از هر دری سخنی

چالش بزرگ کرونا برای بازارنفت ایران و جهان

قیمت نفت خام در بازارهای جهانی هم روندی نزولی داشته است. هم‌زمان با شیوع این بیماری در کشورهای مختلف جهان، قیمت سبد نفتی در دو ماه گذشته کاهش چشم‌گیری داشته و از بشکه‌ای ۷۰دلار به زیر ۵۰دلار رسیده است.

همدلی| نیلوفر شریف‌زاده: به نظر می‌رسد جنگ ویروس کرونا با بشریت از سلامت و جان مردم هم فراتر رفته و حالا قصد دارد تیشه به ریشه‌های حیاتی اقتصاد جهان بزند. با ادامه شیوع این ویروس احتمال پیامدهای منفی آن تقویت شده و نگرانی‌هایی درباره ضربه به اقتصاد جهانی وجود دارد. یکی از نتایج چنین روندی افت تقاضای نفت خام است. در چند ماه اخیر، با وقوع اتفاقات سیاسی و اجتماعی، بازار نفت با فراز و نشیب‌های زیادی روبه‌رو شده است و حالا باید منتظر تیر خلاص کرونا باشد.
اوپک در حالی برای کاهش عرضه نفت خام رایزنی می‌کند که نگرانی‌ها از پیامدهای منفی شیوع ویروس کرونا تشدید شده است. قیمت نفت خام در بازارهای جهانی هم روندی نزولی داشته است. هم‌زمان با شیوع این بیماری در کشورهای مختلف جهان، قیمت سبد نفتی در دو ماه گذشته کاهش چشم‌گیری داشته و از بشکه‌ای ۷۰دلار به زیر ۵۰دلار رسیده است. این سقوط آزاد قیمت دلایل مختلفی داشته است، ولی دلیل اصلی این اتفاق، کاهش تقاضا برای فرآورده‌های نفتی از جمله سوخت هواپیما بوده است. نگرانی درباره ابتلا به کرونا باعث شده است که مسافرت‌های هوایی کمتر شود و بعضی از شرکت‌ها اعلام کرده‌اند که بسیاری از پروازهایشان را لغو می‌کنند. همچنین صادرات چین، غول اقتصادی جهان، به حداقل ممکن رسیده و درصد حمل و نقل کالا در سطح جهانی را تحت تاثیر قرار داده است. قبلا از اینکه ویروس کرونا در جهان شایع شود، انتظار می‌رفت رشد مصرف روزانه جهانی نفت در سال ۲۰۲۰ نسبت به پارسال ۱.۱میلیون بشکه باشد. اما شیوع کرونا باعث شد در سه ماهه ابتدایی سال مصرف نفت نه تنها رشد مصرف نداشته باشد، بلکه حتی مصرف روزانه نفت در جهان حدود ۴۴۰هزار بشکه نسبت به سه ماهه ابتدایی سال گذشته میلادی کاهش نیز پیدا کند. در پی این بحران نفتی که گریبان کشورهای زیادی را گرفته است تصمیم گرفته شد طی نشست اوپک تدبیری اندیشیده شود تا ضمن به کارگیری سیاستی از روند کاهشی قیمت نفت جلوگیری شود.

عدم توافق اوپکی‌ها و غیراوپکی‌ها
در پی این نشست تصمیم بر این گرفته شد تا برای کنترل قیمت نفت در بازارهای جهانی میزان عرضه کاهش پیدا کند. ولی با این حال نشست روز جمعه اوپک و کشورهای هم‌پیمان به رهبری روسیه برای کاهش دوباره تولید نفت شکست خورد و بلافاصله قیمت نفت ۸درصد سقوط کرد و به بشکه‌ای ۴۶دلار رسید. الکساندر نوواک، وزیر انرژی روسیه، گفته است این کشور از اول آوریل (سه هفته دیگر) محدودیتی برای تولید نفت نخواهد داشت. کشورهای اوپک و غیراوپک گفته‌اند برای بازگرداندن ثبات به بازار نفت به رایزنی ادامه خواهند داد. توافق قبلی اوپک و دیگر کشورهای تولیدکننده، از جمله روسیه، برای سقف تولید در پایان ماه جاری به پایان می‌رسد‌ و این امر بسیاری از کارشناسان اقتصادی و نفت جهان را نسبت به آینده این بازار نگران کرده است. با شکست این نشست یعنی از یک ماه دیگر همه این ۲۳ کشور عضو و غیرعضو می‌توانند شیرهای نفت را تا آخر باز کنند؛ کاری که در شرایط کاهش تقاضا می‌تواند به کاهش هر چه بیشتر قیمت منجر شود. از نظر آگاهان این حوزه باید کمربندها را بست، چون قرار است سقوط بی‌سابقه‌ای در قیمت نفت داشته باشیم. از نظر برخی کارشناسان نفتی پایین آمدن و پایین ماندن قیمت نفت، نه تنها خزانه اعضای اوپک را خالی می‌کند، بلکه می‌تواند به ورشکستگی تولیدکنندگان نفت شیل در آمریکا هم منجر شود، چیزی که اوپکی‌ها از آن بدشان نمی‌آید. اینچنین شد که بدترین نشست تاریخ اوپک رقم خورد چرا که روسیه و عربستان به توافق لازم نرسیدند. روسیه ادامه همکاری با اوپک را رد کرد و نتیجه‌اش شد اینکه سقوط آزاد قیمت نفت رکورد یازده ساله را شکست.
کارشناسان بازار نفت دلیل‌های متفاوتی برای شکست این نشست عنوان می‌کنند. در این میان علیرضا سلطانی، استاد دانشگاه و کارشناس اقتصاد انرژی در گفت و گویی با خبرآنلاین گفت: «کشورهای تولیدکننده نفت غیراوپک و به عبارت دقیق‌تر روسیه، از قبل و در این اجلاس معتقد بودند که کاهش‌های قبلی تولید به خصوص کاهش اخیر یعنی یک میلیون و هفتصدهزار بشکه نفت اعتبار دارد، فعلا برای مقابله با کاهش قیمت نفت ناشی از ویروس کرونا، کافی است و با توجه به زودگذر بودن این ویروس و اثرگذاری موقت آن بر بازار نفت نیازی به کاهش بیشتر نیست. البته این موضع باعث شد که توافق قبلی یعنی کاهش ۱.۷ میلیون بشکه‌‌ای هم که یک ماه دیگر اجرای آن به پایان می‌رسد هم تمدید نشود و این امر، شکست اوپک را بزرگتر کرد و پیام منفی را به بازارهای جهانی مخابره کرد که باعث کاهش ۱۰درصدی قیمت نفت در یک روز شد که در سال‌های اخیر بی سابقه است. چنانکه گفتم نشانه‌های این وضعیت از قبل هم مشخص بود.»
حسن مرادی، کارشناس انرژی، در خصوص دلیل عدم توافق غیر اوپک به «همدلی» گفت: «در این نشست اوپک توافق کرد که تا سقف ۱ و نیم میلیون کاهش تولید داشته باشد، ولی متاسفانه غیراوپکی‌ها همکاری نکردند. شاید وضع بازار و پایین بودن قیمت برای آن‌ها عامل مشوقی بود تا سرسختی کنند و اوپک را در این توافق همراهی نکنند. با این حال خودشان قطعا با مشکل مواجه خواهند شد و متضرر می‌شوند و صلاح‌شان در این بود تا با اوپک همکاری کنند و به تعهداتی که اوپک مشخص کرده بود پایبند باشند تا قیمت جهانی نفت از این پایین‌تر نیاید. دوران سختی را در پیش خواهیم داشت».
مرادی در ادامه از کاهش مصرف جهانی نفت گفت و افزود: «در حال حاضر بازار نفت هم از نظر کسب و تجارت افت کرده است و هم از نظر حمل و نقل. اصولا حمل و نقل بین‌الملل که حمل و نقل کالا و مسافر از طریق هوایی، زمینی یا دریایی است آسیب‌دیده و کاهش پیدا کرده است و به همان نسبت میزان تقاضای سوخت و انرژی پایین آمده است و همه این‌ها دست به دست هم داده است تا اوپک دورنمای کلی خوبی را برای آینده بازار نفت نداشته باشد. از همین رو انتظار می‌رفت در این شرایط بهتر از هر وقت دیگری میان اوپک و غیراوپک وحدت و اتفاق نظر حکمفرما بود که متاسفانه غیراوپکی‌ها کم لطفی کردند و با پیشنهاد اوپکی‌ها موافقت نکردند».
از سوی دیگر کنترل قیمت نفت بدون همکاری غیر اوپکی‌ها ممکن نبود چراکه آن‌ها سهم زیادی در بازار نفت جهان دارند و اجرای طرح کاهش تولید و عرضه نفت بدون این کشورها میسر نمی‌شد.

ایران در دام سقوط قیمت نفت
بحران نفت که گریبان‌گیر چندین کشور شده، ایران را از یاد نبرده است و قطعا تبعات سنگینی بر اقتصاد کشور خواهد داشت. برخی تحلیل‌گران اقتصادی بر این باورند که شکست اجلاس اوپک برای ایران درد مضاعفی به همراه خواهد داشت، چراکه با این کاهش قیمتی، قیمت نفت ایران کمتر از پیش‌بینی بودجه است. کشور که امسال برای بستن بودجه روی درآمدهای نفتی حساب ویژه‌ای باز کرده بود، حالا به نظر می‌رسد با چالشی بزرگ روبه‌رو شده است. از نظر برخی کارشناسان انرژی اگر مسئولان در بازاریابی نفت و دیپلماسی اقتصادی قوی حاضر شوند می‌توانند بورس نفت را به جایگاه مناسبی برای صادرات نفت بدل کنند و اگر پیش‌تر دست به کار می‌شدند شاید کشور را از گرفتاری چنین شرایطی می‌رهانید.»
حسن مرادی، کارشناس انرژی، در خصوص سیاست‌هایی که ایران می‌تواند در این دوران فشار نفتی اتخاذ کند، به «همدلی» گفت: «با توجه به اینکه ایران شامل سهمیه‌های تعیین شده توسط اوپک نمی‌شود، باید تلاش کند تا به هر میزان که می‌تواند نفت خود را به بازار جهانی عرضه کند. در این برهه زمانی آنچه که به نظر می‌رسد بیشتر از هرچیز باید بر آن تمرکز کنیم آن است که با توجه به کاهش حمل و نقل عمومی در کشور و کاهش مصرف بنزین، کاهش مصرف سوخت هواپیماها و کاهش مصرف انرژی بتوانیم صادرات خود را افزایش دهیم و این کاهش‌های مصرف را بتوانیم در بازار کشورهای همسایه به فروش برسانیم و سود بکنیم. به جای اینکه کشورهای همسایه نفت و بنزین کشورهای دیگر را خریداری کنند ما تسهیلاتی در اختیار آن‌ها قرار دهیم تا بتوانیم حداکثر میعانات و حامل‌های سوخت را به خارج از کشور صادر کنیم».
همه این‌ها در حالی است که بعضی دیگر از کارشناسان این شرایط پیش آمده را زودگذر می‌دانند و بر این باورند که شرایط منفی بازار نفت موقتی است. مرادی هم در این‌باره اظهار امیدواری کرده و به «همدلی» گفت: «کشور تقاضای بسیار خوبی در بازارهای همسایه دارد و همچنین ما با تبدیل انرژی به برق می‌توانیم برق را صادر کنیم. بازار تقاضا برای ما فعلا موجود است، ولی ما امیدواریم که با پشت سر گذاشتن بحران کرونا وضعیت ما بهتر شود و بازارهای جهانی هم ترقی کنند». این کارشناس در ادامه گفت: «تا زمانی که کرونا حضور دارد وضعیت به همین منوال ادامه خواهد داشت، ولی امید به این است که با ورود به فصل گرما شیوع این ویروس کاهش پیدا کرده و از بین برود و وضعیت بازار نفت کشور روز به روز بهبود یابد».
امید می‌رود با گذر از این دوره پر تنش کرونایی و پشت سر گذاشتن بحران‌های ناشی از آن، اقتصاد کشور و جهان به حال عادی بازگشته و بازارهای دنیا دوباره شاهد روند صعودی باشند و این فشار سنگین کرونایی از روی شانه‌های نحیف اقتصاد کشور برداشته شود. به نظر می‌رسد با وحدت و همفکری مسئولین در سراسر جهان می‌توان پایه‌های ویران اقتصاد را پس از قلع و قمع این ویروس دوباره از نو ساخت.

 

به کانال صدای مردم در تلگرام بپیوندید
@sedayemardomdotnet

Print Friendly, PDF & Email
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا