بین‌المللی

پیروزی «ضرورت صلح» و «مصلحت ثبات» در لبنان

انتخابات پارلمانی لبنان یکشنبه گذشته در حالی برگزار شد که به دلیل تحولات چند سال اخیر شرایط تا حدودی تغییر کرده بود. در این انتخابات ائتلاف ۸ مارس به رهبری حزب‌الله توانست ۶۷ کرسی از مجموع ۱۲۸ کرسی پارلمان را از آن خود کرده و موقعیت خود را در سپهر سیاسی این کشور تقویت کند.

ائتلاف ۱۴ مارس به رهبری حزب «المستقبل» از یک طرف با ریزش آرای این حزب و تقویت جناح تندروی مسیحی «قوات لبنانی» متحد خود، بیش‌ازپیش تزلزل را در درون ائتلاف و آرایش سیاسی لبنان احساس می‌کند. در این انتخابات ۴۹,۲ درصد واجدان شرایط رأی شرکت کردند و با کاهش میزان مشارکت حدود پنج‌درصدی نسبت به دور قبل که به‌ویژه‌ در بیروت به عنوان پایگاه اصلی رأی حزب «سعد حریری» حتی در مناطقی به حدود ۳۲ درصد هم رسید، جدا از تمام بحث‌ها حول تغییر آرایش سیاسی نشان‌دهنده یک نارضایتی نسبی در فاز ملی درباره ناکارآمدی سیستم سیاسی کشور هم بود. نتایج اعلان‌شده نشان می‌دهد که حزب «جریان ملی آزاد» و متحدان مارونی آن به رهبری «میشل عون» ۲۷ کرسی، حزب المستقبل به رهبری سعد حریری با یک سقوط بزرگ ۲۱ کرسی، جنبش «امل» به رهبری «نبیه بری» ۱۶ کرسی، حزب قوات البنانی به رهبری «سمیر جعجع» با جهش رأی خیره‌کننده ۱۵ کرسی، حزب‌الله لبنان به رهبری «سیدحسن نصرالله» ۱۴ کرسی کسب کرده و بقیه کرسی‌ها نیز به دیگر احزاب منتسب به اقلیت‌های مذهبی و قومی ازجمله دروزی‌ها و علوی‌ها رسیده است.
موضوع مهم و قابل اهمیتی که از همان ابتدا توجه کارشناسان و تحلیلگران سیاسی را به خود جلب کرد، بر خلاف تبلیغات و گمانه‌زنی‌های چندساله اخیر، تقویت مواضع حزب‌الله و متحدان و در مقابل تضعیف ائتلاف همسو با حزب المستقبل به عنوان جریان اصلی طیف سنی لبنان بود که نشان می‌دهد افکار عمومی این کشور نسبت به تحولات منطقه چندان هم‌راستا با مواضع غربی و عربی نبوده‌اند. بر خلاف تصور عمومی در جهان خارج، مردم لبنان که تجربه جنگ‌های داخلی و خشونت‌های چند ده‌ساله را در تاریخ معاصر خود به یاد دارند، نه‌تنها از دخالت حزب‌الله لبنان در جنگ سوریه سرخورده و ناراضی نبودند که به واسطه مبارزه این جریان شیعی با تروریسم داعشی، حمایت از مسیحیان در مقابل جهادگرایی اسلامی و پاک‌سازی منطقه «عرسال» و مناطق مرزی لبنان با سوریه از وجود گروه‌های تروریستی، نسبت به حزب‌الله احساسی مشترک و انطباق منافع داشته‌اند. از طرف دیگر نتایج این انتخابات به‌روشنی نشان داد دخالت عربستان به عنوان حامی جریان اصلی سنی‌مذهب المستقبل که با احضار سعد حریری به ریاض و بازداشت خانگی او برای اعلان استعفا از سمت نخست‌وزیری انجام شد، انزجار طیف سنی‌مذهبان را به دنبال داشت تا جایی که امروز بسیاری از تحلیلگران آن را نشانه پیروزی نیابتی ایران بر عربستان در این کشور می‌دانند. درواقع سعد حریری قربانی ماجراجویی و سیاست «دیکته‌کردن» رهبران امروز عربستان شد و بخش اصلی واجدان شرایط رأی که در انتخابات شرکت نکردند نیز در طیف جناح سنی لبنان بوده‌اند. نکته جالب‌تر اینکه خلاف انتظار، آقای حریری در مسقط‌الرأس پایگاه اجتماعی خود، از کاندیدای سنی مورد حمایت حزب‌الله رأی کمتری را اخذ کرد و «اشرف ریفی»، رئیس‌پلیس و وزیر دادگستری پیشین لبنان (متنفذترین عنصر حامی عربستان در حزب المستقبل) که مواضع به‌شدت تندروانه و ماجراجویانه داشت، نیز شکست فاحشی خورد.
در وضعیت کنونی که آرایش جدید سیاسی لبنان به سود جناح هشتم مارس رقم خورده است، اما به واسطه سیستم و ساختار سیاسی لبنان و مهم‌تر از همه ضرورت حفط ثبات و نیاز به همزیستی این کشور با حوزه منطقه‌ای و بین‌المللی برای بازسازی اقتصادی، انتظار می‌رود که مصالحه کنونی بین دو جناح رقیب همچنان به بقای خود ادامه دهد.
هرچند ائتلاف هشتم مارس با کسب اکثریت کرسی‌های پارلمانی به لحاظ قانونی می‌تواند یک نخست‌وزیر سنی‌مذهب نزدیک به خود را به قدرت برساند، اما پراگماتیسم سیاسی و مصلحت لبنان ایجاب می‌کند که همین توافق و مصالحه که در سال گذشته بین دو جناح انجام گرفت، همچنان به بقای خود ادامه دهد. بدون تردید با توجه به تغییر موازنه قوا در پارلمان تا حدودی کفه ترکیب دولت آینده بیشتر به طرف حزب‌الله و متحدان آن سنگینی می‌کند اما هرگونه تغییر اساسی در این چارچوب می‌تواند ثبات سیاسی و امنیتی لبنان را بر هم بزند.
از طرف دیگر هرچند بلافاصله بعد از اعلام پیروزی جناح حزب‌الله و متحدان آن، «نفتالی بنت»، وزیر آموزش و پرورش اسرائیل و رهبر حزب افراطی «خانه یهود»، در یک پیام توییتری اعلان کرد «از این پس میان لبنان مستقل با حزب‌الله تفاوتی قائل نمی‌شود و لبنان را مسئول هر اقدامی می‌داند که از خاک لبنان علیه اسرائیل انجام شود» اما بدون تردید فارغ از این رجزخوانی‌ها در تل‌آویو هم صدا و پژواک اراده مردم لبنان باید شنیده شود. در ایران به عنوان اصلی‌ترین حامی حزب‌الله و متحدان متنوع آن نیز می‌بایست از این موقعیت برای نشان‌دادن نقش سازنده در تثبیت وحدت ملی لبنان و دیپلماسی سازنده در برخورد با دیگر بازیگران عرب حاضر در عرصه سیاسی لبنان به‌درستی استفاده شود و در صورتی که در باد این موفقیت سعی در برخورد سلبی در حوزه داخلی و افزایش تنش با رقبای منطقه‌ای شود، بدون هیچ تردیدی این فرصت می‌تواند به یک تهدید تبدیل شود. به تعبیری ساده به همان نسبت که سوریه امروز رنگین‌کمان برخوردهای «قهری» هژمون‌های جهانی و منطقه‌ای است، لبنان در نقطه مقابل تا امروز یک رنگین‌کمان «رقابت مسالمت‌آمیز» از همین منازعات بوده که در صورت تغییر همین منازعات مسالمت‌آمیز به «همکاری–رقابت» در فاز داخلی و خارجی می‌تواند کلیدی برای حفظ ثبات و امنیت لبنان و منطقه بسیار ملتهب خاورمیانه محسوب شود.
اردشیر زارعی‌قنواتی

Print Friendly, PDF & Email
نمایش بیشتر
دکمه بازگشت به بالا