«ادبیات کودک و دیگری»

 در نظام‌های اجتماعی از کوچکترین سطح تا بالاترین آن بسیاری از ناعدالتی‌ها و تبعیض‌ها و سوگیری‌ها با توسل به چیزی صورت می‌گیرد که «ما» در مقابل «دیگری» نامیده می‌شود و «ما» می‌تواند هر تعریفی داشته باشد و بهانه بسیاری از تبعیض‌ها نیز همین مسئله «دیگری» است…


نوش‌آفرین انصاری، دبیر شورای کتاب کودک از انتشار فهرستی درخصوص کتابشناسی کتاب‌های کودکان با همکاری لاک‌پشت پرنده درباره «دیگری» خبر داد و آن را در کتابشناسی این حوزه بسیار موثر دانست.
نوش‌آفرین انصاری با بیان اینکه جامعه ادبی ما نسبت به مقوله «دیگری» بیگانه است، گفت: اغلب مخاطبان و علاقه‌مندان به ادبیات کودک در داخل و خارج از کشور با آثاری که در این حوزه منتشر شده ‌است، چندان آشنا نیستند و برگزاری این همایش و ارائه فهرستی از سوی لاک‌پشت پرنده شامل بیش از ۷۰ عنوان کتابی که در این زمینه منتشر شده، در شناخت بیشتر موثر است.
دیروز (سه شنبه ۲۴ مهر) نشست خبری «سومین همایش دوسالانه ادبیات کودک و مطالعات کودکی» با حضور نوش‌آفرین انصاری، دبیر شورای کتاب کودک و حسین شیخ‌رضایی دبیر این همایش در موسسه خانه کتاب برگزار شد.
نوش‌آفرین انصاری در این نشست با اشاره به سابقه شورای کتاب کودک گفت: شورا نهادی ۵۶ ساله است که در سال ۱۳۴۱ تاسیس شد، رشد کرد و به سازمان بزرگی تبدیل شد؛ سازمانی که در سطح ملی و بین‌المللی تاثیرگذار است و وجودش سبب تاسیس نهادهای دیگری نیز در ایران شده است.
انصاری همچنین در ادامه با بیان توضیحاتی درباره فعالیت‌های شورای کتاب کودک گفت: یکی از فعالیت‌های شورای کتاب کودک عضویت در دفتر بین‌المللی کتاب برای نسل جوان یعنی IBByاست که از سال ۱۳۴۳ آغاز شد. پایگاه اصلی این دفتر در سوئیس سازمان بزرگی است و حدود ۷۵ کشور عضو آن هستند. ایران هم یکی از اعضای قدیمی محسوب می‌شود.
او در ادامه درباره سومین همایش دوسالانه ادبیات کودک و مطالعات کودکی توضیح داد: در این همایش تصمیم گرفتیم از لیز پیج، مدیر اجرایی دفتر بین‌المللی کتاب برای نسل جوان دعوت کنیم که به ‌عنوان سخنران و مهمان در این مراسم حضور داشته باشد و از نظر بین‌المللی بحث «دیگری» را مطرح کند. او بسیار علاقه‌مند است که از فعالیت‌های ترویجی ایران در حوزه کتابخوانی بازدید کند. بر این‌ اساس در این سفر از طرح «با من بخوان» بازدید خواهد کرد که توانسته الگوی ملی و بین‌المللی ارائه دهد و یکی از جوایز IBBy را به خود اختصاص دهد و از سوی موسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودک اجرا می‌شود.
دبیر شورای کتاب کودک ادامه داد: تاسیس کتابخانه در مراکز محروم یکی دیگر از پروژه‌های مورد توجهIBBy است. جایزه آساهی، جایزه مهمی از سوی این دفتر است که به توسعه کتابخانه‌های کوچک اختصاص داده شده است. شورای کتاب کودک پیش از این، کار تاسیس کتابخانه در حاشیه شهرها را آغاز کرده است. البته شورا در این زمینه فقط الگوسازی می‌کند به همین دلیل طرح «بامداد کتابخانه‌ها» را نیز اجرا کرده و در چند مرحله کار تجربی انجام داده است.
انصاری همچنین درباره همایش نیز گفت: در این همایش از ۵ سازمان دعوت کردیم تا به دلیل اهمیت کار و فعالیت‌شان در حوزه ادبیات کودک، میز انتشارات داشته باشند. برگزاری این همایش اتفاق بزرگی در حوزه ادبیات کودک به وجود می‌آورد و آن حمایت روحی و روانی است که در جامعه صورت می‌گیرد و نویسنده و مترجم ادبیات کودک و به‌طور کلی حیات ذهنی جامعه را تحت تاثیر قرار می‌دهد. اما جامعه پدیدآورنده در این همایش‌ها خیلی شرکت نمی‌کند و بیشتر نظریه‌پردازان و محققان، دانشجویان و اساتید دانشگاه شرکت می‌کنند که همین گسترش حلقه‌های آشنایی هم در توسعه ادبیات کودک موثر است.
انصاری با اشاره به انتشار فهرستی درخصوص کتابشناسی کتاب‌های کودکان درباره «دیگری» گفت: جامعه ادبی ما نسبت به «دیگری» بیگانه است و اغلب والدین و علاقه‌مندان و کودکان و نوجوانان در داخل و خارج از کشور چندان با آثاری که در این حوزه منتشر شده ‌است، آشنا نیستند. بر این اساس با همکاری جایزه لاک‌پشت پرنده فهرستی از کتاب‌هایی که به این موضوع پرداخته‌اند، تهیه شده است که شامل فهرست بیش از ۷۰ کتاب در این حوزه با ارائه توضیحاتی درباره کتاب‌ها است. این حرکت می‌تواند در کتابشناسی حوزه «دیگری» بسیار موثر باشد.
در ادامه این نشست، حسین شیخ‌رضایی، دبیر همایش دوسالانه ادبیات کودک و مطالعات کودکی با اشاره به پیشینه این همایش گفت: ما ۴ سال پیش نخستین همایش را با عنوان «ادبیات، کودک دیروز و کودک امروز» برگزار کردیم. دومین دوره دوسالانه با عنوان «ادبیات و لذت‌های خواندن» برگزار شد و امسال در دوم و سوم آبان سومین همایش این حوزه با موضوع «ادبیات کودک و دیگری» با هدف گردآوردن همه افرادی‌ که در حوزه ادبیات کودک حضور دارند اعم از محققان، دانشجویان، مروجان، کتابداران، پدیدآورندگان و والدین برگزار می‌شود.
شیخ‌رضایی درباره موضوع سومین دوره همایش اینگونه توضیح داد: وقتی موضوع «ادبیات کودک و دیگری» را برای این همایش انتخاب کردیم موضوع «دیگری» پرسش‌برانگیز شد. در نظام‌های اجتماعی از کوچکترین سطح تا بالاترین آن بسیاری از ناعدالتی‌ها و تبعیض‌ها و سوگیری‌ها با توسل به چیزی صورت می‌گیرد که «ما» در مقابل «دیگری» نامیده می‌شود و «ما» می‌تواند هر تعریفی داشته باشد و بهانه بسیاری از تبعیض‌ها نیز همین مسئله «دیگری» است و در بسیاری از تحقیقات انجام شده در سال‌های اخیر درباره ادبیات کودک انجام شده به‌خصوص در زمینه مسائل بین‌المللی، تمرکز روی این بود که ادبیات کودک چگونه می‌تواند کودک را روی مفهوم «دیگری» و پذیرش آن حساس کند. در این همایش می‌توانیم همه افراد درگیر با ادبیات کودک را با مفهوم «دیگری» درگیر کنیم.
دبیر این همایش با اشاره به۶۰ مقاله ارسالی برای سومین دوسالانه «ادبیات کودک و مطالعات کودکی» ادامه داد: ۶۰ مقاله برای همایش ارسال شده که از این تعداد حدود۲۰ مقاله ارائه می‌شود. سعی کردیم با دو همایش قبل تفاوت‌هایی داشته باشیم و مهمان‌ها را از حوزه‌های متنوع‌تری دعوت کنیم مثلا متخصص مغز و اعصاب، متخصص ترویج خواندن و جامعه‌شناس. همچنین در این همایش در مجموع ۶ پنل داریم که در ابتدای هر پنل یک سخنرانی خواهیم داشت. یک پنل به موضوع نظری، یک پنل به موضوع رسانه‌های جدید غیر از ادبیات مکتوب، دو پنل به بررسی موردی رمان نوجوان و دو پنل به بررسی موردی غیر از رمان نوجوان اختصاص دارد. همچنین در پنل آخر نیز دانش‌آموزان و معلمانی که در برنامه مشارکتی که در یکی از مدارس تهران با موضوع دیگری شرکت داشتند حضور خواهند داشت و به ارائه گزارشی در این زمینه می‌پردازند. از تیم لاک‌پشت پرنده نیز خواستیم کتاب‌شناسی موضوع دیگری را در ۵ سال اخیر برای‌مان تهیه کند.
شیخ رضایی با بیان اینکه موضوع همایش‌های ادبیات کودک براساس نظرسنجی از بین اعضای شورا و کارشناسان مرتبط با ادبیات کودک انجام می‌شود، گفت: برگزاری این همایش در انتخاب کتاب‌هایی که برای ترجمه انتخاب می‌شود و انتخاب موضوع‌های مرتبط از سوی دانشجویان برای پایان‌نامه‌های‌شان موثر است.
انصاری در پایان این نشست با اشاره به فعالیت داوطلبانه افراد در این همایش گفت: همه کارهای شورا و این همایش به صورت داوطلبانه انجام می‌شود. در واقع کسانی که در شورا فعالیت می‌کنند به عشق شورای کتاب و آشنایی با توران میرهادی کار می‌کنند. بعد از فوت توران میرهادی تجدید حیات در اندیشه‌های او را داشتیم. کتاب‌هایش در دوره حیاتش آنقدر حرکت نکرده بود که حالا به صورت مرتب تجدید چاپ می‌شود.
فاطمه امین‌الرعایا-ابتکار

به کانال صدای مردم در تلگرام بپیوندید
@sedayemardomdotnet

Print Friendly, PDF & Email