اجتماعی

قطعنامه ۲۲۳۱ پاشنه آشیل ترامپ

موضوع شدت یافتن تحریم نفتی جمهوری اسلامی ایران از سوی دولت ایالات متحده و بحث وگفت‌وگو و مذاکره بین دو طرف هنوز در صدر اخبار جهان قرار دارد. «زیبیگنیو برژینسکی» مشاور امنیت ملی دولت جیمی کارتر رئیس جمهور آمریکا در خاطراتش جمله‌ای را به این مضمون نقل کرده بود که پس از خاک ایالات متحده آمریکا، ایران استراتژیک‌ترین نقطه برای این کشور در جهان است….

می‌توان گفت که این برداشت هنوز در دولت‌های آمریکا ادامه یافته و اهمیت ایران برای این کشور به‌حدی است که دست برداشتن و فراموش کردنش برای آمریکایی‌ها چیزی شبیه به غیر ممکن است.
باید بر این نکته تاکید کرد که تحریم‌های یک‌جانبه آمریکا بدون‌شک غیرقانونی است و این نظریه در درون حکومت آمریکا و به‌ویژه در نزد دموکرات‌ها هم مورد تایید است.
قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت پس از ۱۲ سال گفت‌وگو در مورد فعالیت‌های هسته‌ای ایران با اعضای گروه ۱+۵ در تاریخ ۲۳ تیرماه ۱۳۹۴ توسط تیم مذاکره‌کننده از مسئولان وزارت خارجه به ریاست وزیر آن «محمد جواد ظریف»، ایران موفق به توافق هسته‌ای با این گروه شد. پس از آن، این توافق در تاریخ ۲۹ تیر ماه ۱۳۹۴ در شورای امنیت به رای گذاشته شد که با تصویب آن هر شش قطعنامه قبلی که علیه ایران صادر و منجر به تحریم‌هایی در رابطه با موضوع هسته‌ای علیه کشورمان شده بود را ملغی کرد.
با این وصف دولت ترامپ به‌صورت یک‌جانبه از برجام بیرون آمد و میز مذاکره را ترک کرد و در ادامه «فشار حداکثری» را در دستور کار سیاست خارجه خود در قبال ایران قرار داد. گرچه که پس از این اقدام هر از گاهی پالس‌هایی غیرکارشناسانه و غیر مسئولانه از داخل ایران مبنی‌بر بستن تنگه هرمز و مواجهه نظامی به گوش می‌رسد اما شکی نیست که حل این اختلاف تنها از مسیر دیپلماسی میسر است.
دستگاه سیاست خارجی جمهوری اسلامی این نکته را نیز باید در نظر داشته باشد که عادی‌سازی روابط با ایران یکی از اهداف بسیار مهم آمریکایی‌ها بوده و هست و همانطور که پیشتر گفته شد، ایران منطقه‌ای بسیار مهم و راهبردی برای ایالات متحده است که باید در روند عادی سازی روابط از آن به عنوان یک برتری استفاده کرد.
حل بحران با آمریکا می‌تواند بر مبنای احترام متقابل و منافع ملی به نتیجه برسد، اما پیش از آن حاکمیت باید در داخل کشور به سمت وفاق ملی و شنیدن همه صداها برود. این شنیدن البته ربطی به عادی سازی روابط با آمریکا ندارد. حاکمیت در برابر آمریکا دو راه دارد: یا بر اساس احترام متقابل به گفت‌وگو می‌نشیند و یا به همین مسیر ادامه می‌دهد، اما در حوزه داخلی راهی به‌جز شنیدن همه صداها ندارد. کارشناسان بر این باورند که از راه دوم می‌توان به مقابله با آمریکا رفت، اما اگر چنانچه در داخل وفاق و همبستگی صورت نگیرد، در عرصه دیپلماسی هم اتفاق خاصی نمی‌افتد، حتی اگر روابط سیاسی با آمریکا به حالت عادی باز گردد.
واشنگتن پست:
سیاست فشار حداکثری ترامپ علیه ایران به بن بست رسید
ترامپ احساس بلاتکلیفی بیشتری خواهد کرد
ایرنا- آمریکا از همه ظرفیت ها از جمله تحریم نفتی علیه ایران استفاده کرده و اهرم دیگری برای فشار بر تهران ندارد.
واشنگتن پست، آمریکا در دشمنی خود با ایران احساس بلاتکلیفی می کند و نمی داند در ادامه سیاست های تقابلی از چه اهرمی علیه ایران سود جوید.
پایان معافیت خرید نفت ایران گزینه آخر آمریکا در تشدید فشارها علیه تهران بود و روزهای پیش رو تیم ترامپ احساس بلاتکلیفی بیشتری خواهند کرد.
اگرچه مقامات دولت ترامپ تاکید کرده‌اند که همچنان به تقابل خود با ایران ادامه خواهند داد و تصمیم تمدید نکردن معافیت‌ها نیز در همین راستا اتخاذ شده است؛ اما این سیاست ترامپ نمی تواند دوام چندانی داشته باشد و با چالش‌های جدی روبروست.
آمریکا در حالی از تمدید معافیت برای خریداران عمده نفت ایران سر باز زد که این اقدام کاخ سفید با انتقادات شدیدی از جانب شرکای تهران مواجه شد؛ اقدامی که آنان را در یک جبهه، مقابل آمریکا قرار داده است.
اقدام یکجانبه آمریکا موجب نگرانی در بازارهای جهانی شده و به اعتقاد برخی کارشناسان، کاخ سفید در تصمیم خود با شکست مواجه خواهد شد.
مشخص نیست که پنج کشور چین، ژاپن، هند، کره جنوبی و ترکیه به عنوان شرکای تجاری و خریداران اصلی نفت ایران تا چه اندازه با امریکا همراهی نشان دهند.
علاوه بر رویکرد بازیگران فوق به موضوع، به دو دولیل اصلی به صفر رساندن نفت ایران ناممکن خواهد بود. اول اینکه کشورهای که آمریکا به عنوان جایگزین نفت ایران در خلیج فارس مطرح کرده است نمی توانند میزان تولید در مقیاس بالا را حفظ کنند.
دوم اینکه، نفت سنگین ایران که کشورهای مختلف برای پالایش فرآورده‌های نفتی به آن نیاز دارند، نمی‌تواند با نفت سبک سعودی جبران شود.
بنابراین دلایل اقتصادی و ژئوپلتیکی مانع از آن خواهد شد که سایر قدرت ها بطور کامل از آمریکا پیروی کنند و منافع ملی آن ها را بسوی تهران نزدیک می کند.
پیش بینی می شود که به مرور ترکیه، چین، هند و احتمالا برخی متحدان اروپایی راه‌هایی را برای دور زدن تحریم‌های آمریکا بیابند.
ایران نیز با عملیات سایبری تا تهدیدی به‌عنوان بستن تنگه هرمز، می تواند از خود دفاع کند و آمریکا را متقابلا مورد فشار قرار دهد.
از این رو این فرضیه اشتباه که ایران با افزایش فشارها به میز مذاکره با آمریکا برخواهد گشت، بدون تاوان برای خود آمریکا نخواهد بود. این فشارها حتی می تواند موجب انسجام داخلی ایران و ناکامی بیشتر تیم ترامپ در پیگیری اهداف خود باشد. به عنوان مثال تحریم‌ها در بخشی از اثر بخشی خود موجب کمبود داروهای حساس در ایران شده است.
دولت ترامپ در توجیه اعمال تحریم های شدید عنوان می کند این اقدام با هدف متوقف ساختن حکومت ایران صورت گرفته ، اما پزشکان در ایران می گویند که جان افراد با این تحریم ها به خطر افتاده است.
مقامات آمریکایی همواره بر مستنثی بودن تحریم های دارویی و غذایی ایران اصرار داشته اند اما گزارش ها نشان داد که چگونه چنین اقدام ستیزه جویانه ای، دامان بیماران را گرفته و بیمارستان ها را با کمبود دارو مواجه کرده است.
ادامه این موضوع به تنهایی می تواند موجب افزایش انزجار علیه آمریکا در جامعه ایران و حتی در سطح جهان شود و عواقب غیر قابل پیش بینی برای امریکا در پی خواهد داشت؛ از این رو برای تیم ترامپ به درستی روشن نیست که تقابل با ایران را با چه شکل و شیوه‌هایی ادامه دهد و برخی مقامات آمریکایی اذعان دارند که سیاست فشار حداکثری ترامپ علیه ایران به بن بست رسیده است.
آیا این تلاشی برای نزدیکی بیشتر است؟
ظریف در سفر به نیویورک با «جرالدو ریورا» از خبرنگاران طرفدار ترامپ گپ زد و عکس یادگاری گرفت.
تلاش برای نزدیکی به ترامپ و ایجاد کانال‌های مستقیم تماس با رئیس جمهور آمریکا مشخصه بارز و متفاوت سفر اخیر ظریف به نیویورک بوده است.
ظریف همچنین قرار است گفت‌وگویی با شبکه فاکس‌نیوز داشته باشد که از پربیننده‌ترین شبکه‌های آمریکا و از طرفداران رئیس جمهور فعلی است و ترامپ نیز از علاقه‌مندان به این شبکه است.
علی بیگدلی:‌ بهترین راه دیپلماسی و مذاکره است
علی بیگدلی، استاد دانشگاه و کارشناس مسائل بین المللی در گفت‌‎و‌گو با «همدلی» پیرامون تحلیلی از واشنگتن پٌست مبنی بر «برنامه اقدام علیه ایران» یا «فشار حداکثری» آمریکا بر ایران به‌شکست خورده است، گفت: « باید عرض کنم وضعیت پیش رو برای ما چندان مطلوب نیست. پس تا شرایط به یک نقطه بحرانی و بی‌بازگشت نرسیده، بهتر است که راه دیپلماسی و مذاکره را در پیش بگیریم. خصوصا این که اکنون کاخ سفید امید دارد با افزایش فشارها و تحریم‌ها در سایه شکل‌گیری اعتراضات اجتماعی و اقتصادی مردم، بستر برای تغییر رفتار در تهران شکل گیرد، به ویژه ما در سیل اخیر شاهد حواشی و تنش‌هایی هم بوده ایم که این مسئله امید جدی را برای واشنگتن ایجاد کرده است».
او در ادامه افزود: «دونالد ترامپ در همان دوران تبلیغات انتخاباتی سال ۲۰۱۶ برای منطقه خاورمیانه و غرب آسیا دو اولویت مهم را مطرح کرده بود و در بستر وعده‌های انتخاباتی قول داد که آنان را پیگیری کند؛ اولین مسئله به محدودسازی ایران در ابعاد گوناگون آن بازمی‌گردد و دومین وعده انتخاباتی هم بر حمایت پررنگ‌تر از اسرائیل تاکید داشت. در این راستا ترامپ سعی کرد با خروج یک جانبه از برجام، شرایط را برای بین‌المللی کردن مجدد پرونده هسته‌ای تهران شکل دهد. مضاف بر آن جمهوری اسلامی ایران را در حوزه‌های صنعت دفاعی و موشکی، نفوذ منطقه و حقوق بشر به چالشی برای مناسبات جهانی بدل کند. در این راستا آنگونه که پیداست ترامپ تا به امروز در برخی از ابعاد به طور کامل موفق عمل کرده است».
علی بیگدلی در اشاره به دومین موضوع مهم که ترامپ در سال ۲۰۱۶ وعده آن را داده بود، یعنی حمایت از اسراییل، گفت: «این مسئله اهمیت فوق‌العاده ویژه برای دونالد ترامپ است. در این رابطه رئیس جمهوری امریکا اعتقاد داشت که توافق هسته ای سبب افزایش توان اتمی ایران و ایجاد تهدیدی جدی برای امنیت اسرائیل خواهد شد، چرا که تنها قدرت هسته ای نظامی منطقه خاورمیانه اسرائیل است و برجام اجازه خواهد داد به قول آمریکایی‌ها، ایران در خفا به قدرت هسته‌ای نظامی دست پیدا کند و به رقیب جدی برای اسرائیل تبدیل شود. در کنار آن مسئله توان موشکی و دفاعی و نیز نفوذ منطقه‌ای ایران، به خصوص حضور در کنار مرزهای اسرائیل سبب شد تا دونالد ترامپ سال گذشته با خروج از توافق هسته‌ای فضا را برای افزایش فشارها از ابعاد گوناگون بر ایران شکل دهد».
بیگدلی در پاسخ به این سوال که آیا قصد ترامپ مذاکره با ایران است یا خیر؟، گفت: «در خصوص برجام این نکته را باید اضافه کرد که کشور ما به دلیل فشارهای اقتصادی و وضعیت بحرانی داخلی، دستگاه دیپلماسی در یک پروسه بسیار فشرده و با عجله سعی داشت برجام را بدون تصویب آن در مجلس آمریکا، کشورهای اروپایی، چین، روسیه و حتی ایران عملیاتی کند. همین خلاء سبب شد تا دونالد ترامپ از توان اجرای خود برای خروج از برجام بدون اجازه از کنگره استفاده کند».
او در پایان در باره اینکه آیا ایران تن به مذاکره خواهد داد یا خیر، گفت:‌ «ببینید حتی اگر برجام در مجلس آمریکا به صورت قانون در می‌آمد ما نمی‌توانستیم خیلی موفق باشیم. چون برجام تا سال ۲۰۲۵ اعتبار داشت و یقیناً بعد از این مدت که فقط شش سال از آن باقی مانده است، آمریکا اجازه غنی‌سازی ۲۰ درصد را به ما نمی دهد. پس همواره باید مذاکره و دیپلماسی در دستور کار باشد. متاسفانه باید این اعتراف را داشت که دستگاه دیپلماسی به شدت فشل و ناکارآمد است. من به این مسئله کار ندارم که این کم کاری و تشتت در سیاست خارجی به واسطه فشارهای کدام ارگان و نهاد است، اما خروجی آن اکنون سبب شده است تا مشکلات روز به روز بر کشور افزوده شود».

همدلی – محسن فیض‌اللهی

به کانال صدای مردم در تلگرام بپیوندید
@sedayemardomdotn

Print Friendly, PDF & Email
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا