فرهنگی

یک شکاف سیاسی

هرگونه تحلیل دقیق دربارهٔ  عامل‌های کلیدی‌ای که کشور ما را با وضعیت کنونی روبرو ساخته‌ است به این نتیجه منطقی خواهد رسید که مسببان اصلی این فاجعه سران “نظام”اند و در صدر آنان علی خامنه‌ای است. بنا بر این به‌درستی می‌توان ادعا کرد ریشهٔ تضاد اصلی‌ای که تحول‌های کنونی و آینده را رقم می‌زند در درون کشور است و آن، تضاد میان خواست اکثر مردم به ایجاد تغییرهایی بنیادی با سیاست کلان اصحاب قدرت رژیم است. هدف این سیاست کلان، حفظ “نظام” به‌منظور تثبیت منافع جناح‌های قدرت است…
تاکنون گمانه‌زنی‌های مختلفی صورت گرفته و در خصوص دلایل استعفای محمدجواد ظریف نگاهی تقلیل‌گرایانه به این مسئله بوده است. استعفای ظریف آن هم در نیمه شب و با روشی که صورت گرفت، نه یک شوک دیپلماسی بلکه یک شوک سیاسی بود. به عبارتی دیگر این رویداد، تاخر موجود میان دولت و نهادها و سازمان‌های فرادولتی و شخصیت‌های فرا حاکمیتی را نشان می‌دهد. جدیداً در کشور عده‌ای یافت می‌شوند که حتی بالاتر از نظام، حاکمیت و حکومت به بیان دیدگاه‌های خود پرداخته و بدون توجه به جایگا‌ه‌های افراد و قوانین مندرج در جامعه، انگشت اتهام را به سوی فعالان و سیاستمداران گوناگون در نقش‌های رسمی نشانه می‌روند.
این تاخر با استعفای ظریف در چنین وضعیتی و در بافت موقعیتی موجود در شامگاه دوشنبه، نشان دهنده یک شکاف سیاسی عظیم است که اکنون بعد از مدت‌ها از لایه‌های زیرین به لایه‌های زبرین آمده و خود را نشان می‌دهد و بسیاری از این تحلیل‌ها برای پوشش دادن به این نمایش شکاف صورت می‌گیرد.
اگر چه باید منتظر بود و دید که ظریف در روزهای آتی چه خواهد کرد، اما بازگشت محتمل ظریف تنها می‌تواند، او را در تاریخ با ظرافت خاصی به فراموشی بسپارد. به اعتقاد من اگر ظریف دوباره قصد داشته باشد به عنوان وزیر خارجه به دستگاه دولت باز گردد، با ترتیبی که او استعفای خود را اعلام کرده، پایان خود را در تاریخ سیاسی ایران رقم خواهد زد.
ظریف با اشاره به عدم حضورش در دیدارهای دوشنبه شب بشار اسد در تهران اعلام کرده که این اقدام شاید یک شوک باشد برای بازگشت دستگاه سیاست خارجی به جایگاه خودش، اما باید خاطرنشان کرد: وقتی در جامعه ما کوچک‏ترین سخنی علیه یک فعال سیاسی و یا یک ارگان و سازمان فرادولتی مطرح شده و به سرعت با برخورد قضایی روبه‏رو می‌شود و از سوی دیگر رئیس‌جمهوری کشور متهم به ارتباط با ام‌آی۶ و داشتن پاسپورت انگلستان می‌شود و پیگیری‌های عملیاتی در جهت این معنا صورت نمی‌پذیرد؛ یا آنکه در مجلس نماینده‌ای با اعلام شماره تلفن همراه، خواهان پیگیری تهدید به قتل، آزار و اذیت در ارتباط با انجام رسالت نمایندگی خود روبه‏رو است، آیا یک وزیر امور خارجه می‌تواند بدون در نظر داشتن جایگاه خود در جهان امروز که به گوی بلورین تبدیل شده و نقل و انتقال آزاد اطلاعات در آن به خوبی صورت می‌پذیرد، شان و منزلتی در نظام بین‌المللی به عنوان رئیس دستگاه دیپلماسی کشور داشته باشد؟ باید درک کنیم که ظریف یک دیپلمات برجسته بین‌المللی است و به خوبی می‌داند وقتی چنین دیدارهایی صورت بگیرد و جای وزیر خارجه در این دیدار مهم خالی باشد، از نگاه دانایان جهان به عنوان فرد سطح پایین برای نشستن بر صندلی وزارت خارجه یک کشور تلقی خواهد شد.
بنابراین چنین امری خلاف شان و منزلت ظریف است. حال در این مرحله و با توجه به استعفای وزیر خارجه، یک سوال مطرح می‌شود و آن این است که آیا باید انتظار تغییرات گسترده در روند سیاست خارجی ایران را داشت؟ پاسخ من این است که سیاست خارجی ایران در دست دولت نیست که با رفتن وزیر خارجه و یا حتی رئیس‌جمهوری، تغییر کند.
سیاست خارجی ایران به جبر به سمت و سویی می‌رود که باید تصمیمات نهایی در این عرصه در ارتباط با آمریکا طی شش ماه آینده گرفته
شود.
این تصمیم، تصمیمی آسان نخواهد بود، و لذا باید آرام آرام در انتظار تحولاتی باشیم که نشان دهنده ایجاد یک فضای دیگر در جامعه ایران خواهد بود. باید منتظر ماند و دید که در واقع این تغییر و تحولات می‌خواهد به نام چه کسانی ثبت شود تا در آینده با ثبت شدن این تغییر و تحولات به نام آن گروه و افراد، زمینه‌های تحول در نخبگان قدرت نیز حاصل شود. بنابراین وضعیت کنونی ایران چهارراه تلاقی تحولات و تغییرات متفاوت گریزناپذیری است که آینده ایران را تحت الشعاع قرار می‌دهد.
در این رابطه تشخیص اینکه چه کسی می‌تواند به جای ظریف روی کار بیاید چندان کار دشواری نیست، در عین حالی که چندان کار ساده‌ای نیز نخواهد بود. از آن جهت مشکل نیست که معلوم است باید فردی باشد که بتواند ادامه این مسیر را با اقتدار معناداری در جهت پیاده‌سازی گزاره‌های سیاست خارجی ایران به انجام برساند؛ همچنین از این جهت دشوار است که این فرد باید در عین حال پیوستگی نهایی خود را با ساختارهای قدرت در جامعه ملی مشخص کند.

روزنامه ابتکار – مهدی مطهرنیا

به کانال صدای مردم در تلگرام بپیوندید
@sedayemardomdotnet

Print Friendly, PDF & Email
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا