گوناگون

قربانی بعدی سوء مدیریت؛ سیل به سیستان‌و‌بلوچستان رسید

منابع خبری نسبت به آنچه در انتظار سیستان‌و‌بلوچستان است هشدار داده‌اند. ابر سیاه بارش‌های مرگبار از آسمان خوزستان عبور کرده است و گریبان خشکسالی در سیستان‌و‌بلوچستان را خواهد گرفت. نگرانی اما زمانی تشدید می‌شود که سیستان‌و‌بلوچستان به دلیل تجربه بلندمدت خشکسالی هیچ‌گونه آمادگی برای مواجه شدن با بارش‌های گسترده را ندارد. در سیستان‌و‌بلوچستان نه خبری از مسیل است و نه آمادگی ویژه‌ای برای مقابله با بحران وجود دارد. دلواپسی‌مان اگر تا امروز زیر آب رفتن اهواز در پی خواب سنگین مسوولان بود، این‌بار اما غول خشکسالی در سیستان‌و‌بلوچستان تسلیم ابر سیاه بی‌برنامگی افرادی می‌شود که مطالعات اقلیم‌شناسی‌شان بیش از دو سال را مورد توجه قرار نمی‌دهد.

حمله بارش‌ها به سیستان‌و‌بلوچستان نه شایعه است و نه جوسازی شبکه‌های اجتماعی. احد وظیفه، مدیرکل پیش‌بینی و هشدار سریع سازمان هواشناسی در مصاحبه خود با ایلنا با اشاره به اینکه موج جدید بارشی امروز از خوزستان خارج می‌شود، خبر از کوچ این سامانه بارشی به بندرعباس و جنوب سیستان‌و‌بلوچستان می‌دهد که به طور قطع باعث وقوع سیلاب خواهد شد.

مدیرکل پیش‌بینی و هشدار سریع سازمان هواشناسی تصریح کرد: از نیمه‌شب تا اوایل صبح فردا بارندگی‌ها در نیمه غربی به پایان می‌رسد و بیشتر بارندگی در سواحل استان‌های مازندران و گلستان پیش‌بینی می‌شود و شرایط حادی در این مناطق انتظار نداریم. در روز شنبه دامنه‌های البرز بارش باران گزارش شده است به ویژه در بخش‌های شرقی دامنه‌های البرز یعنی در استان‌های گلستان و مازندران شاهد بارش باران خواهیم بود. این بارش‌ها نیز همراه با رگبار و رعد و برق است و به صورت محدود می‌تواند سیلاب ایجاد کند.

به گفته وظیفه از بعد‌از‌ظهر امروز و شب تا روز یکشنبه بارش‌های شدید در بندرعباس و جنوب سیستان‌و‌بلوچستان پیش‌بینی می‌شود که احتمال وقوع سیل در این مناطق بسیار زیاد است. بخش‌ شمال سیستان‌و‌بلوچستان و خراسان جنوبی و رضوی از امروز تا دوشنبه عصر درگیر بارندگی خواهند بود.

پیشی گرفتن موضوعات غیر‌مهم بر جان مردم

مهدی برادران‌خلخالی، کارشناس شهرسازی درباره موقعیت سیستان‌و‌بلوچستان در مقابل بارش‌های گسترده به «جهان صنعت» می‌گوید: در حال حاضر مساله‌ای که با آن مواجه هستیم عدم توجه به موضوع برنامه‌ریزی شهری است. این موضوع در بسیاری شهرها چالش‌های بسیار جدی ایجاد کرده که البته در سیل اخیر به شکلی مستند شاهد آن بودیم. یکی از موضوعاتی که به آن هیچ توجهی نشده است، توسعه مسیل‌سازی در شهرهاست. در حقیقت مسیل‌سازی را به هیچ عنوان مورد توجه قرار نداده‌ایم متاسفانه چون شهرداری‌ها به موضوعات غیرمهم و فوری توجه می‌کنند و از سوی دیگر موضوعات مهم و غیرفوری را مورد توجه قرار نمی‌دهند آسیب‌های شهرسازی ناگهان گریبانگیر می‌شود.

برادران در ادامه افزود: در حال حاضر شهرداری‌ها به سمت درآمدهای جاری رفته‌اند و اقدامات آنها در راستایی پیش می‌رود که مردم از نزدیک شاهد عملکرد شهرداری‌ها باشند. این موضوع اما در حالی است که زیرساخت‌هایی که به جان مردم وابسته است و اتفاقا در گروه اهداف مهم قرار دارد به دلیل عدم فوریت به نظر مسوولان کمتر مورد توجه قرار گرفته و شهرداری و شورای شهر اعتبار لازم را به آن اختصاص نداده است. همچنین دولت هم در مورد بافت فرسوده باید کارهایی انجام می‌داد اما به‌طور کامل نسبت به آنها بی‌توجه است از دیگر سو، طولانی شدن دوره خشکسالی موجب شده نسبت به آینده آبی شهرها بی‌توجهی کنند؛ آسیب این موضوع ساخت‌وسازهای خطرآفرین است.

این کارشناس شهرسازی با تاکید بر نبود مطالعات هوشمندانه گفت: در ادامه مطالعات آبی نیز به هیچ عنوان انجام نشده است. این اما در حالی است که در مطالعات آب باید ۱۰۰ سال آینده را برآورد کنند و بر اساس آن نسبت به ساخت‌وساز شهر و همچنین توسعه آن گام بردارند.

علاوه بر این یکی از نگرانی‌ها در جنوب‌شرقی کشور است که فضای شهرهای آن منطقه، فضای خشکسالی بوده و با کمترین سیلاب به قطع با بحران مواجه خواهند شد. در حقیقت سیستان‌وبلوچستان هیچ آمادگی ندارد و در این منطقه به موضوعات زیرساختی هیچ توجهی نشده و منابع غیرمهم و فوری در اولویت بوده است. از همین رو زمانی که وارد بحران می‌شویم دشواری و ناتوانی مواجه شدن با آن گریبان‌ شهروندان و مسوولان را می‌گیرد.

کیسه‌های امید بیهوده

خوزستان همچنان زیر آب است و بوی فاضلاب مردم را جان به لب کرده است. مردم تا جایی درمانده شده‌اند که تصور می‌کنند کیسه‌های شن و ماسه جان و مال‌شان را نجات می‌دهد. علیم یارمحمدی نماینده زاهدان و نایب‌رییس کمیسیون عمران مجلس درباره این کیسه‌های شنی بزرگ و اثر‌گذاری آن بر کنترل سیل می‌گوید: نکته مهم و قابل توجه آن است که حضور در مناطق سیل‌زده احساسی را در افراد ایجاد می‌کند که بر اساس آن تصمیم‌گیری‌هایی می‌کنند که گاه جنبه روانی و ذهنی آن بر جریان منطقی و نگاه واقع‌بینانه پیشی می‌گیرد. از همین رو می‌توان گفت‌ این عملکرد اگرچه به طور کامل بی‌ثمر نیست و تاخیری در حرکت مسیر آب ایجاد می‌کند اما در نهایت توان مقابله با حجم گسترده سیلاب وارد شده در منطقه را ندارد.

یارمحمدی در ادامه با اشاره به گذشته دشت خوزستان و تجربیات اقلیمی این منطقه افزود: خوزستان در طول تاریخ تجربیات بسیاری پیرامون مواجه شدن با بارش‌ها را از سر گذرانده است.

سیستم اقلیمی این منطقه به گونه‌ای است که تالاب‌های این دشت همواره محل ورود حجم آب قابل توجهی بوده‌اند و رودهای این دشت در نهایت به خلیج‌فارس می‌ریختند. تالاب شادگان نیز یکی از تالاب‌هایی بوده است که حجم آب قابل توجهی به آن وارد می‌شده است. با وجود همه تجربیاتی که درباره سیستم جغرافیایی منطقه روشن است اما عدم بارش‌های گسترده و البته ورود به دوران خشکسالی موجب تصمیمات نادرست و خطرناکی شد که فاجعه اخیر را رقم زده است.

توسعه شهری به بهای جان مردم

هر آنچه بر خوزستان می‌گذرد گویا حاصل تصمیماتی است که دولتمردان اتخاذ کردند تا ببالند به گسترش شهرسازی و افتخار کنند به این موضوع که حالا دیگر برق، آب و گاز به دورترین مناطق کشور نیز کشیده شده است. گویا فخر بر گسترش امکانات شهری نسبت به تفکر و مطالعه در راستای چگونگی گسترش شهر‌نشینی و امکانات شهری پیشی گرفته است. نشان این موضوع را می‌توان در از دست رفتن همه امکانات شهری که بر مدار خرد حرکت نکرده بود امروز در مناطق سیل‌زده مشاهده کرد.نایب‌رییس کمیسیون عمران مجلس نیز بر این موضوع مهر تایید زده و می‌گوید: مردم و مسوولان خواسته و ناخواسته در مسیر گسترش امکانات شهری و همچنین افزایش وسعت سطح زیر کشت بر‌خلاف مسیر اقلیم‌شناسی حرکت کرده‌اند و امروز دچار بحران جدی شده‌اند. مناطقی که پیش از این مسکونی نبود و به دلیل نبود امکانات شهری از جمله برق، آب و گاز سکونت در آن مورد اقبال قرار نمی‌گرفت این امکانات را به دست آورده‌اند اما بهای آن از دست رفتن امنیت زندگی بود. از همین رو انتظار می‌رود بعد از این، مطالعات اقلیم‌شناسی بیشتر مورد توجه قرار گیرد. یکی از این راهکارها به طور قطع عدم اجازه ساخت‌و‌ساز در مناطق تحت مخاطره سیلاب است.به گفته وی روستاها و شهرهایی که با بی‌برنامگی تمام توسعه پیدا کرده‌اند امروز سیلاب و البته گل و لای زندگی آنها را تحت تاثیر قرار داده است. امروز شهروندان این مناطق همچنان دچار مشکلات جدی هستند و قربانی این شرایط می‌شوند. دولت‌ها بعد از این باید نقش حاکمیتی خود را به بهترین شکل ممکن ایفا کنند و بهترین تصمیم شاید این باشد که دولت بعد از این امکانات زیست‌شهری را به طور جدی در مناطقی که وارد حریم مسیل شده‌اند قطع کند.

نداشتن تکنولوژی یا ندانستن درباره تکنولوژی؟

یکی از مهم‌ترین تکنولوژی‌هایی که کشورهای توسعه‌یافته در راستای کنترل سیل به کار می‌بندند استفاده از دیوارهای پیش‌ساخته غول‌پیکری است که مسیر سیل را تغییر دهد. استفاده از این تکنولوژی به طور قطع نتیجه‌ای مثمرثمر‌تر از ایجاد سیل‌بند ‌با کیسه‌های شنی خواهد داشت. تا امروز اما هیچ اطلاع‌رسانی‌ای درباره استفاده از این تکنولوژی نشده است و کماکان شاهد پیشی گرفتن و توجه به راهکارهای نمایشی هستیم.

نداشتن تکنولوژی لازم راه سیل را نمی‌بندد یا بی توجهی به استفاده از این تکنولوژی؟ اگرچه نداشتن تکنولوژی در روزگار ارتباطات و همکاری کشورها با یکدیگر دلیل موجهی بر یاری نگرفتن از آگاهان این امکانات نیست.

یار‌محمدی اما در پاسخ به چرایی عدم استفاده از چنین راهکارهایی گفت: کشورهای بسیاری که مانند ایران با مقوله بلایای طبیعی مانند سیل یا زلزله مواجه می‌شوند در بیشتر موارد بر اقدامات بعد از سیل تمرکز می‌کنند. اسکان مردم و همچنین بهبود نیازهای اولیه آسیب‌دیدگان بیشترین اهمیت را برای مسوولان کشورهای در حال توسعه و هم‌ردیف با ایران دارد. اما کشورهای توسعه‌یافته که مطالعات مستند و گسترده‌ای درباره راهکارهایی هوشمندانه ارائه می‌دهند با بلایای طبیعی رویارویی قابل تامل‌تری دارند. این مطالعات و البته استفاده از تکنولوژی به گونه‌ای هدایت شده است که هزینه‌های کلان را کاهش داده و شرایط بهتری را فراهم کرده است.

وی با تاکید بر اینکه اگر استفاده از چنین امکاناتی در دستور کار قرار داشت دانش عمرانی، توان کافی را برای ساخت آن داشت فرضیه عدم دسترسی همکاری کشورهای توسعه‌یافته با ایران در این زمینه را رد کرد و گفت: باید مطالعات پیشگیرانه به شکل جدی‌تری انجام شود و چنین نیازهایی قبل از مواجه شدن با بحران تامین شود.

بارها شاهد هزینه‌های گسترده دولت و البته در مقابل بی‌ثمر بودن هزینه‌ها بوده‌ایم. به طور جدی می‌توان گفت چنین موضوعی نه مورد مطالعه قرار گرفته و نه حتی مطالعات تطبیقی پیرامون آن انجام شده است.

هشدار و اخطارهای بی‌ثمر هواشناسی

شرایط سیل در کشور به گونه‌ای است که تصور می‌شود این بحران در بی‌خبری کامل گریبان کشور را گرفته و مسوولان نسبت به هر آنچه بنا بود بر کشور تحمیل شود کاملا ناآگاه بودند. چگونه می‌توان از بحرانی بزرگ با‌خبر بود و بی‌توجه به تماشای آن نشست. شبکه‌های اجتماعی و گفت‌و‌گوی شهروندان در این باب اما نشان از اطلاع‌رسانی کامل نسبت به موضوع دارد. البته نایب‌رییس کمیسیون عمران مجلس نیز معتقد است این موضوع بیش از چهار ماه قبل از سوی سازمان هواشناسی اطلاع‌رسانی شده بود اما تصور غیر‌محتمل بودن آن چنین شرایطی را برای کشور رقم زده است.

این‌بار هم هشدار سیل در سیستان‌و‌بلوچستان را شنیده‌ایم اما همچنان ایستاده‌ایم تا باران بار دیگر جان و مال مردم را بشوید و ببرد؛ جان و مالی که این سال‌ها در منطقه‌ای خشک و بی‌آب زخم چرکین بی‌توجهی را تحمل کرده است. باران انگار قرار است قدم به قدم، استان به استان بر زخم مردمی ببارد که تا نوروز امسال دلواپس معیشت‌شان بودند. هرچند بی‌خبر بودند از سیلی که هست و نیست‌شان را می‌شوید.
جهان صنعت

 

به کانال صدای مردم در تلگرام بپیوندید
@sedayemardomdotnet

Print Friendly, PDF & Email
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا