مدینه گلگون شاعره آزادیخواه آذربایجان

سرمایه‌ی انسان‌های فرهیخته، خِرَد، دانش، شکیبایی و صداقت است. خردی که راه بر افراط ببندد و در به روی تفکر و تعقل گشاید. دانشی که ریشه‌ی جهل بخشکاند و اقدامات تأمینی برای رشد و بالندگی انسان بسازد.شکیبایی و صبری که حرمت قلم نگهدارد؛ همان که بزرگان فرهیخته و فرهنگ سازان بدان سوگند یاد می کنند و می گویند:« بشکنی ای قلم ای دست ـ اگر پیچی از خدمت محرومان سر» ….

مدینه علی اکبرزاده(گلگون) مدرسه ابتدایی را در باکو تمام کرد وسال ۱۹۳۸به همراه خانواده به تبریز آمد.پدرش کارگربود واونیز بخاطر نیاز خانواده در کارگاه بافندگی مجبور به کارشد.او مشکلات وستم های وارده به مردم آذربایجان را خوب حس میکرد ونیک میدانست که با بیسوادی نمی تواند قدم های خوبی در راه رهایی مردمش بردارد.درمدت کوتاهی با الفبا فارسی-عربی آشنا شده وزبان فارسی را یادمیگیرد و وارد تاتر دراماتیک تبریز میشود (میگوند تخلص او بخاطر بازی در تاتر درام جعفر جبارلی بنام اود گلینی-عروس آتش -بوده است) بعد هابه عنوان خبرنگار ویژه روزنامه آذربایجان وارد مبارزات مردم آذربایجان میشود. فعالیت هنری او از سالهای کوچکی با اداره کردن روزنامه های دیواری مدارس و درج شعرهای اولش در آنها آغاز شده بود واین روزها شعرهای انقلابی او ندای شاعرانه جنبش مردم بود ودر روزنامه های” در راه وطن “و”آدربایجان” به چاپ میرسید..
درسال های پس از ۱۳۲۵مجبور به ترک وطن شدوبه باکو رفته وارد دانشکده پداکوژی شد وسال۱۹۵۲ رشته کارشناسی ادبیات وزبان ترکی را به پایان رسانید. اولین مجموعه شعر او “بهار تبریز”درسال ۱۹۴۸در تبریز چاپ شد. عشق به وطن واسقلال وصلح وآزادی تم اصلی این مجموعه شعراو میباشد شعرهای مدینه به زبانهای دیگر ترجمه شده ودر مبارزات آن ملت ها درجایگاه اومانیستی -آزادیخواهانه قرار گرفته است

آثار وشعرها:

بهار تبریز ، محموعه منتخب، انگشتر یادگاری، پروانه، روزها وخاطرات،فریدون، فردای ما، آرزوعین زندگیست، خزان عمر، زندگی شیرین است، راه نمی تواند مرا از پای در بیاورد، چنار،غربت ،عید نوروز،بید مجنون
قناری ،…

اسطوره‌ها و تاریخ آذربایجان برای شاعر منبع الهام‌است و او خود را چنین معرفی میکند:

==
بابام قورقودون سازی یام (من ساز دده قورقود ام )
منم تومروسون قیزی یام (دختر تومروس ام )
زامان – زامان یاناسی یام (گداخته تاریخ ام )
یورا بیلمز یوللار منی (راه ها نمیتوانند مرا از پای در آرند)

مدینه وخانواده کارگری اش همه عمر شان را در مهاجرت ودربدری سپری
کردند:ابتدا اردبیل را به قصد پیدا کردن کاربرای پدردر باکوو قفقاز،اردبیل را ترک کردند،در
دوران استالین دراثر فشار وتحقبر بر خارجی ها از باکو اخراج وبه تبریز
بازگشتند و اینبار پس ازحکومت ملی آذربایجان ، مدینه مجبور به ترک وطن
شد وخانواده به مناطق دیگر تبعید شدند.
اما علیرغم تمامی این سرگردانی ها شاعر هیچوقت ازکار وتلاش ومبارزه
باز نایستاد:
یوللار دؤنر بیر کیتابا (راه ها چون کتابچه ایی هستند)
واراقلارام اوبا – اوبا (ورق میزنم صفخه-صفحه)
تابلاشارام هر عذابا (همه عذاب ها را تحمل میکنم)
یورا بیلمز یوللار منی (راه ها نمی توانند مرا از پای درارند)

گاه آراندا ، گاه داغدایام (گاهی دردشت، گاهی در کوه)
گاه چمنده، گاه باغدایام (گاهی در چمنزار، گاهی در باغ)
یاخیندایام، اوزاقدایام (گاهی دور گاهی نزدیک)
یورا بیلمز یوللار منی. (راه ها نمی توانند مرا از پای درارند)

++

اشعار غیر وطنی ولیریک او ، بیانگراحساس ظریف زنانه والهام از طبیعت زیبای
وطنش است:
بیرجه ایچیم لیک سو، بیر اوووج توپراق (یک جرعه آب،یک مشت خاک)
بیر چینار کولگه سی بس ائده ر منه (سایه ی درخت چناری مرا بس است)
بیر لطیف بنؤوشه، بیر یاشیل یاپراق (یک شاخه بنفشه لطیف، یک برگ سبز)
حزین بیر نئی سسی بس ائده ر منه (آوای محزون نی مرا بس است)

++

او کمتر به تصویر سازی پرداخته است ولی گاهی نیز با قدرتی کم نظیر
تابلویی زیبایی به تصویر کشیده است:

یئنه یاغیش یاغدی ایلدیریم چاخدی (باز باران زد واخگردرخشید)
جوشدو دالغا – دالغا چاغلادی ده نیز (موج ها خروشید ودریا طوفانی شد)
ساحیلی بوش گؤردو ائله داریخدی (ساحل را خالی دید ودلتنگ شد)
تنهالیق دردیندن آغلادی ده نیز (از درد تنهای دریا به گریه افتاد)
توتولدو سما تک ده ییشدی رنگی (چون آسمان رنگش تیره گشت)
بیر آندا ده نیزین ساچی آغاردی (همان دم گیسوان دریا سفید گشت)
لپه لر ال آچیب بیر کؤرپه کیمی (موج ها چون کودکی دستهایش را)
ائله بیل آرخادان بیزی چاغیردی (به کمک باز کرده مارا صداکرد)

++

عشق او به وطن وتبریزهیچ وقت از دل وشعرش بیرون نرفت،به راحتی
میتوان گفت بیشتر از همه شعرا از تبریز یاد کره است:

Təbriz تبــــریز

بیرگون‌ده اومیدسیز یاشامادیم من (یک روزهم بی امید نبودم من)
سنی گؤرَجه‌یه‌م، ای آنا تبـــریز (ترا خواهم دید ای آنا تبریز)
اؤز آنا یوردونون محبتـــیندن (آنکه از محبت مام وطن بی نیاز هست)
نه دئییم دونیادان دوُیانا، تبـــریز؟ (چی باید نام نهاد اورا در این دنیا)

کیم دئییر گؤروشوم سُون گؤروش اولدو (کی گفته که آن آخرین دیدار من بوده !)
عؤمرونون باهاری نه واختسیز سوُلدو (وبهار عمرم زود خزان شد !)
قلبیم حسرتیندن بوشالدی دولدو ( ودرحسرت تو قلیم خالی شد !)
آنجاق باش اَگمه‌دیم هیجرانا،تبــریز (ولی تا آخر درهجرت نشکستم ای تبریز)

سنین هر داشیندا آیاق ایزیم وار (روی هر تخته سنگت جای پای من است)
اُو مرد ووقاریندا یئنه گؤزوم وار (چشم به آن وقار مردانه ات دوخته ام)
سینه‌مده چاغلایان عهدیم،سؤزوم وار (عهد ووفایت در سینه ام جوشان است)
اؤره‌گیم دؤنوبدور عوممانا،تبـــریز (دلم چون عمان گشته ،ای تبریز)

باهاردا باهارین عشقی‌ایله یاندین ( در بهاری به عشق بهار سوختی )
اوزانان یوللارا خیلی بویلاندین (راه های دراز را تو طی کردی)
سن چتین آیاقدا ائللری آندین (در روز گرفتاری، ملت را دریافتی)
گلدی گئنیش قلبین طوغیانا ،تبـــریز (قلب بزرگت به طغیان آمد، ای تبریز)

++

ساوالانین زیروه سی قار اولار هئی ( قله ساوالان پر از برف هست ای)
زامان – زامان اوردا دومان قالار هئی (زمان های زیاد مه آلود هست ای)
من گئتمه سم بنؤوشه لر آغلار هئی (من اگر سر نزنم بنفشه ها به گریه میافتند)
کاش یاریدا قالمایایدی بو یوللار (کاش که این راه ها مان نصفه نمی ماندند)

)++

چؤللرین دوزلرین زومرود پالتاری (پوشش زمردی دشت وچمنزار)
اینسانین اینسانا عهدی ایلقاری (وفاداری انسان به انسان)
قوشلارین وطنه دؤنن قاطاری (برگشت فوج وقطارپرنده ها به وطن)
منیم آرزیلاریم، اومیدلریمدیر (آرزو ها وامید های منست)

++

تبریزیمین یولو داشدی یولو داش (راه تبریزم سنگست وسنگلاخ)
بو یوللاردا ایلدیریملار دینئیدی (ایکاش دراین راها اخگری میزند)
تبریزیمین ساغی داشدی سولو داش (راست وچپ راه تبریزم سنگ است)
داشلار ساواش سنگرینه دونئیدی (ایکاش آنها به سنگری تبدیل میشد)

++

ائل دردینه قالاننام (
هر گون اودا قالاننام
وصال دئییب دولاننام
تبریزی گؤرمه یینجه

++

هارای چکه‌ن بو اوره کدی
گؤر بو اوره ک نه‌لر چکدی
سانارام هریان چیچکدی
سنی بیرده گؤره بیلسم

ائلیم گولر اوبام گولر
شیرین له شر لایلام گولر
منیم سئوگی دونیام گولر
سنی بیرده گؤره بیلسم

شعر مدینه چون آب زلالیست که از چشمه ذوق سرشار او جاری شده و بی آنکه حس توقف وناامیدی ایجاد کند همیشه پویاست و راه بسوی تعالی وآینده دارد و”امید را عین زندگی میداند” وبا آرزوی بازگشت به وطن زندگی کرده است:

آیلارا ایللره همسفر اولان (همسفر ماه ها وسال هاشدن )
آیلارا یولارا کورپولر سالان (پل زدن به راه ها وبه ماه ها)
ایلهامی ،شفقتی ائللردن آلان (شفقت والهام گرفتن از مردم)
منیم آرزولاریم امیدلریم دیر (آرزو ها وامید های منست)

بیر گلین آنانین سئوگی دونیاسی
بیر کؤرپه بالانین شیرین رؤیاسی
باهارلی باغلارین پائیز خونچاسی
منیم آرزولاریم امیدلریم دیر

وطنین چاغلایان بوز بولاقلاری
وطنین بال دادان اؤز بولاقلاری
وطنین توکنمز سؤز بولاقلاری
منیم آرزولاریم امیدلریم دیر

گؤیلرین اولدوزو ، آیلی عالمی
یئرده یاشیل تارلا ، کهربا زمی
دالغالار قوینوندان یول آچان گمی
منیم آرزولاریم امیدلریم دیر

چؤللرین دوزلرین زومرود پالتاری
اینسانین اینسانا عهدی ایلقاری
قوشلارین وطنه دؤنن قاطاری
منیم آرزیلاریم، اومیدلریمدیر

اوزومه آچیلان هر آیدین سحر
نغمه مه نور چیلر، قول– قاناد وئره ر
ساچیما تؤکولن بو آغ چیچکلر
منیم آرزولاریم ، امیدلریم دیر

امیدواری شاعردر تجربه گرفتن از شکست و به پا خواستن دوباره است :

آغلاماقلا درد ساغالماز
یاز گلمه سه باغ باغ اولماز
یقین دونیا بئله قالماز
دورغون سولار چاغلایارسا

قاتارلانار دورنالاردا
دورنالار وار هر دیاردا
اینسان عؤمرو قالماز داردا
دورغون سولار چاغلایارسا

——————-

درسال ۱۳۹۱ درفرهنگسرای بهمن تهران از طرف انجمن ادبی صابر شب شعربانوان به بزرگداشت ای شاعره آذربایجان برگذار شد.

خانمها: رقیه کبیری ازخوی، اولکر اوجقار از تبریز، تورکان اورمولو از اورمو، مژگان صیامی از اردبیل، اولدوز صادق از تبریز، مهناز صابونی از شبستر، آرزو مختاری از بناب، شیدا نونهال از مراغه، شکرانه عالم از تبریز، لیلی کحالی از زنجان، شریفه جعفری از میانه، ساناز موحد از تبریز، آلما موغانلی از تهران، آرزو مرادی از جلفا شعر های خود را خواندند.

همچنین از خانمها سوسن نواده رضی و ملیحه عزیزپور نیز به عنوان غایبین مجلس ذکر خیر شد.

این برنامه با حضور جنابان: کریم مشروطه چی (سونمز)، بهروز دولت‌آبادی (چای اوغلو)، اردشیر رستمی، فریبا وفی، رسول یونان، شکوفه شکوری، حسین طهماسب پور شهرک، اکبر صالحی، محمد خلیلی، دکتر مرتضی مجدفر، حبیب فرشباف، ائلدار موغانلی، حسن ریاضی (ایلدیریم)، پینار یایین ائوی، اعضای انجمن‌ ادبی ساهر و نمایندگان نشریات مختلف پس از اهدای لوح تقدیر از طرف انجمن ادبی صابر به بانوان شاعر، در ساعت ۲۰ پنجشنبه شب به پایان رسید.

جمع آوری وتدوین :احمد اسماعیلی
بر گرفته از سایت فرقه دمکرات آذربایجان

به کانال صدای مردم در تلگرام بپیوندید
@sedayemardomdotnet

Print Friendly, PDF & Email