گوناگون

تهران زیر سایه دیوارهای فرسوده

بافت فرسوده پایتخت در حال پیشروی است و روز به روز بر قلمرو این مناطق ناکارآمد شهری افزوده می‌شود. این خبر را همین دیروز یکی ار اعضای شورای شهر تهران اعلام کرد.

همدلی| گروه اجتماعی- بافت فرسوده پایتخت در حال پیشروی است و روز به روز بر قلمرو این مناطق ناکارآمد شهری افزوده می‌شود. این خبر را همین دیروز یکی ار اعضای شورای شهر تهران اعلام کرد. دیروز محمد سالاری در رشته توئیتی با اشاره به تصمیم روز گذشته جلسه کمیسیون ماده ۵ نوشت:

«در جلسه امروز کمیسیون ماده پنج، ۱۱۶۸ هکتار به محدوده بافت فرسوده شهر تهران افزوده شد و مجموع بافت فرسوده به ۴۵۵۴ هکتار، در قالب ۳۱۲۳۱۳ پلاک رسید.» وی نوشت «در فرآیند تهیه و تصویب طرح تفصیلی شهر تهران، تدقیق لازم در خصوص محدوده‌های دارای شاخص‌های بافت فرسوده انجام نشده بود که بالاخره به سرانجام رسید. »

تعریف بافت فرسوده

اگر بخواهیم از بافت فرسوده تعریفی عامیانه ارائه دهیم می‌توان بگوئیم: بافت فرسوده به محله‌های اطلاق می‌شود که با ضوابط و معیارهای شهرسازی و معماری امروز به ویژه در کلان شهرها مغایرت دارد. این بافت به مرور زمان فرسوده‌تر شده و علاوه بر فرسودگی ساختمان‌ها، شبکه تاسیسات شهری آنها نیز فرسوده شده و کارکردهای شهری خود را از دست داده‌اند، به نحوی که سکونت در آن ساختمان‌های تو در تو و باریک با چالش‌های زیادی همراه است و آن محله‌ها که در مقابل هیچ حوادثی توان مقاومت ندارند برای یک زندگی نرمال مناسب نیست.

مهندسان شهری بافت فرسوده و ناپایدار را به گونه‌ای دیگر تعریف می‌کنند. بر اساس تعریف مهندسی، بافت فرسوده به بلوک‌هایی اطلاق می‌شود که سه شرط ناپایداری، نفوذناپذیری و ریزدانگی را با هم دارا باشند. اما بافت ناپایدار دارای یکی از این سه شاخص است.

لازم است برای درک بهتر از این شروط تعریف آن ارائه شود. ناپایداری به این معناست: ۵۰% از بناهای موجود در بلوک ناپایدار بوده و از استحکام لازم برخوردار نباشند. همجنین نفوذناپذیری یعنی این که حداقل ۵۰% معابر بلوک دارای عرض کمتر از ۶ متر باشد.ریزدانگی نیز به این معناست که حداقل ۵۰% عرصه ساختمان‌ها در آن بلوک شهری مساحتی کمتر از ۲۰۰ متر داشته باشند.

زندگی نیمی از تهرانی‌ها در بافت فرسوده و ناپایدار

قصه افزایش بافت فرسوده زمانی تلخ‌تر می‌شود که بدانیم نزدیک نیمی از جمعیت تهران در زیر سقف‌های لرزان بافت فرسوده و ناپایدار زندگی می‌کنند. چند ماه پیش «زهرا نژادبهرام» عضو شورای شهر تهران در پنجمین نشست خبری آنلاین که به همراه «علی اعطا» سخنگوی شورای شهر تهران برگزار شد، گفت که ۴۰درصد جمعیت تهران در بافت ناپایدار و فرسوده زندگی می‌کنند

زمانی بهرام‌نژاد ساکنان بافت فرسوده و ناپایدار تهران را ۴۰درصد جمعیت تهران عنوان کرد که مساحت بافت فرسوده کمتر از امروز بود. بدون تردید با احتساب ۱۱۶۸ هکتار بافت فرسوده جدید که علی اعطا دیروز از آن پرده برداشت این جمعیت افزایش چشمگیری خواهد داشت. البته خرداد سال گذشته گزارش شده بود که ۱۵درصد جمعیت کلانشهر تهران در بافت فرسوده زندگی می‌کنند. سطح مسکونی بافت فرسوده ۱۱درصد است و البته بخشی از آن تجاری و صنعتی است. ۵ درصد کلانشهر تهران نیز از نظر مساحت کل در بافت فرسوده قرار دارد.

اگر این آمار را درست تلقی کنیم از خرداد سال گذشته تا امروز که یک سال و ۵ ماه می‌گذرد بافت فرسوده چترش را بر سر جمعیت بیشتری از پایتخت نشینان گسترانیده است.

البته بافت فرسوده فقط مختص به تهران نیست و کل کشور از این وصله‌های ناجور شهری رنج می‌برند. چند ماه پیش کاوه حاج علی اکبری، مدیرعامل سازمان نوسازی شهر تهران اعلام کرد ۷۰ هزار هکتار بافت فرسوده و ۶۷ هزار هکتار سکونت گاه غیر رسمی در کشور داریم که حدود ۲۵ میلیون جمعیت در آن ساکن هستند. با این حساب اگر جمعیت کشور را ۸۰ میلیون نفر فرض کنیم نزدیک به یک سوم جمعیت ایران در بافت فرسوده و سکونت‌گاه‌های غیر رسمی سکونت دارند.

چالش احیای بافت فرسوده

در حالی بافت فرسوده در تهران در حال پیشروی است که زندگی در چنین بافت‌هایی مخاطرات اجتماعی و فرهنگی خاصی را به دنبال دارد و این بافت‌ها با طیف گسترده‌ای از مسائل اقتصادی، اجتماعی و کالبدی درگیر هستند. حوادثی مانند زلزله یا سیل، تنها یکی از تهدیدهای مهمی است که زندگی شهروندان ساکن در این بافت‌ها را تحت تاثیر قرار داده است.در کنار اینها، یکی از بزر‌گ‌ترین چالش‌های مدیریت شهری، ‌مسئله «مدیریت و ساماندهی بافت‌های فرسوده» است. ‌مسئله‌ای که به دلیل تعدد دستگاه‌های دخیل در آن روند بازسازی بافت‌های فرسوده را با کندی مواجه کرده، به نحوی که از مجموع ۳۲۶۸ هکتار بافت فرسوده در کلانشهر تهران در سه سال گذشته فقط ۱۳ هکتار نوسازی شده است.

بدیهی است با توجه به تنوع وظایف مدیریت شهری، بازیگران متعددی در فرایند نوسازی شهری، نقش دارند. بنابراین به نظر می‌رسد آنچه معضل بافت‌های فرسوده در تهران را با بحران مواجه کرده است، همین بازیگران متعدد و آشفتگی دستگاه‌های مختلف در اجرای برنامه‌های احیای این گونه بافت‌ها است. شهرداری، دولت و بخش خصوصی، هر یک به سهم خود مطابق قانون، نقشی خاص را در احیای بافت فرسوده به عهده دارند. همین تعدد دستگاه‌ها باعث شده است که روند طرح‌های بافت‌های فرسوده در پایتخت با کندی پیش برود. بدیهی است نوسازی و بهسازی این نوع بافت‌ها، توجه و اهتمام ویژه دولت، شهرداری‌ها وهمکاری مردم را می‌طلبد.

 

به کانال صدای مردم در تلگرام بپیوندید
@sedayemardomdotnet

Print Friendly, PDF & Email
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا