از هر دری سخنی

عزل ونصب‌های آبی و مافیای آب

حل اصولی و علمی مشکل آب، گسترش اراضی زیرکشت و مکانیزه کردن آن‌ها، حمایت همه‌جانبه از دهقانان بی‌زمین و کم‌زمین، توسعه دامپروری به روش نوین و همچنین حمایت از شبانان، و توجه مشخص و جدی به باغداری و بستانکاری از اهم وظایف دولتی مسئول و مردمی است. تأمین آب ضرور، شکوفاسازی کشاورزی و دامپروری ها، تبدیل ایران به یکی از تولیدکنندگان میوه و گل و حتی از صادرکنندگان برخی از انواع مرغوب آن‌ها، به گفته بسیاری از کارشناسان امری شدنی است…

همدلی، فاطمه آقایی‌فرد: مدیران آب، از سوی وزارت نیرو عزل و نصب می‌شوند، اما بحران آب گویی تمامی ندارد. چند روزی می‌شود که خبر عزل سه مدیر آب منطقه‌ای در ۳ استان آبخیز کشور یعنی لرستان، چهارمحال و بختیاری و کهگیلویه و بویراحمد علاوه بر آنکه در خبرگزاری‌های رسمی منتشر شده است، در فضای مجازی بازتاب‌های زیادی داشت. جالب است که در همین زمینه وزارت نیرو برای متقاضیان جایگزین فراخوانی منتشر کرده است. در این فراخوان آمده است؛ «وزارت نیرو در راستای راهبرد شایسته‌گزینی دولت دوازدهم و ایجاد فرصت‌های برابر برای همه افراد واجد شرایط عمومی و تخصصی خدمت‌گذاری، با لحاظ مجموعه اسناد بالادستی و رعایت مواد قانونی ذیربط، برای سمت «مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای لرستان»، «مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای چهارمحال و بختیاری» و «مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای کهگیلویه و بویراحمد» دعوت به اعلام آمادگی می‌نماید. علاقه‌مندان می‌توانند برای کسب اطلاع از شرایط احراز، وظایف مربوطه و همچنین تکمیل فرم درخواست، تا ۲۷ اردیبهشت ۱۳۹۹ به تارنمای وزارت نیرو به نشانی www.moe.gov.ir مراجعه کنند». دقایقی بعد از اینکه وزارت نیرو فراخوان جدید خود را برای انتخاب افراد واجد شرایط همکاری در مناصب مدیریتی این سه منطقه منتشر کرد، آرش مصلح، به عنوان جایگزین علی داوودی‌مهر در شرکت منطقه‌ای آب کهگیلویه و بویراحمد منصوب شد تا وزارت نیرو به دنبال جایگزینی ۲ مدیر دیگر در استا‌ن‌های لرستان و چهارمحال و بختیاری باشد. مصلح که پیش از این معاون حفاظت و بهره‌برداری آب منطقه‌ای کهگیلویه و بویراحمد را داشت، در حالی پست جدیدی گرفت که در گذشته بارها نسبت به موضوع افت سفره‌های زیرزمینی انتقاد کرده و برداشت‌های غیرمجاز و خشکسالی را تهدیدی برای ادامه روند کم‌آبی در این استان مطرح کرده بود. مدیر جدید شرکت منطقه‌ای آب کهگیلویه و بویر احمد در این‌باره به رسانه‌ها گفته بود: «یکی از مهم‌ترین راهکارهای گذر از بحران آب، مدیریت مصرف و جلوگیری از برداشت چاه‌های غیر مجاز و اضافه برداشت چاه‌های مجاز است؛ اصلاح الگوی کشت محصولات کشاورزی، توسعه آبیاری نوین و مدیریت مصرف آب خانگی در مقوله‌های صرفه جویی و استفاده از فن آوری از راهکارهای مقابله با کم آبی در استان است». البته ناگفته نماند که در اواخر تیر سال گذشته، مدیر عامل سابق آب این استان، علی داوودی مهر، طی احکامی، مدیران، معاونان و کارشناسان این شرکت را به صورت دسته‌جمعی تغییر داده بود و در همان‌روزها بود که آرش مصلح به عنوان سرپرست معاونت حفاظت و بهره‌برداری منصوب شده بود و حالا جای مدیریت این سازمان را گرفته است.

بحران آب با فعالیت شرکت‌های پیمانکار

اما جدای از این جزئیات و ریز ماجرای عزل و نصبی که می‌رود تا مدیران آب برخی از استان‌ها را تغییر دهد و حتی بر اساس پیگیری‌های «همدلی» نمایندگان این حوزه‌های انتخابیه از آن بی‌خبر بودند، به نظر می‌رسد بحث مدیریت منابع آبی در کشور با این عزل و نصب‌ها حل نخواهد شد و بحران آبی که هر سال جدی‌تر می‌شود، با چنین راهکارهایی به نتیجه نخواهد رسید و باید در زمینه مدیریت منابع آب وزارتخانه‌های نیرو و جهاد کشاورزی در کنار یکدیگر فعالیت کنند. عبداله حاتمیان، عضو کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی که در آبان سال ۹۷ با رای نمایندگان برای عضویت در شورای عالی آب انتخاب شد، در این‌باره به «همدلی» گفت:«گزارشی درباره عزل مدیران آب منطقه‌ای به دست ما نرسیده است. اما اگر عزلی هم صورت گرفته، به دلیل فعالیت مافیاها در حوزه وزارت نیرو نبوده است، بلکه به دلیل فعالیت شرکت‌های پیمانکار بوده که البته فعالیت این شرکت‌ها نیز در مسئله مدیریت آب اهمیت چندانی ندارد».

۱۰ برابر نیاز داخلی کشور مصرف آب وجود دارد

عضو شورای عالی آب در ادامه صحبت‌های خود با «همدلی» افزود:«در چند سال اخیر سالانه به اندازه ۱۰ برابر مصرف داخلی کشور آب در بخش‌های مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرد که این مسئله باعث شده تا بحث مدیریت منابع آبی مطلوب نباشد. حتی پیش‌بینی می‌شود که در سال‌های آینده نیز چند برابر بیشتر از مصارف بخش‌های کشاورزی، صنعتی و خانگی آب هدر برود که این مسئله برای منابع آبی کشور نگران کننده است». حاتمیان در ادامه به ماجراهایی اشاره می‌کند که بر اساس آن حجم زیادی آب از سدهای کشور خارج شده و باعث اتلاف منابع آبی شده است.
این عضو کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی تصریح کرد: «برخی مخالف جریان سدسازی در داخل بودند که این مخالفان با وجود اینکه بر طبل مخالفت بر روند سدسازی می‌کوبیدند، اما راهکار جایگزینی ارائه نمی‌کردند و باعث هدر رفت آب می‌شدند». حاتمیان در ادامه با طرح این پرسش که آب مورد نیاز حوزه‌ها از کجا خارج شده به «همدلی» گفت: «سالانه بیش از یک میلیارد متر مکعب آب از منابع آبی کشور خارج می‌شود که این میزان حتی بیشتر از مصرف داخلی است، اما به جای پرداختن به این موضوعات بر اساس آمار و داده‌هایی که از سوی تحقیقات دانشجویی به دست ما می‌رسد عمل می‌کنیم؛ این یعنی اصل موضوع رها شده و به فکر مسائل بی‌اهمیت هستیم».

آمارها و تحقیقات نادرست

عضو ناظر مجلس در شورای عالی آب در ادامه گفت: «وقتی منابع آبی با استفاده از تحقیقات دانشجویی مدیریت می‌شود و برنامه‌ریزی‌ها بر اساس این ارقام صورت می‌گیرد راه اشتباهی در مسیر هدایت منابع آبی طی می‌شود، چرا که اگر این آمارها درست بودند، این همه آب از دسترس ما خارج نشده بود و در این زمینه با مشکل مواجه نبودیم». حاتمیان در ادامه گفت:«طی سال‌های اخیر همواره به جای اینکه از آب موجود برای تغذیه آبخوان‌ها استفاده کنیم، این منابع آبی را هدر داده‌ایم و اگر همین‌طور ادامه یابد، بحث اتلاف آب در سال‌های آینده نیز وجود خواهد شد». این عضو کمیسیون کشاورزی افزود:«حدود ۱۲ میلیارد متر مکعب آبخوان در بخش‌های زیرزمینی داریم که این آبخوان‌ها به جای تغذیه با استفاده از چاه‌های عمیق و بدون مجوز در شرایط نامناسبی قرار گرفته‌اند. تغذیه آبخوان‌ها یکی از مسائل اساسی است که باید مورد توجه قرار گیرد، اما به جای پرداختن به مسئله تغذیه آبخوان‌ها، آب زیادی از حوزه‌های آبخیز خارج می‌شود، توجه به اینکه سیل از کجا خارج می‌شود نیز نکته مهمی است که فراموش شده است».

به بلوغ آبخوان‌داری هنوز نرسیده‌ایم

حاتمیان در ادامه گفت: «به نظر می‌رسد از لحاظ فنی به بلوغ آبخوان‌‌داری نرسیده‌ایم؛ البته از طرف دیگر این جریان‌های مخالف سدسازی هستند که آبخوان‌های کشور را در شرایط نامناسب قرار داده‌اند». عضو ناظر در شورای عالی آب در ادامه گفت: «همین مختصر آبی که طی سال‌های اخیر ذخیره شده بود نیز به علت نبود سد خارج شد و منابع آبی را دچار هدررفت کرد. اما باید قضیه سدسازی به صورت جدی پیگیری شود و هر چه زودتر سدسازی انجام شود، در واقع باید به جای توجه به مسائل فرعی مانند شیرین کردن آب یا اتصال به دریا، منابع آبی موجود به خوبی مدیریت شود و با استفاده از سدسازی از اتلاف آب جلوگیری کرد؛ بعد از مدیریت منابع آبی است که می‌توان به سمت موضوع شیرین کردن آب دریا رفت و در این زمینه هزینه کرد».
حاتمیان افزود: «در چابهار یا بندرعباس آبی که به دریا وارد می‌شود ۱۰ برابر بیشتر از آبی است که توسط آب شیرین‌کن‌ها ایجاد می‌شود، اما ما به جای ذخیره این آب به فکر شیرین کردن آب هستیم و هزینه‌های گزافی برای این کار پرداخت می‌شود، البته بنده مخالف آب شیرین‌کن‌ها نیستم، اما به نظر می‌رسد باید بعد از مدیریت آب به فکر استفاده از آب شیرین‌کن‌ها باشیم و در درجه بعدی به این مسئله اهمیت بدهیم». این نماینده مجلس در ادامه گفت: «اولویت ما در حال حاضر بحث ذخیره آب است و باید در درجه اول به نفوذ آب به داخل آبخوان‌ها توجه کنیم و فقط با اکتفا به تحقیقات دانشجویی منابع آبی را مدیریت نکنیم». حفر چاه‌های غیرمجاز، عدم مدیریت مناسب جهاد کشاورزی در زمینه مجوزدهی به کشاورزان در حفر چاه و حتی مسئله مافیای آب در وزارت‌خانه نیرو که گزارش‌های زیادی را دارد، سال‌هاست که صدای کارشناسان آب را در زمینه مدیریت منابع آبی درآورده است. تورج فتحی، یکی از آگاهان حوزه آب، در گذشته به «همدلی» گفته بود:«سال‌هاســت کــه فعالیت مافیای آب در وزارت نیرو، تبدیل بــه یکی از معضلات جــدی در این وزارتخانه شده، مافیا برخی از پیمانکارانی هستند که با اعمال نفوذ در بدنــه وزارت نیرو پروژه‌های جدید را تعریف می‌کنند کــه این پروژه‌های غیرکارشناســی موجب هدر رفتن بیت‌المال اســت، پروژه‌های غیر کارشناســی در بســیاری از مناطق کشور سال‌هاســت که اجرا می‌شوند، مثال اجرای پروژه پتوی رســی یکی از همین طرح‌ها اســت که روی کار آمد و هزینه چند صد میلیاردی برای کشور داشت و تمام پولی که از اجرای این پروژه به دســت آمد به جیب پیمانکاران رفت». این انتقادها در حالی مطرح است که مسئله حفر غیرمجاز چاه همواره یکی از چالش‌های مهم سرزمین ایران در مساله بحران آب بوده است.
در حال حاضر بر اساس گزارش‌ها، نزدیک به ۸۰۰ هزار چاه به صورت رسمی در کشور شناسایی شده است که به گفته سخنگوی دولت ۳۲۰ هزار حلقه از این چاه‌ها غیرمجاز است. البته باید با قطعیت گفت این چاه‌های شمارش‌شده تنها چاه‌هایی است که ماموران دولت توان شناسایی آنها را داشته‌اند.
به نظر می‌رسد باید درصد بزرگ‌تری به تعداد واقعی چاه‌های غیرمجاز افزود، اما امکان عزم برخورد با ایجادکنندگان چاه‌های غیرمجاز در کشوری که با تنش آبی شدید درگیر است و روزبه‌روز گرم‌تر و احتمالاً خشک‌تر خواهد شد، امیدبخش است. در چنین فضایی که پای وزارت جهاد کشاورزی و وزارت نیرو در بحران آب نقش دارد، آیا تنها با عزل مدیران منطقه‎ای می‌توان مهر پایان بر پیشانی این بحران چند ساله زد؟

به کانال صدای مردم در تلگرام بپیوندید
@sedayemardomdotn

 

Print Friendly, PDF & Email
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا