردشیر زارعی‌قنواتی

Print Friendly, PDF & Email
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا