از هر دری سخنی

آزادسازی سهام عدالت یعنی چه؟

یکی از مهمترین برنامه های دولت احمدی نژاد که، بحث های فراوانی را در میان محافل درون و پیرامون حاکمیت برانگیخته بود، موضوع واگذاری سهام عدالت به توده های محروم جامعه بود. تبلیغات مرتجعان حاکم در این خصوص ناظر بر این امری بود که با واگذاری سهام عدالت و مشارکت وسیع مردم به ویژه طبقات کم درآمد و تهیدست، مسئله برابری و عدالت اجتماعی حل می شد و یا حل نمی شد.روزی نبود که در این باره شاهد ادعاهای گوناگون نباشیم و حالا طی این همه سال حرف و حدیث‌های مجازی درباره این موضوع به شدت بالا گرفته است…

همدلی،فاطمه آقایی‌فرد: حدود ۵ روز از انتشار خبر آزادسازی سهام عدالت میلیون‌ها نفر می‌گذرد و حالا طی این روزها حرف و حدیث‌های مجازی درباره این موضوع به شدت بالا گرفته است. از سوالات مردم در زمینه نحوه آزادسازی و مدیریت این سهام که بگذریم، برخی از تحلیل‌گران و کارشناسان اقتصادی، این‌روزها درباره تاثیر این سیاست بر مسائلی که با معیشت اقشار مختلف جامعه گره خورده است، سخن می‌گویند؛ اظهارنظرهایی که با ایجاد یک جو روانی در کشور، این ذهنیت را در میان طبقات مختلف جامعه ایجاد کرده که تورمی دیگر در راه اقتصاد است؛ چرا که بر اساس دو دو تا چهار تای اقتصادی هر گونه تزریق پول به اقتصاد باعث افزایش موج نقدینگی و در نتیجه تورم می‌شود که خیلی زود تاثیر خود را بر قیمت کالاهای اساسی می‌گذارد. اما این تمام ماجرا نیست. اظهارنظرهای زیادی درباره تاثیر سیاستی که پایه‌های آن در دولت نهم گذاشته شد وجود دارد. در مقابل برخی از تحلیل‌ها مبنی بر تورم‌زا بودن این سیاست، برخی از آگاهان اقتصادی بر این باورند که در روزهایی که چالش‌های معیشتی راه بسیاری از کسب و کارها را بسته و رکود تورمی در جامعه حاکم است، رهاسازی این سهام از دست دولت و واگذاری آن به سهامداران می‌تواند گره کور معیشتی را باز کند.

تورم یا حمایت از بورس؟

در مجموع دو دسته اظهار نظر در زمینه آزادسازی سهام عدالت وجود دارد؛ گروهی از نقش حمایتی این سیاست از بازار سرمایه سخن می‌گویند و معتقدند که پیاده‌سازی سهام عدالت سهم بورس در اقتصاد را مانند دیگر کشورهای توسعه‌یافته بیشتر خواهد کرد. به باور این گروه از تحلیل‌گران، استفاده از سهام عدالت زمینه را برای ورود درصد زیادی از مردم به بورس فراهم کرده و این موضوع باعث رونق تولید خواهد بود. این نگاه در حالی مطرح است که بر اساس برخی از برآوردهای غیر رسمی، فقط ۲تا ۳درصد از مردم ایران کد بورسی فعال دارند و این در شرایطی است که در بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته حدود ۶۰ تا ۷۰درصد از مردم سهام‌دار شرکت‌های بورسی بوده و در پیشرفت فعالیت‌های تولیدی نقش پررنگی دارند. در چنین فضایی بسیاری از آگاهان اقتصادی معتقدند که عرضه این سهام در بورس باعث ورود نقدینگی بسیار بالا به بازار سرمایه شده و هر چه این نقدینگی بیشتر باشد به همان‌‌اندازه بازار سرمایه از این موضوع سود خواهد برد. این در حالی است که برخی از تحلیل‌گران روی دیگری از این سیاست را مطرح می‌کنند.
به باور این گروه، نقدینگی‌ای که با آزاد‌سازی سهام عدالت در جامعه رها می‌شود به میزانی است که می‌تواند قیمت کالاهای اساسی را دستخوش تغییر کند و تورمی دیگر را روی کار آورد؛ آن‌هم در شرایطی که نرخ تورم بر اساس آمار رسمی از ۳۲درصد عبور کرده و بسیاری از اقشار متوسط و ضعیف جامعه تورم بیشتری را لمس کرده و از روزهای سخت معیشتی خود گلایه دارند؛ ماجراهایی که نشان می‌دهد جامعه دیگر ظرفیت برخورد با موج دیگری از تورم را ندارد و باید این نقدینگی هر طور شده مدیریت شود. در مقابل ترس و واهمه‌هایی که درباره از سرگیری تورم شکل گرفته، برخی معتقدند به دلیل اینکه نقدینگی حاصل از این آزادسازی از بخشی به بخش دیگر منتقل می‌شود، تاثیری در تورم نخواهد داشت.

بهانه‌ای که یک‌بار دیگر بورس را تقویت می‌کند

بازار سرمایه این‌روزها حال خوبی دارد، همین دیروز بود که شاخص کل از ۹۰۰ هزار واحد هم عبور کرد تا شاید به قله یک میلیون واحدی نزدیک‌تر شود.
صف‌های مردم برای گرفتن کد بورسی، سخنان حمایتی مسئولان از بازار سرمایه و عرضه یکی پس از دیگری سهام شرکت‌های دولتی به بورس، بهانه خوبی به دست این بازار داده تا برای خود در روزهای کرونایی و رکود تورمی بتازد. این خیز جذاب بورس برای سهامداران با خبر آزاد‌سازی سهام عدالت و ورود خیلی‌های دیگر به این بازار رنگ و بوی دیگری به معاملات تالار شیشه‌ای بخشیده و به نظر می‌رسد اتفاق مبارکی در اقتصاد افتاده است؛ اتفاقی که اگر با مدیریت مناسب مسئولان در جلوگیری از تورم شود، می‌تواند سرمایه‌های معلق را به بورس هدایت کند.

سهام عدالت ربطی به نقدینگی ندارد

هادی حق‌شناس، کارشناس اقتصادی، درباره تاثیر آزاد‌سازی سهام عدالت بر فاکتورهای اقتصادی به «همدلی» گفت: «آزاد‌سازی سهام عدالت و اساسا بزرگی یا کوچکی بازار سرمایه ارتباطی با نقدینگی ندارد. سهام عدالت نه تنها ارتباطی با افزایش نقدینگی ندارد، بلکه می‌تواند بخشی از پول‌های سرگردان در جامعه را به درستی به بخش تولید هدایت کند.
آزاد‌سازی سهام عدالت به این معنی است که پول‌های نابسامان در جامعه به سمت بخش‌های سرمایه‌گذاری برود و اسناد در اختیار خریدار قرار بگیرد و آن پول صرف سرمایه‌گذاری بنگاه‌های اقتصادی شود».

در بدترین حالت ممکن چه می‌شود؟

حق‌شناس با تاکید بر اینکه سهام عدالت رنگ و بوی تورمی ندارد، در ادامه صحبت‌های خود با «همدلی» افزود: «در بدترین حالت ممکن، آزاد‌سازی سهام عدالت به معنای این است که یک معامله بین خریدار و فروشنده صورت گیرد و هیچ پولی به سمت بخش تولید نرود.
بنابراین خرید و فروش این سهام در بورس تنها به معنای جابه‌جایی سرمایه است و کاری به نقدینگی ندارد که بخواهد تورم را افزایش دهد.
بنابراین خرید و فروش سهام عدالت در روند کلی اقتصاد نمی‌تواند نقشی داشته باشد. تورم زمانی ایجاد می‌شود که نقدینگی خلق شده از طریق استقراض از بانک مرکزی یا فعالیت‌های بانکی انجام شود، بنابراین سهام عدالت نمی‌تواند به تنهایی مانند چاپ پول موجب افزایش نقدینگی و تورم شود.
فرض کنید معامله یک خودرو میان دو نفر انجام شده است، با این معامله خریدار که پول را از دولت نگرفته و پول جدیدی را خلق نکرده، بلکه خریدار این خودرو از سرمایه خودش برای خرید هزینه کرده است و این معامله تاثیری روی تورم نمی‌تواند داشته باشد. بنابراین خلق پولی با این سیاست صورت نمی‌گیرد. این سیاست به این معنی است که پول از حسابی به حساب دیگری وارد شود؛ آیا با جابه‌جایی پول از جیب فردی به جیب دیگری، نقدینگی جدیدی تولید می‌شود؟».
این کارشناس اقتصادی در ادامه به «همدلی» گفت: «افرادی که این سهام را می‌فروشند از پول این سهام برای رفع نیازهای خود بهره خواهند برد و این می‌تواند در افزایش قدرت خرید موثر باشد. اجرای این سیاست در کشورهای بلوک شرق آسیا، زمانی که بحث رها‌سازی اقتصاد مطرح بود به‌کار گرفته شده و به این شکل مسئولان هم در ۱۵سال گذشته تصمیم گرفتند تا این سیاست را در ایران نیز پیاده کنند که به نظر می‌رسد اجرای آن می‌تواند در افزایش قدرت خرید اقشار ضعیف جامعه موثر باشد». به گفته حق‌شناس: «هر خرید و فروشی که در بورس صورت بگیرد علاوه بر منفعتی که برای دارندگان سهام دارد، بخشی از آن در اختیار مالکین بنگاه تولیدی قرار می‌گیرد تا بتوانند بخشی از نقدینگی واحد تولیدی خود را از بازار سرمایه تامین و در بخش تولید هزینه کنند که هم در بخش اشتغال و هم درآمد کشور تاثیر مثبت خواهد داشت».
این کارشناس اقتصادی همچون بسیاری از تحلیل‌گران بر این باور است که اگر بازار سرمایه کشور را بر پایه قیمت واقعی دلار بسنجیم، قطعا حباب در این بازار معنا ندارد و قیمت بخش اعظمی از شرکت‌های بورسی به‌ویژه شرکت‌هایی که صادرات‌محور هستند واقعی است.
حالا باید دید عرضه سهام عدالت و سهام‌دار شدن مردم از این محل در شرایط واقعی نیز می‌تواند با بیدار نکردن دوباره تورم در رونق و جهش تولید نقش داشته باشد؟

به کانال صدای مردم در تلگرام بپیوندید
@sedayemardomdotn

Print Friendly, PDF & Email
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا