جوانان

این قصه، پایان ندارد

روایتی از فقیران هویت در ایران؛ خانواده‌هایی بدون شناسنامه ایرانی متولد می‌شوند و می‌میرند بی‌آنکه هرگز صاحب شناسنامه‌ای شوند. آنها در تمام عمر بی‌هویت زندگی می‌کنند. خانواده‌هایی که حتی بلد نیستند آرزویی داشته باشند. مرسانا دختربچه دو سال و نیمه بلوچ که با ناهنجاری «کلوآک»(یعنی بدون مقعد و بدون دستگاه تناسلی) در زاهدان به دنیا آمده است هنوز بدون شناسنامه ایرانی است. چرا؟…

فصل اول:
«مرسانا» اگر به تهران نمی‌آمد، می‌مرد. او یک دختر دو و نیم ساله بلوچ است که شناسنامه ندارد. چه اهمیت دارد که اسمش قشنگ باشد، او یک بچه بدون شناسنامه ایرانی است. مرسانا، دختر جمعه و فاطمه، خواهر محمد عمر ۴ و نیم ساله…

«مرسانا نوتی زهی» با ناهنجاری «کلوآک» به دنیا آمده. از نوع پیچیده. یعنی مقعد ندارد. یعنی دستگاه تناسلی ندارد. شکم او را در همان زاهدان سوراخ می کنند که راهی برای دفع ادرار و مدفوع باشد. اما آنجا دیگر کاری نمی شود کرد. دکتر فتح الله روشن ضمیر از درمانگاه خیریه کودکان با ناهنجاری های مادرزادی که موقوفه خاور زابلی و زیرنظر «گروه محکم» است، روی کاغذ برای جراحان تهرانی مشکل مرسانا را توضیح می دهد و تقاضای کمک می کند.

یک ماه تمام است «عبید وفامنش» از گروه خیرین جوان تلاش کرده مرسانا نوتی زهی را از زاهدان بکشاند تهران تا کارهای درمان او انجام شود. با دست خالی. بدون پول. بدون شناسنامه. وقتی شناسنامه ای نباشد، یعنی دفترچه بیمه و هیچ چیز دیگری هم وجود ندارد و خانواده باید دست به جیب باشد و مثل ریگ پول خرج کند. کی؟ جمعه؟ فاطمه؟ کدام شان پول دارند که دست مرسانا را بگیرند و بیاورند تهران؟ کجا؟ پیش چه کسی؟ با حمایت چه کسی؟

بزرگ ترین مشکل، خروج خانواده از استان و ورود به یک استان دیگر است. یک خانواده بدون شناسنامه امکان سفر ندارد، چون نمی تواند بلیت قطار یا اتوبوس تهیه کند. حتا اگر پولی هم فراهم کنند و یک ماشین دربست اجاره کنند در ایست بازرسی های بین راه امکان دستگیری و رد مرز وجود دارد. به همین سادگی. شما وقتی یک ایرانی فاقد شناسنامه باشید، با شما مطابق یک بیگانه رفتار می شود و در بهترین حالت ممکن در زمره اتباع محسوب می شوید و زندگی در سیاه ترین شکل ممکن برای شما پیش می رود. شما یک انسان بدون هویت هستید. در بهترین و بالاترین شکل ممکن، بچه های شما کارت واکسن دارند. همین. از کارت واکسن معلوم است که اسم و فامیل بچه شما چیست. کی و کجا به دنیا آمده و تا به حال چه واکسن هایی تزریق کرده است و اگر خوش شانس باشد با همان کارت واکسن، به طور کاملا غیررسمی می تواند در مدرسه درس بخواند. بدون دریافت هیچ گونه مدرک معتبری. چون اساسا در آمار رسمی کشور، آن فرد وجود خارجی ندارد. نه یارانه ای می گیرد و نه هیچ گونه تسهیلات و کمکی از سوی دولت می تواند دریافت کند. حتا اگر از جمله ایرانی های بدون شناسنامه ای باشد که دستش به دهانش می رسد و مثلا توان خرید یک خانه دارد، مدارکی ندارد که بتواند خانه ای را رسما خریداری کند. یک ایرانی بدون شناسنامه اگر بیاید فلکه اصلی شهر مثل ده ها کارگر دیگر بنشیند که شاید برای آن روز کاری به او مراجعه شود، ممکن است به راحتی توسط ماموران نیروی انتظامی بازداشت و «رد مرز» شود. رد مرز یعنی اینکه شخص را به افغانستان می فرستند. چون طبق قوانین و رویه نیروی انتظامی، نداشتن شناسنامه، معنایش این است که فرد یک افغانستانی است، نه یک ایرانی. مرسانا دو و نیم ساله باید با همین شرایط به تهران منتقل می شد. عبید خیلی تلاش می کند تا بالاخره موفق می شود از دادستانی شهر زاهدان، برای کل خانواده برگه خروج بگیرد و به این ترتیب «جمعه نوتی زهی» متولد سال ۷۶، همسرش «فاطمه برآهویی» ۲۴ ساله و «محمد عمر» ۴ و نیم ساله با ترس و نگرانی و بدون داشتن یک ریال پول عازم تهران می شوند…

فصل دوم:
تلفن می زنم به آقای دکتر بدو که رییس مرکز طبی کودکان است و شرایط خاص مرسانا را توضیح می دهم. می دانم هزینه سنگینی پیش رو داریم و تقاضای کمک می کنم. طبق قوانین جاری کشور، اتباع در صورت دریافت هرگونه کمک درمانی، باید دو تا سه برابر پول بپردازند. برای مثال اگر هزینه ام آر آی برای یک ایرانی دارای دفترچه بیمه، ۸۰۰ هزار تومان شود، یک مهاجر غیرایرانی باید دو یا سه برابر این مبلغ را پرداخت کند. ایرانیان فاقد شناسنامه هم همین شرایط را دارند و مثل یک مهاجر غیرایرانی باید هزینه ای گران تر بدهند. دکتر بدو می گوید مساله این است که کودک فاقد شناسنامه با چه هویتی بستری شود و به اتاق عمل برود. موانع قانونی زیاد است. یعنی جدا از دغدغه تامین هزینه، باید به مشکلات قانونی پیش رو نیز توجه کرد. ما یک گروه می شویم و با کمک هم کار را پیش می بریم. ما یعنی «گروه نیکوکاران ایران زمین» از دوستان واحد مددکاری مرکز طبی کودکان کمک می خواهیم. این مرحله بسیار مهم است، چون همکاری مددکاری سنگ های بسیاری را از جلوی پا برمی دارد. رقیه بشیری یکی از مددکاران مرکز طبی کودکان است که همیشه با مهربانی و مسوولیت پذیری بسیار کمک می کند. اول برای خانواده، محلی برای اقامت فراهم می کند. مرسانا بلافاصله بستری می شود و مادرش همراه او به بخش می رود. ما هزینه های سنگینی پیش رو داریم. چیزی حدود ۳۰ میلیون تومان. مرسانا خیلی سریع باید به اتاق عمل برود. خانم بشیری، نامه می دهد دست آقا جمعه که ببرد خیریه محکم برای پوشش بخشی از هزینه ها. حالا بماند هزینه تخت آی سی یو و خرید وسایل مورد نیاز اتاق عمل و داروهای سنگین و خیلی چیزهای دیگر. آقا جمعه این وسط نگران ماهی ۵۰۰ هزار تومان اجاره خانه شان در شیرآباد (زاهدان) است. مدت هاست گرفتار مرسانا است و کاری نکرده که درآمدی داشته باشد. دستش خالی است. می گویم حالا موقع فکر کردن به این چیزها نیست. الان مساله ما خوب شدن مرسانا است. مرد بیچاره گریه اش می گیرد.

مرسانا را می برند اتاق عمل. فاطمه و جمعه های های گریه می کنند. در پرونده پزشکی مرسانا چنین نوشته شده است؛ بیمار کودکی دو و نیم ساله و مبتلا به فیسچول رحم است. او تاکنون چهار بار و طی ساعت های طولانی به اتاق عمل رفته است و باید شروع به دریافت آلبومین کند. بیمار، هفته آینده، برای بستن کلستومی، مجددا راهی اتاق عمل خواهد شد و طی ماه بعدی، باید برای ادامه درمان به مرکز طبی تهران مراجعه کند.

فصل سوم:
مرسانا الان در آی سی یو بستری است. او دختری قوی است که همه این عمل های سنگین را تاب آورد و زنده ماند. اما هیچ آینده ای پیش روی او نیست. پدربزرگ مرسانا که اسمش «نواب نوتی زهی» بود، حوالی سال ۵۶ برای خودش، همسرش فاطمه خانم و شش فرزندش تشکیل پرونده می دهد تا روزی موفق به دریافت شناسنامه شود. اکنون سال ها از مرگ نواب و فاطمه، پدربزرگ و مادربزرگ مرسانا و محمد عمر می گذرد. آنها هرگز به آرزوی خود که دریافت شناسنامه بود، نرسیدند و حالا شش فرزند آنها که سه پسر و سه دختر هستند، هر کدام ازدواج کرده و خانواده تشکیل داده اند؛ خانواده های بدون شناسنامه ایرانی. آنها متولد می‌شوند و می میرند بی آنکه هرگز صاحب شناسنامه ای شوند. آنها در تمام عمر بی هویت زندگی می کنند. خانواده هایی که حتی بلد نیستند آرزویی داشته باشند. مرسانا نوتی زهی وقتی پس از عمل های متعدد جراحی به زاهدان برگردد، بازهم ساکن خیابان ۴۸ باقری در محله ای فقیرنشین در حاشیه شیرآباد خواهد شد و همراه با صدها کودک ایرانی بدون شناسنامه دیگر آینده ای نامعلوم خواهد داشت.

اعتماد – زهرا مشتاق

به کانال صدای مردم در تلگرام بپیوندید
@sedayemardomdotnet

 

 

Print Friendly, PDF & Email
نمایش بیشتر
دکمه بازگشت به بالا