از هر دری سخنی

موانع اقتصادی خرید واکسن کرونا

«نه تنها در واکسن، دارو و مواد غذایی بلکه موردی را پیدا نمی‌کنید که بخواهیم چیزی را از خارج بخریم و خباثت و رذالت آمریکا را مشاهده نکنید. پولی را از بانکی تهیه کردیم تا واکسن را از کوواکس بخریم ولی آنها گفتند باید اوفک اجازه دهد. آنها آنقدر مردم و سازمان بهداشت جهانی را ترسانده‌اند……

پول را تهیه کرده، آن کشور با انتقال پول موافقت کرده، اوفک هم قبول کرده، ولی گفتند پول ابتدا باید بانک آمریکایی بیاید»؛ این تازه‌ترین واکنش رئیس‌جمهور به ماجرای مطالبه واکسن کرونا از سوی کاربران شبکه‌های اجتماعی، است که روز گذشته در جلسه ستاد ملی مقابله با کرونا مطرح شد. حسن روحانی، چند روز بعد از سروصدای هشتک مطالبه واکسن کرونا در توییتر، و البته گزارش‌های رسیده از کشورهایی که یکی پس از دیگری از در صف تزریق یا تهیه واکسن کویید ۱۹ قرار می‌گیرند، این‌بار نه از وعده‌هایی برای تولید واکسن داخلی در ماه‌های آینده، که از موانع و سازوکارهای اقتصادی خرید واکسن صحبت کرد که قابل‌توجه بود.
مرور صحبت‌های روز گذشته روحانی اگرچه حکایت از این دارد که ظاهرا تدارکات لازم برای واردات در حال انجام است، اما به نظر می‌رسد که مشکلات مالی از یک‌سو و بن‌بستی به نام تحریم‌ها از سوی دیگر، کار ایرانی‌ها برای انجام این معامله را چالشی‌تر کرده و این سختی‌ها حتی با تمرکز رسانه‌های خارجی نیز همراه شده. هر چند ماجرای خرید واکسن حتی به تاکید مجامع بین‌المللی، مثل خیلی از داروهای حیاتی دیگر که به نوعی با جان شیرین هر انسانی گره خورده، تحریم‌پذیر نیست، اما آنطور که سکانداران می‌گویند، چالش‌های پیش‌رو برای خرید واکسن در ایران، فراتر از مشکلاتی است که شاید اروپایی‌ها یا حتی آمریکا و سایر قاره‌ها را درگیر کرده است. یکی از موارد قابل‌توجه در زمینه تهیه واکسن، حجم زیادی از پول‌های بلوکه شده ایران در کشورهای خریدار نفت است که در صورت آزاد شدن این منابع مالی، شاید ما نیز جزء اولین کشورهایی در جهان بودیم که از این واکسن برای جلوگیری از سرکشی هر چه بیشتر این همه‌گیری بهره می‌بردیم، البته در صورتی که اما و اگرهای دیگر مانند تحریم‌ها یا مشکلات نپیوستن به FATF مطرح نبود.
یکی از این کشورها کره جنوبی است که در پی تحریم‌های آمریکا، پول نفتی را که از ایران خریداری کرده بود، بلوکه کرده و ایران تنها اجازه استفاده از این منابع برای خرید کالاهای انسان‌دوستانه از کره جنوبی را دارد. آمارهای گمرکی کره جنوبی نیز نشان می‌دهد که در ۱۱ماهه سال جاری میلادی تنها ۱۶۷میلیون دلار صادرات و کمی بیش از هشت میلیون دلار واردات از ایران داشته است.
بدین ترتیب ایران نتوانسته که از هفت میلیارد دلار پول بلوکه شده خود در کره جنوبی استفاده کند. حالا به گفته رئیس‌کل بانک مرکزی: «در کره‌جنوبی، هفت میلیارد دلار سپرده داریم که نه اجازه انتقال می‌دهند و نه سودی به این پول تعلق می‌گیرد، حتی هزینه هم از ما گرفته می‌شود».
چند روز پیش هم رییس اتاق مشترک بازرگانی ایران و عراق در پاسخ به سوالی پیرامون پول‌های بلوکه‌شده ایران در این کشور، گفت: «در حال حاضر پول‌های بلوکه‌شده ایران در عراق حدود پنج میلیارد دلار است، برنامه‌ریزی‌هایی درحال انجام است که از این پنج میلیارد دلار بهینه استفاده شود. در ازای بخشی از آن قرار است کالاهای غیرتحریمی وارد شود. اگر از بخش خصوصی نیز در این باره استفاده شود بسیار خوب است.
به طور کلی درحال مذاکرات در این مورد هستند و به بخشی از آن نیز عمل شده است». اواخر مهر همین امسال هم سعید خطیب‌زاده، سخنگوی وزارت امورخارجه، توضیحاتی درخصوص پول‌های بلوکه شده ایران ارائه کرد و گفت: «ما پول بلوکه شده‌ای در چین نداریم، منابع ارزی که در چین وجود دارد، جدا از پول‌های ماست که در ژاپن، عراق یا کره‌جنوبی بلوکه شده‌اند».
در چند سال اخیر، نیز گزارش‌هایی از پول‌های بلوکه شده ایران در کشورهای ژاپن و امارات نیز خبرساز شده که گزارش تازه‌ای درباره سرنوشت این پول‌ها در رسانه‌ها موجود نیست، بر همین اساس حالا نه تنها این منابع بلوکه شده در دیگر کشورها صرف خرید و تهیه واکسن نشده که هزینه‌ای هم روی دست دولت بابت نگه‌داری برای آن صرف می‌شود. چند وقت پیش بود که خبرآنلاین به نقل از یک استاد دانشگاه نوشت:«بخشی از منابع ایران در کشورهایی مانند کره جنوبی، چین، هندوستان و … که نفت ما را خریداری کرده‌اند بلوکه شده و اتفاقا این کشورها برای حبس و بلوکه کردن پول‌ها در بانک‌های خود از ما هزینه دریافت می‌کنند».
اگرچه وعده خرید میلیون‌ها دوز از واکسن خارجی توسط مسئولان داده شده، اما این هزینه هر طور شده با فشار افکار عمومی به دولت تحمیل شده و یک حساب سرانگشتی نشان می‌دهد که فقط در صورت در نظر گرفتن منابع مسدود شده ایران در کره جنوبی و عراق، چیزی نزدیک به ۱۲میلیارد دلار؛ با در نظر گرفتن دلار ۲۵هزار تومانی در بازار آزاد، ۳۰۰تریلیون تومان، پول در این کشورها وجود دارد؛ در صورت آزادسازی این منابع ایران، می‌توانست به سادگی و شاید به دور از اظهارات ضدونقیض مسئولان در زمینه مشکلات مالی، این واکسن را وارد کشور کند و همپای دیگر کشورهای دنیا، در زمینه سرکوب کرونا وارد عمل شود.
حدود یک ماه پیش بود که فوربس درباره جزئیات هزینه واکسن نوشت، یکی از خبرهای خوبی که وجود دارد، قیمت کاملا منطقی واکسن فایزر و بیوتک است؛ این مجله آمریکایی در ادامه نوشت، فایزر و بیوتک، قیمت هر دوز از محصولات خود را ۱۹دلار و ۵۰ سنت، تعیین کرده‌اند، از آنجایی که هر واکسن به دو دوز رژیم درمانی نیاز دارد، هزینه واکسیناسیون هر فرد، حدود ۳۹دلار برآورد می‌شود. با در نظر گرفتن هزینه‌ای که این مجله آمریکایی اعلام کرده، به نظر می‌رسد در صورتی که منابع بلوکه شده ایران فقط از سوی عراقی‌ها آزاد شده بود؛ یعنی پنج میلیارد دلار، حالا ایران می‌توانست حدود ۱۲۸میلیون و ۲۰۰ هزارواندی واکسن، وارد کشور کند؛ یعنی چیزی حدود دو برابر جمعیت کشور.
این در حالی است که حالا نزدیک به یک‌سال بعد از شیوع کرونا در ایران و البته هفته‌ها بعد از آنکه کشورهای دیگر درگیر تزریق واکسن‌های فایزر و مدرنا به داوطلبان خود هستند، عبدالناصر همتی، وعده خرید ۱۶.۸ میلیون دز واکسن را در پی فشار عمومی داده، اما آنطور که خبرها حکایت می‌کنند، ظاهرا قرارگیری در لیست سیاه FATF کار مبادلات بانکی را با سختی همراه کرده است. ناگفته نماند که ایران از سال گذشته تاکنون با قرارگیری در این لیست سیاه، بنا بر اعلام کارشناسان و مسئولان این اتفاق پیامدهایی نظیر افزایش هزینه مبادلات، رشد قابل توجه فشار به بازار ارز و محرومیت ایران از نظام بانکی بین‌المللی رنج برده است. علی قنبری، عضو هیأت علمی گروه اقتصاد دانشگاه تربیت مدرس، چند وقت پیش در این‌باره به خبرآنلاین گفت: «مخالفان به هزینه‌های نپیوستن به اف‌ای‌تی‌اف و قرارگیری در لیست سیاه توجه کنند، این را آمار و ارقام نشان می‌دهد. باید توجه کرد عدم پیوستن ایران به اف‌ای‌تی‌اف ، هزینه‌های زیادی بر کشور تحمیل کرد به طوری که امکان انتقال پول و مسائل مربوط به ارتباطات بانکی قطع شده و با بررسی مجدد این موضوع و احتمالا پیوستن ایران به این سازمان می‌تواند بسیاری از مسائل و مشکلات پولی و مالی کشور را حل کند». قنبری درباره تاثیر پیوستن به اف ای تی اف و آزادسازی پول‌ها و منابع مالی بلوکه شده ایران در سایر کشورها، توضیح داد: یکی از اهداف همین مساله یعنی آزادسازی منابع بلوکه شده و پیشگیری از تکرار آن است. وی تاکید کرد: «بخشی از منابع ایران در کشورهایی مانند کره جنوبی، چین، هندوستان و … که نفت ما را خریداری کرده‌اند بلوکه شده و اتفاقا این کشورها برای حبس و بلوکه کردن پول‌ها در بانک‌های خود از ما هزینه دریافت می‌کنند».
ر چه که هست، حالا بر اساس گزارش رسانه‌های بین‌المللی، بیش از ۸۰ کشور جهان، نزدیک به هفت میلیارد دوز از این واکسن را داده‌اند و این در حالی است که درگیری با مسائلی همچون منابع بلوکه شده در کشورهای دیگر ناشی از نپیوستن به FATF کار ما را در این زمینه سخت‌تر کرده است. نکته‌قابل توجه اشاره رسانه‌های خارجی به کشورهای ضعیفی همچون اکوادور، افغانستان، پاناما و حتی ونزوئلا است که با جای خالی ایران در لیست خریداران واکسن همراه شده است. تحلیلگران بین‌المللی می‌گویند حتی یک روز تاخیر در خرید این واکسن علاوه به جان انسان‌ها، خسارت‌های اقتصادی زیادی را نیز در پی دارد. بر همین اساس برآوردهای تحلیل‌گران داخلی نیز حکایت از این دارد که به طور میانگین کرونا حدود ۳۲ میلیارد دلار خسارت به کشور از زمان شیوع خود وارد کرده است.
با چنین نگاهی به نظر می‌رسد خسارت‌های مالی و جانی کرونا، فرصت امروز و فردای ما را ندارد و باید مسئولان هر بهانه‌ای که پیش روی خرید این واکسن وجود دارد را از بین ببرند و همگام با کشورهای دنیا منابع و زمینه‌های لازم برای واردات را فراهم کنند.

همدلی –  فاطمه آقایی‌فرد

به کانال صدای مردم در تلگرام بپیوندید
@sedayemardomdotnet

Print Friendly, PDF & Email
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا