اجتماعی

سندروم حاشیه‌نشینی وزوال شهرها

شهر نشینی مدرن در ایران توام با رشد قطبی پدیده شمال- جنوب بوده و از ابتدا چهره‌ای توسعه یافته به خود نگرفته است.

مستقل، جواد رحیم پور: شهر نشینی مدرن در ایران توام با رشد قطبی پدیده شمال- جنوب بوده و از ابتدا چهره‌ای توسعه یافته به خود نگرفته است.

در واقع شهرنشینی مقارن با جذب کافی سرمایه و نیروی انسانی مولد نبوده است و تنها مرکزیت‌یابی اداری، تجاری و در برخی نقاط فعالیت‌های صنعتی عامل رشد جمعیت شهری شده است.

تکانه انقلاب در آغاز باعث رشد جمعیت شهری شد و حاشیه‌نشینی را رشد داد. حتی گاهی در درون مناطق پررونق شهری، در قالب مفت‌آبادها، حاشیه‌نشینی‌های جزیره‌ای تشکیل گردید که به مدد رشد قیمت زمین در حال از بین رفتن است
نظام اداری کشور پس از انقلاب نه تنها اصلاح نگردید بلکه با بزرگتر شدن اندازه دولت ودولتی‌تر شدن فعالیت‌ها، در واقع بر میزان تمرکز آن نیز افزوده شد.

تمرکزگرایی، سویه توسعه‌ای ندارد و تنها به بوروکراسی ناکارآمد دامن زده است و اکنون شاهد دولتی هستیم که نه خود توان اداره فعالیت‌های تحت کنترلش را دارد و نه اجازه داده ساختاری مستقل در چرخه اقتصاد و جامعه شکل گیرد.

جذب جمعیت در مناطق کلانشهری نتیجه دامن زدن به سوداگری اقتصادی است. فقرا برای کارهای مولد و یا تاثیرگذاری بر ساخت قدرت گرداگرد شهرها جمع نشده‌اند.

آن‌ها آمده‌اند تا سوگ از دست رفتن فرصت‌های خرد شغلی خود را در مناطق کم‌برخوردار شاهد باشند و از طرفی با فشار فیزیکی بر مدیریت شهری و اداری، امکاناتی حداقلی را جذب کنند.

حاشیه نشین‌ها در جذب امکانات اولیه موفق نبودند هر چند غیررسمی خدماتی را دریافت کرده‌اند. این خدمات غیر رسمی، مناطقی بی‌کیفیت و با عوارض کالبدی زیاد، بر جای گذاشته است. حاشیه‌نشین‌ها مملو از تراکم جمعیت، بافت شهری غیرمهندسی و سازه‌های ناپایدار هستند و جایی برای استقرار پروژه‌های محرک تقریبا ندارند و یا به سختی با این فرصت‌ها روبرو هستند.

حاشیه‌نشینی نشانی از استهلاک فضای شهری است. حاشیه‌نشینان البته مقصر نیستند. ساز وکار مدیریت شهری غیرمشارکتی و غیر دموکراتیک در تشدید این فضای قطبی اثری غیرقابل تردید دارد.

مدیریت شهری متمرکز و غیرمشارکتی زمینه تسلط مافیای مستغلات را بر سیاستگذاری‌های شهری فراهم می‌کند و شهری قطبی پدید می‌آورد.

کلانشهرهای ما در حال از دست دادن قابلیت‌های موثری از محدوده شهری خود هستند. بزرگ شدن پهنه حاشیه‌نشینی، زوال شهری را در پی دارد.

حاشیه‌نشینی، چشم‌انداز شهر را دستخوش ناکامی می‌کند و به تدریج امنیت بخش فعال شهری و عملکردهای موثر آن را به خطر می‌اندازد.

بزرگ‌تر شدن حاشیه‌نشینی، چهره‌ای جهان سومی‌تر از شهرها بر جای می‌گذارد و کلان شهرهای ما در حال طی کردن این روند زوال‌گونه هستند.

 

به کانال صدای مردم در تلگرام بپیوندید
@sedayemardomdotn

Print Friendly, PDF & Email
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا