اجتماعی

کرونازدگی و لزوم اتحاد کنشگران اجتماعی

تحقیقات نشان داده که معمولا گروه‌های محروم و فقیر و طبقات پایین اجتماعی و اقتصادی جامعه، آسیب‌پذیری بیشتری در برابر مخاطرات طبیعی از جمله سیل، زلزله و همچنین بیماری‌های همه‌گیر دارند.

آرمان ملی، عرفان رجبی خراسانی؛ ظهور ویروس کرونا نشان داد هیچ پدیده‌ای اعم از انسانی یا طبیعی، از دیگر پدیده‌ها جدا نیست. آنچه برای انسان‌ها تهدید به‌شمار می‌رود، برای باورداشت‌های اجتماعی نیز تهدید محسوب می‌شوند. زندگی ما ایرانیان پر از مناسک جمعی است، از احوالپرسی گرفته تا دست دادن، دید و بازدید نوروز و مراسمات مذهبی که همه تاکید بر ارتباط متقابل دارند.

بر کسی پوشیده نیست که ظهور ویروس کرونا نظم زندگی روزمره ما را بر هم زده و به‌دنبال آن عادت‌واره‌های زندگی ما را تغییر داده است، اما عادت‌واره‌ها در مقابل تغییر از خود مقاومت نشان می‌دهند و همین امر موجب می‌شود توانایی مقابله با سرایت ویروس در بین ما کم شود.

امروزه تمام کنش‌های جمعی تحت‌تاثیر ترس اجتماعی ویروس کرونا قرار گرفته و انزوای اجتماعی موجبات خطرات بهداشت روحی و جسمی را فراهم می‌کند. افراد جدا شده از پیوند اجتماعی، بیشتر در معرض کاهش توانایی در مقابله با عوامل استرس‌زا، کم‌خوابی و کندی در روند بهبود هستند. حتی مشاهده می‌شود که در برخی افراد این حالت تبدیل به فوبیای اجتماعی نیز شده است، ممکن است تصور کنیم ایمنی از ویروس تنها با مکانیزم‌های مقابله فردی قابل حل است

اما چیزی که مسلم است ویروس کرونا یک مساله عمومی و اجتماعی است. به تعبیر «اولریش» جامعه‌شناس آلمانی «جامعه مخاطره‌آمیز، جامعه‌ای است که در آن نگرانی افراد از آفات و بلایای طبیعی به سمت مخاطرات ناشی از فعالیت‌های انسانی که اغلب شکل جهانی و عالمگیر دارند، متوجه شده است.» اگر قوه محرکه جامعه طبقاتی و صنعتی در این شعار خلاصه می‌شد که «گرسنه‌ام» شعار جامعه جدید این است که: «می‌ترسم یا نگرانم».

خلاصه اینکه در جامعه طبقاتی سابق، مساله داشتن سهمی از درآمدها و مزایای اجتماعی و برابری آن بود، اما ایده محوری و مرکزی کنونی، ایمنی است و هر کس می‌کوشد از مخاطرات و ریسک‌ها در امان بماند. این مخاطرات تا اندازه زیادی توسط منابع ثروت در جامعه مدرن ایجاد می‌شوند. به بیانی دقیق‌تر صنعت و تاثیرات جانبی آن است که انواع پیامدهای خطرآفرین و مرگبار را برای جامعه و در اثر فرایند جهانی شدن، برای کل جهان به بار می‌آورند.

وجدان جمعی جوامع سلولی شده ما در حال مقابله با این بحران است چرا که وقتی بقای جمعی انسان‌ها تهدید می‌شود، نوع‌دوستی و همدلی افزایش می‌یابد. این ویروس به تنهایی هیچ‌گونه تبعیضی بین مردم قائل نمی‌شود، اما ما انسان‌ها مطمئنا در ساختارهای طبقاتی خود تبعیض‌های فراوان داریم و همین امر باعث می‌شود که کرونا به‌طور یکسان در میان جمعیت توزیع نشود.

تحقیقات نشان داده که معمولا گروه‌های محروم و فقیر و طبقات پایین اجتماعی و اقتصادی جامعه، آسیب‌پذیری بیشتری در برابر مخاطرات طبیعی از جمله سیل، زلزله و همچنین بیماری‌های همه‌گیر دارند. فقر و محرومیت می‌تواند به‌عنوان عاملی موثر در ارتباط با شیوع بیشتر این بیماری اپیدمی نقش ایفا کند.

از طرفی، طبقات پایین برای جابه‌جایی درون شهری معمولا به وسایل حمل و نقل عمومی وابسته هستند، آنان معمولا در مشاغل غیر رسمی مشغول کار هستند و مجبورند در محل کار حضور پیدا کنند. حتی میزان خدمات بهداشتی بیمارستان‌ها در مناطق فقیرنشین کمتر است. عدالت توسعه پزشکی به‌طور یکسان در کشور توزیع نشده است و تراکم بیمارستان ها در مناطق مرفه‌نشین شهر است و تراکم جمعیت در مناطق حاشیه‌ای و محروم. همین امر باعث می‌شود مراجعان به بیمارستان در طبقات پایین با تراکم روبه‌رو شده و بیماری انتشار بیشتری پیدا کند. این طبقات پایین جامعه هستند که توانایی در قرنطینه ماندن را ندارند چرا که آذوقه کافی برای ماندن در خانه را دارا نیستند و گرسنگی اجازه نمی‌دهد در خانه بمانند. بعید به‌نظر می‌رسد که خانواده‌های متوسط و فقیر همان امکانات تست کرونا و پیشگیری را در دسترس داشته باشند که مسئولان و اعضای خانواده‌های آنان دارند.

از دیدگاه جامعه‌شناسی تفسیری تا کنشگران به فهم مشترک نسبت به مساله و بحران نرسند هر برنامه و برون‌رفتی بدون اثر خواهد بود. مثلث کنشگران (مردم، متخصصان، مسئولان) نیاز به فهم مشترک، تفسیر مشترک و عملکرد مشترک نسبت به اوضاع دارند.

رسیدن به تفسیر مشترک بین مردم و مسئولان در این اوضاع نیازمند افزایش اعتماد عمومی و اجتماعی است که بخشی اعظمی از آن در حوادث نیمه دوم سال ۹۸ لطمه جدی دیده است. با تمام این مطالب گفته شده، روند رو به رشدی از همکاری در میان مردم دیده می‌شود. چرا که نسبت به هفته‌های اول، آنها احساس هم سرنوشتی کرده و به مرور حس همدلی بین آنان تقویت شده است. اما هنوز راه درازی پیش‌روست تا راه‌حل کلی کنترل و درمان توسط متخصصان به‌دست بیاید. در این مدت گروه‌های اجتماعی باید سعی کنند تا مردم کمترین آسیب را ببینند. آسیب‌پذیرترین قشر، کارگران و زنان سرپرست خانوار، دستفروشان، کودکان و سالمندان هستند. در این روزها با سازماندهی و تشکیل گروه‌های هرچند کوچک، به فکر هم‌میهنان باشیم.

 

به کانال صدای مردم در تلگرام بپیوندید
@sedayemardomdotn

Print Friendly, PDF & Email
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا