اجتماعی

زلزله بم، فاجعه‌ای که آگاهمان نکرد

زلزله ساعت ۵:۲۷ دقیقه بامدادپنجم دی ماه ۱۳۸۲ موجب فاجعه‌ای انسانی در کشور ما شد، یک سوم جمعیت یک شهر را از دست دادیم!

آرمان ملی، مهدی زارع؛ این اتفاق با چنان اهمیتی در بامداد ۵ دی‌ماه ۸۲ در جازموریان (حدود۲۵۰ کیلومتر دورتر) اعلام شد! دلیل مشخص بود؛ فقط یک ایستگاه لرزه نگاری در کل ناحیه جنوب شرق کشور وجود داشت! بخت با ما یار بود که وارد عصر اینترنت شده بودیم و در همان ساعت‌های اول و با بهره‌گیری از اینترنت و مشاهده اطلاعات از سایت انجمن زمین شناسی آمریکا‌، هم مکان دقیق زلزله در بم و هم اندازه دقیق با بزرگای۵/۶ ریشتر مشخص شد.

اکنون ۱۶ سال از فاجعه زلزله بم می‌گذرد، در این بازه زمانی چهار زمین ‌لرزه با بزرگای بین ۵/۶ تا ۵/۷ ریشتر در ایران رخ داده است. ولی ما همچنان پوشش لرزه نگاری کاملی برای ثبت زمین لرزه‌های کوچک در ایران نداریم. تعداد ایستگاه‌های لرزه نگاری در ایران کافی نیست و همین موجب می‌شود که زلزله‌های کوچک را نتوانیم به درستی و کامل ثبت کنیم. بررسی لرزه خیزی ثبت شده در همین ۱۶ سال اخیر نشان می‌دهد که ما فقط حدود یک پنجاهم زمین لرزه‌هایی که با بزرگی بین ۲ تا ۳ درجه ریشتر را که در ایران رخ می‌دهند وحدود یک سوم زمین لرزه‌های با بزرگای بین ۳ تا ۴ درجه را در ایران ثبت می‌کنیم.

این موضوع موجب می‌شود تا عملا امکان پایش خرد زمین لرزه‌ها و مطالعات باروش‌های مختلف پیش بینی زلزله و ایجاد سامانه‌های هشدار سریع زلزله برای متخصصان ایران بسیار محدود یا غیرممکن شود.

از دید مدیریت کاهش ریسک و مدیریت بحران، پایش و افزایش سطح آمادگی در نواحی که ظرفیت رخداد زمین لرزه شدید در آنها وجود دارد‌، فقط در صورتی ممکن است که زلزله‌ای مانند زلزله ۱۳۸۲بم موجب تحولی فکری و رویکردی و مدیریتی در کشور ما شود، که متاسفانه هنوز این امر محقق نشده است.

اتفاقی شبیه زلزله ۱۷۵۵میلادی در لیسبون پرتقال‌. بین ساعت ۹ و ۱۰ صبح، نوامبر ۱۷۵۵حرکت زمین آغاز و با شدیدتر شدن، خانه‌های لیسبون را به لرزه درآورد‌. به زودی فهمیدند که این پدیده یک زلزله است، که با سونامی و آتش‌سوزی بعد از آن تنها در شهر لیسبون بیش از ۶۰هزارنفر کشته شدند که بیش از ۲۰درصد کل جمعیت ۲۷۵ هزار نفری شهر بود. فیلسوفان طبیعی و طبیعت شناسان با زلزله۱۷۵۵ لیسبون در میانه عصر روشنگری در تاریخ اروپا، آغاز دوران زلزله‌شناسی تجربی و مشاهده‌ای را شکل دادند. این زلزله‌ها توجه دانشمندانی نظیر میچل، برتراند، مالت و دیگر اندیشمندان فیزیکدان هم‌دوره آنان را به خود جلب کرد. امانوئل کانت فیلسوف آلمانی سه مقاله در توضیح رخداد زمین‌لرزه لیسبون نوشت که اولین مقاله‌های علمی زلزله شناسی تاریخ محسوب می‌شوند. با آغاز تحول مهم زلزله ۱۷۵۵لیسبون اهمیت زلزله شناسی به عنوان یک علم طبیعی نشان داده شد. بشر دانست که رفتار زمین را می‌تواند با نصب دستگاه‌های فیزیکی به نام لرزه نگار ثبت وآن را مطالعه کند.این تحول دراثر شوک زلزله لیسبون که بزرگترین و مخرب ترین زلزله تاریخ اروپاست، رخ داد.

ولی زلزله بم هنوز نتوانسته شوک کافی به ما وارد کند تا طی این ۱۶ سال‌اخیر کشورمان را طوری تجهیز کنیم که امکان مطالعه‌، پایش وارائه هشدار پیش هنگام زلزله برای ما فراهم شود، همان‌طور که در ترکیه (کشور همسایه ما) در همین مدت این امکان فراهم شد. زلزله بم به ویژه برای آمادگی در مقابل زلزله بزرگ در تهران، باید نقش زلزله ۱۷۵۵ لیسبون را برای دانشمندان و مدیران ما بازی کند. ۱۶ سال زمان را از دست داده‌‌ایم، مراقب باشیم که سال‌های بعد رااز دست ندهیم

 

به کانال صدای مردم در تلگرام بپیوندید
@sedayemardomdotn

Print Friendly, PDF & Email
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا