فرهنگی

هنرمند به آزادی بیان و اندیشه نیاز دارد

سومین برنامه «زندگی تئاتری من» به مناسبت هشتاد و پنجمین سالگرد تولد علی نصیریان عصر شنبه ۱۹ بهمن در سالن عباس جوانمرد خانه تئاتر برگزار شد که در آن ایرج راد، داریوش مودبیان و فرهاد آییش سخنانی را درباره این هنرمند پیشکسوت بیان کردند و نصیریان نیز خاطراتی را از ورود خودش به دنیای هنر روایت و تاکید کرد که تئاتر نیازمند جریان و گروه است….

او در این زمینه توضیح داد: نمی‌دانم این روزها چقدر گروه تئاتری وجود دارد و چقدر امکان بودن گروه وجود دارد چون در دوره ما زندگی شکل و ریتم دیگری داشت اما حالا به دلیل ورود اینترنت و دیگر مناسبات زندگی روز، خیلی چیزها تغییر کرده است.
نویسنده نمایشنامه «افعی طلایی» با بیان توضیحاتی درباره دوره فعالیت خود در اداره هنرهای دراماتیک خاطرنشان کرد: در دوره‌ای که ما در اداره هنرهای دراماتیک کار می‌کردیم، هیچ محدودیتی نداشتیم و هیچ مانعی برای کارمان نمی‌تراشیدند. تمام نمایشنامه‌های بیضایی، ساعدی و نویدی را در تماشاخانه سنگلج کار می‌کردیم و با اینکه همه کارهایشان منتقد و معترض بودند، کسی کاری به کار ما نداشت.
او در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت تئاتر ملی در این دوره گفت: هرگز نومید نیستم و تئاتر ملی هم به معنای این نیست که همه کارها با گویش‌های محلی اجرا شود بلکه تئاتر ملی می‌تواند بسیار متنوع باشد. شخصا هیچ دستورالعملی برای تئاتر ندارم و آنچه هنرمند برای انجام کارش نیاز دارد، آزادی بیان و اندیشه است. بایدی ندارد که فقط تئاتر ایرانی یا سنتی داشته باشیم. ما به تئاتر روز هم نیاز داریم.
نصیریان سپس خاطراتی از دوره کار با شاهین سرکیسیان بیان کرد و افزود: در دوره‌ای به توصیه امیرحسین جهانبگلو که همچون جلال آل‌احمد و سیمین دانشور به خانه سرکیسیان رفت‌وآمد داشت، تصمیم گرفتیم نمایشنامه‌های ایرانی کار کنیم که من سراغ نمایشنامه «افعی طلایی» رفتم که شباهتی به «داش‌آکل» هدایت داشت و عباس جوانمرد هم متن دیگری دست گرفت. بعد از آن در یکی از شماره‌های مجله «سخن»، هدایت داستان «بلبل سرگشته» را معرفی کرده بود که توجه مرا جلب کرد چون هم حالت اسطوره‌ای داشت و هم زمینی شده بود و اینچنین بود که «بلبل سرگشته» را نوشتم.
بازیگر نمایش «اعتراف» در ادامه توضیحاتی درباره آغاز فعالیتش در تماشاخانه «سنگلج» ارائه کرد و گفت: مشغول اجرای نمایش «آی با کلاه، آی بی‌کلاه» ساعدی بودیم که داریوش مهرجویی جوان آمد و ما را برای بازی در فیلم «گاو» انتخاب کرد.
نصیریان سپس مطلبی از زنده‌یاد جعفر والی بیان کرد و گفت: ایشان به اشتباه گفته بود مهرجویی فیلم خود را هم بر اساس نسخه تلویزیونی «گاو» که آقای والی خودش ساخته بود، ساخته و فقط دوربین آورده است در حالی که این دو با هم بسیار متفاوت هستند و بازی انتظامی هم در هر دو اثر کاملا فرق دارد و مهرجویی توانست او را برای آن بازی درخشان هدایت کند.
وی در ادامه با ارائه توضیحاتی درباره آغاز همکاری‌اش با شاهین سرکیسیان افزود: سرکیسیان نه کارگردان بود و نه استاد تئاتر بلکه او فقط عاشق بود و با همین دیوانه‌بازی‌هایش بنیانگذار تئاتر جدید ایران است. او عاشقی بود که ما را جمع کرد و به هر یک از ما سرنخی داد تا چیزی یاد بگیریم و بزرگ‌ترین خدمت را کرد. در خانه او بسیار آموختیم و با شخصیت‌هایی مانند شاملو، خجسته‌کیا، سیمین دانشور، جلال آل‌احمد و امیرحسین جهانبگلو آشنا شدیم. همه کسانی که با سرکیسیان کار کردند، برای خودشان کسی شدند.
او با بیان خاطراتی از دوره نوجوانی و کودکی‌اش یادآور شد: در دوره کودکی، رادیو نداشتیم و با رادیوی همسایه پیش‌پرده‌ها را می‌شنیدم و متن‌شان را به قیمت یک ریال می‌خریدم و اجرا می‌کردم. ته‌صدایی داشتم و مادرم هم دایره می‌زد و در مجالس عروسی با هم کار می‌کردیم و این آغاز راه مطربی‌ام بود؛ مطربی به معنای کسی که طرب و شادی ایجاد می‌کند.
این هنرمند مطرح تئاتر همچنین خاطراتی از روند ورود خود به کلاس‌های آموزشی تئاتر، حضور در تئاتر سعدی، هنرستان هنرپیشگی بیان کرد.
نصیریان توضیح داد که شیفته نقالی بوده و چگونه با دیدن سخنرانی‌های آقای فلسفی در مسجد و در ماه رمضان، سال‌ها بعد از او برای بازی در سریال «سربداران» الهام گرفته است.
او در سخنان خود تاکید کرد: هرگز در هیچ دسته و حزبی نبودم هر چند برای برخی از احزاب تئاتر اجرا کرده بودم چون آنها امکاناتش را داشتند.
نویسنده نمایشنامه «بلبل سرگشته» در این برنامه از ایرج راد مدیرعامل پیشین خانه تئاتر و رییس هیات‌مدیره فعلی این تشکل بارها قدردانی کرد که با همت و تلاشش خانه تئاتر را سرپا نگه داشته است و گفت: ایرج راد کاری کرد کارستان. او خانه تئاتر را ساخت و امیدوارم این خانه آباد باشد.
نصیریان همچنین از داریوش مودبیان و فرهاد آییش، دیگر سخنرانان این برنامه به نیکی یاد کرد و گفت این دو هنرمند هر زمان که به خانه او می‌روند، برایش شادی و زندگی به ارمغان می‌برند و او هرگز سفرهایی را که با آییش داشته فراموش نمی‌کند چراکه در این سفرها با یکدیگر زندگی‌ها کرده‌اند.
ایرج راد: بزرگان تئاتر اجازه سانسور نمی‌دادند
ایرج راد، رییس هیات‌مدیره خانه تئاتر و یکی از اعضای گروه تئاتر «مردم» به سرپرستی علی نصیریان و عزت‌الله انتظامی، حضور در این گروه را مایه افتخار خود دانست و نصیریان را یکی از ارکان نهادینه کردن تئاتر نو در ایران توصیف کرد.
او با یادآوری تعطیلی تئاترهای لاله‌زار بعد از کودتای ۲۸ مرداد و شکل‌گیری اداره هنرهای دراماتیک، ادامه داد: در اداره هنرهای دراماتیک که دولتی بود، هنرمندان با تفکرات مختلف و برای هنر تئاتر در این اداره کار می‌کردند و نمایشنامه‌های بیضایی، ساعدی، نویدی و… به صحنه می‌رفت و برایم مایه شگفتی است که این تشکیلات دولتی چقدر آزادی بیان می‌داد.
راد تاکید کرد: هرگز جز شرف و افتخار، چیزی از بزرگان تئاتری ندیدم که در اداره هنرهای دراماتیک فعال بودند و در آن دوره آقای نصیریان سنت‌های نمایش ایرانی را به صورت مدرن روی صحنه می‌بردند. ایشان و بزرگان دیگر چون کوه پشت هنرمندان تئاتر بودند و اجازه سانسور آثار تئاتری را نمی‌دادند. استاد نصیریان به همراه گروه آثار را به سراسر کشور می‌برد و اجرا می‌کرد.
داریوش مودبیان: نصیریان فراتر از یک هنرمند است
داریوش مودبیان، هنرمند تئاتر و دیگر عضو گروه تئاتر «مردم» دیگر هنرمندی بود که در این برنامه از نصیریان سخن گفت. البته او به جای صحبت کردن، یادداشتی درباره این هنرمند خواند و در آن نصیریان بازیگر، نمایشنامه‌نویس و کارگردان را ستود.
او در متن خود نوشته بود که نصیریان فراتر از یک هنرمند است. انسانی است تمام و کمال و شایسته عنوان انسان هنرمندی که ستودنی است اما ستایش را برنمی‌تابد و مردمی است اما خود را پشت نقاب‌های مردم‌فریب پنهان نمی‌کند.
مودبیان با این جمله که «علی نصیریان منشور تئاتری ماست»، یادداشت خود را پایان داد.
دیگر سخنران این برنامه فرهاد آییش بود که رابطه عاطفی با نصیریان دارد و او را همچون پدر خود دوست می‌دارد.
آییش خاطراتی درباره آشنایی خود با نصیریان بیان کرد که چگونه در دوره نوجوانی با دیدن فیلم «آقای ‌هالو» شیفته نصیریان شده است و از آنجا که در کودکی پدر خود را از دست داده، آرزو داشته پدری همچون نصیریان داشته باشد.
این هنرمند توضیحاتی درباره همکاری خود با نصیریان در نمایش «هفت شب با مهمان ناخوانده» که در آمریکا اجرا شد، بیان کرد و گفت: آنچه مرا در مورد آقای نصیریان حیرت‌زده می‌کند، سادگی در عین پیچیدگی است. البته پیچیدگی نه به معنای روشنفکری‌اش بلکه به معنای دانش و خرد به طوری که بعد از آشنایی با ایشان فاز تازه‌ای در زندگی من آغاز شد و من نیز به مقام والای سادگی رسیدم. پیش از آن همچون سهرابی بودم که رستم او را با نیرنگ و دروغ کشته و بعد از این آشنایی، سهرابی هستم که رستم دستش را گرفته.
او با تشکر از نصیریان، تولد این بازیگر را تبریک گفت.
در این برنامه که به همت کانون کارگردانان خانه تئاتر برگزار شد، چهره‌هایی همچون احترام برومند، مائده طهماسبی، کاظم هژیرآزاد، اسماعیل محرابی، آرش دادگر، در کنار تنی چند از اعضای کانون کارگردانان خانه سینما همچون پوران درخشنده، وحید موساییان، رضا درمیشیان و محمدرضا عرب حضور داشتند و کارت افتخاری کانون کارگردانان خانه تئاتر به نصیریان، آییش و مودبیان اهدا شد.

به کانال صدای مردم در تلگرام بپیوندید
@sedayemardomdotn

Print Friendly, PDF & Email
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا