زنان

به رسمیت شناختن حق مادری در انتظار یک رای‌گیری

 

 ‌‌‌‌آیین‌نامه اجرایی قانون اعطای تابعیت به فرزندان زنان ایرانی بالاخره تهیه شد و حالا منتظر ‌‌‌‌رای‌گیری در هیئت دولت است. چیزی که بسیاری معتقدند می‌شود از آن به عنوان یک گام با ارزش در مسیر احقاق حقوق زنان ایرانی یاد کرد. اگرچه گزارش‌های مربوط به شکاف جنسیتی که توسط مجمع جهانی اقتصاد منتشر می‌شود، در سال‌های گذشته نه تنها خبر از رتبه خوبی برای ایران نداشته بلکه ایران را در جایی در انتهای جدول قرار داده است؛ اما با این وجود زنان و مدافعان حقوق آنها در حال تلاش هستند که از تمام ظرفیت‌های حقوقی و مدنی موجود برای ارتقای این رتبه استفاده کنند….
خانه پدری و اصلاح گام به گام

لحظه‌های اول فیلم خانه پدری، فیلمی ساخته کیانوش عیاری را آنهایی که دیده‌اند می‌دانند در عین اینکه تلخ است، اما نمونه‌های واقعی کم ندارد. صحنه دلخراش یک قتل‌ ناموسی باعث شد فیلم سال‌ها از اکران عمومی باز بماند و در نهایت هم به بدترین شکل ممکن اکران شود. کیانوش عیاری در حیاط «خانه پدری» تصویری از یک «تاب» را که به درخت بسته شده بود، به نمایش کشید، تابی که بعدی زن در آن خانواده، بر روی آن تاب می‌خوردند و هر نسل که می‌گذشت آنها قدری بیشتر از حقوق خود برخوردار می‌شدند. این همان چیزی است که دکتر «نیره توکلی»، جامعه‌شناس از آن در گفت‌وگویی با «همدلی» به عنوان دستاورد‌های «گام به گام و نقطه‌ای» در احقاق حقوق زنان یاد می‌کند، دستاوردهایی که ایشان معتقدند «باید قدر آنها را برای رسیدن به حقوق واقعی زنان جامعه ایرانی دانست.»
با این تعبیری که گفته شد حالا گویی یک گام از همان گام‌های پیوسته برداشته شده است. چیزی که طیبه سیاوشی، نماینده تهران در مجلس شورای اسلامی از آن در حساب توئیتری خود یاد کرد، به ما می‌گوید بالاخره ‌‌آیین‌نامه اجرایی اعطای حق تابعیت به فرزندان زنان ایرانی توسط هیئت دولت تهیه شده است، و حالا برای اجرایی شدن منتظر ‌‌‌‌رای‌گیری در هیئت وزیران است. این نماینده زنِ مجلس دهم، در این خصوص در حساب توئیتری خود با هشتک «مادرم ایرانی است من هم ایرانی‌ام» نوشته است:«آیین‌نامه‌ اجرایی قانون اعطای تابعیت به فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان خارجی، سرانجام با تلاش‌های معاونت حقوقی ریاست‌جمهوری تدوین شد و در انتظار تصویب در هیئت‌وزیران است.»انتظاری طولانی برای اجرای یک قانون

این در حالی است که حدود هشت ماه قبل، علی لاریجانی رئیس دستگاه مقننه، قانونِ اعطای تابعیت به فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان خارجی را بعد از کلی رفت و آمدِ قانونِ یاد شده میان مجلس و شورای نگهبان بالاخره در مهر سال گذشته به هیئت دولت ابلاغ کرده بود. اما طولانی شدن تهیه ‌‌‌‌آیین‌نامه اجرایی قانون یاد شده چیزی بود که سبب افزایش نگرانی‌ها شد، نگرانی‌هایی که احساس می‌کردند دست‌هایی وجود دارد که می‌خواهد مانع از تحقق این حقوق حقه برای زنان ایرانی شود. در همین خصوص بهمن ماه سال گذشته روزنامه «همدلی» در گفت‌وگویی که با پروانه مافی عضو دیگر فراکسیون زنان مجلس داشت پیگیر ماجرای قانون اعطای تابعیت به فرزندان زنان ایرانی شد، مافی یادآور شد که «همه دستگاه‌ها باید مراقب باشند که ما از طریق جایگاه نظارتی مجلس پیگیر اجرایی شدن این قانون هستیم». همچنین طیبه سیاوشی اواسط بهمن سال گذشته با نوشتن یک نامه که آن را در صفحه شخص خود هم منتشر کرد نسبت به تاخیر در اجرایی شدن این قانون ابراز نگرانی کرد، سیاوشی در متن آن نامه آورده بود که «بیم آن می‌رود که تعلّل در اجرای قانون فوق، متأثر از فشار گروه‌هایی باشد که منافع‌شان با عدم احقاق حقوق زنان، تشدید آسیب‌های اجتماعی، استمرارِ محرومیت کودکان کار و خیابان و عدم اعطای خدماتِ اجتماعیِ حداقلی مانند آموزش، بهداشت و درمان به افراد فاقد هویت گره خورده است. حال‌ آنکه اجرایی‌شدن این قانون، گامی مهم در راستای استیفای حقوق بخش مهمی از جامعه است.»
با وجود همه این نگرانی‌ها اما بالاخره ‌‌‌‌آیین‌نامه اجرایی قانون ذکر شده توسط دولت نوشته شد تا گامی دیگر برای حقوق زنان برداشته شود. گامی که به نظر می‌رسد اگرچه خود مهم است اما همچنان با رویای برابری زنان و مردان فاصله دارد. گزارش آخر مجمع جهانی اقتصاد در خصوص شکاف جنسیتی در جهان، جایگاه ایران را ۱۴۸ در میان ۱۵۳ کشور تعریف کرده است، شکافی که به نظر می‌رسد بخش عمده آن مربوط به دسترسی‌های اقتصادی و سیاسی باشد. اما با این وجود گروهی از کارشناس‌ها معتقدند دستاوردهایی مانند قانون اعطای تابعیت به فرزندان زنان ایرانی گامی مثبت، مهم و رو به پیشرفت است.نباید گرفتار انفعال شد

در خصوص اهمیت این دست از قوانین و فعالیت‌ها، و فاصله آن با حقوق واقعی زنان «نیره توکلی» عضو انجمن جامعه‌شناسی ایران در گفت‌وگویی با روزنامه همدلی عنوان می‌کند:«من به شدت با این دیدگاه که می‌گویند خانه از پای‌بست ویران است و بنابراین نباید هیچ اقدامی انجام داد، مخالف هستم، این تفکر چیزی جز انفعال محض ندارد.»
توکلی ادامه می‌دهد:«دیدگاهی که به آن نقد کردم معتقد است تا مسائل کلان وجود دارد دست به مسئله دیگر نباید زد، در حالی که این دیدگاه بسیار غلط و نابود کننده و ضد پیشرفت است. تجربه تاریخی در تمام کشورها نشان داده که حرکت به سوی ترقی و البته کسب حقوق مدنی پیوسته است، یعنی اینگونه نیست که ما از یک نقطه نامطلوب ناگهان به سوی یک نقطه مطلوب پرشی داشته باشیم. بنابراین باید از حرکت نقطه به نقطه، و هر گامی که به سوی تحقق حقوق مدنی زنان برداشته می‌شود استقبال کرد.»
این جامعه‌شناس با اشاره به اینکه چندان به گزارش‌های جهانی در خصوص جایگاه زنان در کشورمان نمی‌شود اعتماد کرد، اما باید دستاوردهای مثبت داخلی را مورد توجه قرار داد، عنوان می‌کند:«اقداماتی که خانم طیبه سیاوشی یا پروانه سلحشوری انجام می‌دهند، یا نماینده‌های مجلس ششم انجام داده بودند، ارزشمند است. نباید در زیر مشکلات بزرگی که زنان ما با آن روبه‌رو هستند چنین اقداماتی را کوچک شمرد و به آنها کم توجه بود، این گام‌های برداشته شده در مقایسه با کشورهایی که حتی مجلس هم ندارند ستودنی است. گاهی در همین کشورهای حوزه خلیج فارس حقوق زنان از حد صفر هم پایین‌تر است. بنابراین ما باید از این دستاوردها خوشحال باشیم، باید از کسانی که زحمت کشیدند قدردانی کنیم، اما در کنارش هم باید مطالبه‌گری بیشتری داشته باشیم.»باید مطالبه‌گر بود

دبیر گروه جامعه‌شناسی و هنر انجمن جامعه‌شناسی ایران در پاسخ به این پرسش که گام‌های بعدی و مطالبه‌گری برای رسیدن به حقوق واقعی زنان چگونه می‌تواند باشد؟ می‌گوید:«همواره به قدری مشکلات هست که به هر کدام از این گام‌ها پرداخته شود اهمیت دارند. اما اجازه دهید من یک مورد کلی‌تر را بیان کنم، من همواره گفته‌ام که برای توانمند کردن زن‌های ما فقط کافی است یک کار انجام دهند، و آن اینکه از ناتوانمندسازی زن‌ها جلوگیری کنند.»
وی در شرح جلوگیری از ناتوانمندسازی زن‌ها می‌گوید:«اینکه ناتوانمندسازی نشوند یعنی اینکه بخشنامه نفرستند که مدیر رستوران نمی‌تواند زن باشد یا اینکه مدیر فلان شرکت نمی‌تواند زن باشد، یا سرپرست خانوار باید حتما مرد باشد. بنابراین باید به صورت گام به گام تلاش کرد تا تبعیض‌های منفی حذف شوند، باید تلاش کرد تا اینکه در هر عرصه‌ای سد و مانع ایجاد نکنند، از فعالیت‌های فرهنگی زنان جلوگیری نکنند، مثلا زن‌های نوازنده را از روی سن پایین نیاورند، در سایر عرصه‌ها همین‌طور، شما ببینید، زن‌ها به تبعیض‌های مثبت هم نیازی ندارند، چرا که خودشان دائم دارند تلاش می‌کنند.»
توکلی در توضیح تبعیض مثبت یاد آور می‌شود:«خیلی از مواقع هست که تبعیض‌‌های مثبت به نفع زنان نتایج منفی دارد. مثلا یک مدت گفته می‌شد زنان بتوانند دورکاری کنند، همین مسئله سبب می‌شود کارفرما در موقع استخدام با خودش بگوید اگر زنی را استخدام کنم می‌تواند از محیط کار دور باشد، بنابراین بیشتر مرد استخدام می‌کند. یا اینکه قانون مرخصی زایمان تنها برای زن‌ها باشد، مجدداً سبب می‌شود که کارفرما در هنگام استخدام باز ترجیح می‌دهد مرد استخدام کند، چرا که فردا روزی کارمند زن می‌خواهد به مرخصی زایمان برود، اما اگر مرخصی یکسان برای زایمان مانند خیلی از کشورها برای هر دوی پدر و مادر باشد در آن صورت فرقی برای استخدام زن و مرد برای کارفرما ندارد.»

همدلی، مظاهر گودرزی

به کانال صدای مردم در تلگرام بپیوندید
@sedayemardomdotn

Print Friendly, PDF & Email
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا